Menu

Su Niçin Sağa Döner ? Suyun Sağa Dönmesi Nedendir ?


coriolis-etkisi-nedir

Suyun sağa dönmesinin sebebi nedir?

Bugüne kadar çoğu insanın dikkatini çekmemiş olsa da, aslında her gün bir yere dolup bir anda akmaya bırakılan bir su kaynağından suyun gidişinin bile bir düzeni olduğu bilinmektedir. Bilim insanlarının ortaya çıkardığı gerçeğin adına “Coriolis kuvveti” denilmektedir. Bu kural tarihte ilk kez 1835 yılında ortaya çıkartılmıştır. Fransız asıllı bir bilim insanı olan Gustave Gaspard Coriolis’in ortaya çıkarttığı bir kuvvet tanımı olduğundan onun soyadıyla anılıp bugünlere kadar anlatılarak gelmiştir.

Suyun bu şekilde belirli bir ivmeye ve yöne bağlı olarak akması, tamamen dünyanın dönüyor olmasından dolayı kaynaklıdır. Dünya genelinde bu suyun akma kuvvetinin hızının ve gücünün değişikliği tamamen dünyanın dönüş gücüyle ilintilidir. Bahsi geçen su birikintilerinin akışları takip edildiğinde, ne kadar hızlı ya da yavaş olduğu o suyun akışı gerçekleştirdiği bölgenin enlem olarak hangi derecede olduğuyla yakından ilişkili olduğu görülür.

Bu durumun daha çok üzerine düşülmesi ve araştırma haline getirilmesi, ilk ortaya çıkartıldığı zamanlarda teknelerin denizdeyken bir takım rota aksaklıklarıyla birlikte olmuştur. Çünkü tekneler yolculuğa çıkmadan önce gideceleri yerin hesaplamasını doğru yapmalarına rağmen oraya bir türlü ulaşamamaya başlamışlar ve bunun sonucunda da yapılan detaylı tetkiklerle böyle bir durumun olduğu ortaya çıkartılmıştır.

Coriolis kuvveti nasıl hissedilir?

Bu tip bir dönüş kuvvetini daha iyi gözlemleyebilmek için, evlerimizde bile çok basit bir uygulama yapmamız yeterli olmaktadır. Bu uygulamaya göre lavabonun içerisine veya küvetin içerisine bir tıpa takarak bir miktar su doldurmamız ve aniden tıpayı bir anda çıkartmamız yeterlidir. Su bir anda akmaya başlarken, dümdüz bir şerit içerisinde değil dönerek deliklerden akacaktır.

İşte asıl olay bu akış kısmında yatmaktadır. Çünkü suyun boşaldığı bölge kuzey yarımkürede kalıyorsa sağa doğru, güney yarımkürede kalıyorsa sola doğru döneceği tescillenmiştir. Dünyada yer alan yarımkürelerin birbirlerinin tam tersi hava ve okyanus akımlarına sahip oldukları bilindiğinden, bu ters etkinin suyun oluşturduğu girdabın yönüne de etki edebileceği aşikar bir gerçektir.

Daha canlı bir şekilde bu durumu deneyimlemek isteyen kişilerce, eğer bulabilirlerse dönmekte olan bir düzlemin merkez noktasından tam karşı noktaya geçmek suretiyle de deneyimlenebilir. Çünkü böyle bir deneyimde bulunan kişinin yürüyemeyeceği, sadece dik bir şekilde itilebileceği anlaşılmıştır.




Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.