Menu

Fecr-i Ati Edebiyatı Nedir ?

fecr-i-ati-edebiyati-nedir

Fecr-i Ati edebiyatı nedir?

Fecr-i Ati, bir dönem Türk edebiyatında bir akım olarak doğmuş ve Fecr-i Ati akımı için çalışmalar yapan bir çok şair ve yazardan oluşan bir topluluk olmuştur. 1908’de Meşrutiyet ilan edildikten sonra edebiyat dünyasında da bir takım çalkalanmalar olmuş, yenilikçiliğin ve modernitenin peşinde olan şairler için de kendilerini daha iyi ifade edebilecekleri bir ortam oluşmuştur. O dönemler yayında olan Servet-i Fünun dergisiyle birlikte kendilerini ifade edecek bir bildiri yayınlarlar ve bu şairler artık Fecr-i Ati topluluğu olarak edebiyat piyasasında kendilerine bir yer edinmeye başlarlar. ”Fecr” sözcüğü kelime anlamı olarak ”şafak vakti” anlamını ifade eder. Ati sözcüğü ise  ”gelecek” anlamını taşımaktadır. Fecr-i Ati kelime tamlaması olarak ”yarının geleceği” anlamını taşımaktadır. Fecr-i Aticileri diğer edebiyat topluluklarından ayıran belli başlı özellikleri vardır. Öncelikle Fecr-i Aticiler belirli bir plan programla bir araya gelerek bir amaç uğruna sanatlarını icra ettirmişlerdir. Onlardan önceki Tanzimatçılar ve Serveti Fünuncular hiç bir planlamada bulunmadan, tesadüfen bir araya gelen arkadaş ortamlarından bir araya gelip edebi bir topluluk oluşturmuşlardır. Bu yüzden onların birleşme mekanizması bir sanat akımı üzerinden yoğunlaşmayla mümkün olmuşken, Fecr-i Aticiler öncelikle tamamen bir topluluk bilinciyle birleşip daha sonra yapmaları gereken görevleri üstlenmişlerdir. Onları diğerlerinden ayıran ve Türk edebiyatında bir ilk olan durum, yayınladıkları bildiridir. Bu yayınladıkları beyannamede Türk edebiyatı için yeni bir sanat anlayışı yaratmak istediklerini ve bu akım için gösterdikleri çabadan bahsetmişlerdir. Fecr-i Aticilerden önce kimse böyle bir davranış göstermemiştir.

Fecr-i Ati edebiyatı özellikleri

Fecr-i Ati topluluğunun üyeleri tamamen edebiyat dünyasında yenilikler yapma amacıyla yola çıkmışlardır.

Fecr-i Ati dönemi, Servet-i Fünu

Edebiyat çalışmalarında Fransız edebiyatını kendilerine örnek almışlardır.

Yazdıkları yazıların dışında yazdıkları şiirlerde süslü ve oldukça ağır bir dil kullanmışlardır.

Şiirlerinde ve yazılarında Farsça ve Arapça tamlamalara ve sözcüklere sık sık yer vermeyi ihmal etmemişlerdir.

Edebiyat hayatları boyunca ortaya çıktıkları andan itibaren Servet-i Fünunculara tepkili olmuşlardır. Servet-i Fünun üyelerini ve bu akıma mahsuben yazılan yazıları hiç bir şekilde Batılılaşmaya ve modernleşmeye uygun olarak görmemişlerdir. Bu sebepten dolayı kendi sanat hayatlarında mümkün olduğunda farklılaşmaya çalışmışlardır.

fecr-i-ati-ozellikleri

Her ne kadar Servet-i Fünuncuların edebiyat çizgisinden çıkarak farklı bir sanat yaratmayı amaçlasalar da sanat anlayışları Servet-i Fünun akımına çok benzer düzeyde devam etmiştir ( üslup ve dil olarak).

Genel olarak ”Sanat şahsi ve muhteremdir” görüşünü benimsemişlerdir.

Türk edebiyatına yenilik getirmek amaçlı çalışmaları olsa da herhangi bir yenilik getirebildikleri söylenemez.

Şiirlerinde ve yazılarında serbest nazım biçimini ve aruz ölçüsünü kullanmışlardır.

Şiirlerinde en çok tabiat ve aşk konularını işlemekteydiler.

Yazılarında ve şiirlerinde bol imgeler ve sanatsal söyleyişler kullanmaktaydılar.

Şiirlerinde işledikleri tabiat konularını gerçekten uzak bir biçimde betimlemişlerdir.

Şiirlerinde işledikleri aşk konuları da aynı şekilde gerçeklikten uzak bir şekilde tasvir edilmeye çalışılmıştır.

Bu dönem sanatçıları yazdıkları kitaplarla ve şiirlerle sınırlı kalmışlardır. Tiyatro gibi alanlara çok yönelmemişlerdir.

fecr-i-ati-edebiyati-kuruculari

Fecr-i Aticiler yazdıkları hikayelerde ve roman türü eserlerinde natüralizm ve realizm akımından, şiirlerinde ise empresyonizm, sembolizm ve parnasizm akımından etkilenmişlerdir.

Fecr-i Aticiler edebiyat dünyasında yer aldıkları süreç içerisinde düz yazı alanında çok fazla eser verememişler, ancak grup dağıldıktan sonra Fecr-i Ati topluluğuna mensup ünlü yazarlar kendi başlarına başarılı yazılar yazmışlardır.

Bazı şiirlerinde kişilerin psikolojik durumlarına ve sorunlarına da değinmeye çalışmışlardır.

Genel olarak sanat ve sanatçılık açısından kendilerine sürekli Batı’yı örnek almışlardır. Türk edebiyatını Batı edebiyatına yakınlaştırmaya gayret göstermişlerdir. Ancak bu gayretleri kısa sürmüş ve çok geçmeden dağılmak durumunda kalmışlardır.

Fecr-i Ati edebiyatı temsilcileri

Ali Faik Ozansoy

Refik Halit Karay

Ali Canip Yöntem

Celal Sahir Erozan

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Abdülhak Hayri

Hamdullah Suphi Tanrıöver

Tahsin Nahit

Ahmet Samim

Şahabettin Süleyman

Cemil Süleyman

Fazıl Ahmet Aykaç

Emin Bülent Serdaroğlu

 




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.