Menu

Trans Yağ Nedir ?

trans-yag-nedir

Trans yağ ne demektir?

Trans yağ, doğal bir yağ türü değildir. Bitkisel sıvı yağların ”hidrojenize” adlı bir işlemden geçirilmesiyle oluşur. Yani trans yağlar, içlerine hidrojen karıştırılarak çok yüksek sıcaklıklarda ısıtılır ve yağın bayağı bir katılaşması sağlanır. Böylelikle hem daha kolay yoldan daha çok kullanıla bilinecek yağlar üretilir hem de bu yağların marketlerde satılması için raf ömürleri oldukça uzatılmış olur.

Trans yağları nasıl elde edilir?

Hidrojenasyon, aslen kimyasal bir yöntemdir. Oda sıcaklığında bulunan sıvı ve ”doymamış” yağları, aynı oda sıcaklığı koşullarında katı yağ içeriğine dönüştürmek için kullanılır. Bu katı yağ içeriklerini elde etmek için bayatlamış ucuz yağları ”nikel oksit” adı verilen metal taneleriyle karıştırılır. Bu metalle karışan yağ, kapalı ortamda çok yüksek sıcaklık ve basıncın içerisinde hidrojen gazına bırakılır. Daha sonra içerisine kıvam verici ve yumuşaklaştırıcı kimyasallar ve nişasta ilave edilir. Bu etaptan sonra ya yine kapalı bir ortamda buharlı temizleme işlemine maruz bırakılır. Bu işlemde de yüksek sıcaklık kullanılır. O etaba kadar yapılan işlemlerden dolayı kötü bir kokuya sahip olan yağın kokusu almak amaçlanmıştır. Daha sonra bu malzemenin rengi hoş gözükmediği için ağartma işlemiyle rengi açılır. Tereyağı ve türevlerine benzemesi için boyanır ve kokusunun ona benzemesi için koku işlemleri görür. En son olarak da yüksek basınçlı makinalarda dikdörtgen ya da benzer şekillerde paketlenerek tüketiciye sunulur. Bu yiyeceklerin raf ömrü bu kadar fazla kimyasal işlem gördüğü için normal şartlardan daha uzun olacaktır. Dolayısıyla bozulma süreçleri de doğal ürünlerden daha uzun bir süre içerir. İşte bu yöntemle üretilen trans yağların insan vücuduna ne kadar zararlı olabileceği su götürmez bir gerçektir. Bütün o kimyasal süreçlerde besine eklenen bir çok kimyasal madde sağlığımıza son derece zararlıdır.

Trans yağının ortaya çıkışının tarihçesi

1901 yılında kimyager Wilhelm Normann sıvı yağların hidrojenleşme işleminden geçirilebileceğini keşfetmiştir. 1905-1910 yılları arasında da bir yağ sertleştirme tesisi olan Herford şirketini kurmuştur. Bu buluşun ardından İngiltere’de de  Herford fabrikasından daha büyük bir fabrika bu konu üzerinde çalışmak için inşa edilmiştir. Bu fabrikada 1909 yılında ilk kez başarılı bir sertleştirilmiş yağ üretilmiştir. 3000 tonluk bir üretim gerçekleştirildikten sonra 1911 yılında ABD’de ilk hidrojenleştirilmiş yağ olan ”Crisco” piyasaya sürülmeye başlanmıştır. Crisco yağlarıyla yemek yapımını anlatan bir yemek tarifi kitabını da piyasaya süren şirket, bu yağların kullanımı oldukça teşvik etmiştir. Bu yağların üretim sürecinden önce kullanılan yağlar domuz yağı, tereyağ ve sığır yağıyla sınırlı durumdaydı. Sıvı yağın hidrojenleştirilmesi keşfedildikten sonra ise bu margarinlerin üretilmesi için soya yağı ana ürün olarak kullanılmıştır. Hidrojenleştirilmiş soya yağından yapılma olan margarinler, piyasalarda tereyağının yerine geçmeye başlamıştır. Crisco ve daha sonra çıkarılan Spry trans yağları; pasta, kurabiye, ekmek ve kek gibi ürünlerin yapımında kullanılan domuz yağlarının yerine kullanılmaya başlanmıştır. Trans yağların doğmuş yağlara nazaran daha ucuz ve kolay üretilmesi, daha az üründen daha çok yeni ürün ortaya çıkarılması gibi sebepler trans yağların insan sağlığının üzerindeki olumsuz etkilerinin araştırılmasını uzun yıllar ertelemiştir. İlk olarak 1940’ta, son olarak 2007 yılına varacak kadar geniş bir skalada sınırlı sayıda yapılan araştırmalar sonucunda, 1994 yılında 20.000 kişinin trans yağlardan hayatını kaybettiği kayıt altına alınmıştır. Şu anda bir çok ülkede üretilen çoğu ürüne, üzerine trans yağı içerip içermediği; içeriyorsa yüzde kaç oranında içerdiğine dair bilgilerin paketlerinin üzerinde belirtilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

 

Trans yağlar hangi besinlerde bulunur?

Hazır gıdalar
İşlenmiş yiyecekler
Kızartma yağları
Margarinler
Patates kızartmaları
Krakerler
Bisküviler
Cipsler
Gofretler
Çikolatalar
Şekerlemeler
Dondurulmuş fast food ürünleri
Genel fast food ürünleri
Fırınlanmış yiyecekler
Trans yağların zararları nelerdir? 
Trans yağlar vücudumuz için son derece önem arz eden Omega-3 yağlarının yapısını bozar ve vücudumuzda üretimini engeller. Çocuk yaştaki bireylerin otizme ve hiperaktiflik hastalığına yakalanmasına sebep olur.
Vücutta kolesterol seviyesini yükselten trans yağlar şeker hastalığına neden olur.
Trans yağlar vücuttaki yüksek miktarlarda bulunan lipoproteini (iyi kolesterol) azaltarak damar ve karaciğer sorunlarına yol açar.
Damarlarda yıpranma meydana getiren trans yağlar kan akışını engeller ve ciddi kan pıhtılaşmalarına sebep olur.
Trans yağlar vücutta tligliserit yağlarının miktarını arttırır. Bu madde vücutta damar sertleşmesi yaratır.
Hücre zarının dengesini bozarak seçiciliğini kaybetmesine sebep olur ve bu da trans yağlardan kaynaklı bir çok hastalığın oluşmasına zemin hazırlar.
Trans yağlar kötü kolesterol seviyesini yükselterek damar sertleşmesi ve kalp rahatsızlıklarına zemin hazırlar.



Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.