Menu

Çocuklarda aşı, aşılarla ilgili her şey

aşılarla ilgili herşey

Çocuklarda aşı ve aşılar hakkında herşeyi bu yazımızda bulabilirsiniz. Çocukların ilerleyen yaşlarda bazı sakatlıklar veya kronik bazı hastalıklardan korunması, dolayısıyla sağlıklı bir şekilde büyümeleri için mutlaka yaptırılması gereken biyolojik ürünlere aşı denmektedir. Vücuda dışarıdan bazı yabancı maddelerin girmesini de sağlayan aşıların bazı neredeyse az denecek kadar küçük yan etkileri de olabilmektedir. Standart aşı uygulamaları ile her zaman karşılaşamayabileceğiniz için, aşılarla ilgili aklınıza takılabilecek hangi aylarda hangi aşıların yapılacağı, hangi aşıların ne tür yan etkileri vardır, bu yan etkilere karşı neler yapılabilir gibi bazı sorulara yanıt vermeye çalışacağız.

Çocuklarda aşı korkusunun ve acısının azaltılması;

Bebeklere aşı yapılırken kesinlikle ağlarlar. Aşı yapılan bölgeye temas edildiğinde de canları acır. Aşı sonrasında ateşleri biraz yükselebilir, kendilerini halsiz hissedebilirler. Ateşin düşürülmesini ve huzursuzluklarının önüne geçebilmek için ağrı kesiciler önerilmektedir. Bunu sağlamanın en uygun yöntemi daha çok parasetamol maddesi içerikli şurup ya da fitil verilmesidir. Doktorun önereceği dozlarda ve aralıklarda bu ilaçlar kullanılabilmektedir.

Hepatit B aşısı:

Bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı olan ve karaciğer iltihabı şeklinde ortaya çıkan Hepatit B halk arasında sarılık olarak bilinmektedir. Tedavi edilmezse karaciğer yetmezliğine yol açarak ölümle sonuçlanabilmektedir. Hepatit B, yalnızca virüsü taşıyan hastanın kanıyla temas edilmesi veya cinsel ilişki şeklinde bulaşmaktadır. Hepatit B aşısının belirgin bir yan etkisi bulunmadığı gibi, ateş ya da iğne yapılan bölgede şişlik dahi oluşmamaktadır.
Annede gebelik döneminde Hepatit B virüsü taşıyıcı özelliği yoksa doğumu takiben ilk 2 ay içinde yapılmalıdır. Şayet, anne taşıyıcı ise koruyucu hepatit B immublobülin ile birlikte aşının ilk 24 saat içinde uygulanması şarttır. İlk dozdan 1 ay sonra 2.doz, 6 ay sonra da 3. doz aşı yapılmalıdır. Taşıyıcı bir anneyse aşının doz takvimi 0,1,2 ve 12. aylar şeklinde değişmektedir. Hepatit B aşısı, daha önceden aşı yapılmamış herkese her yaşta yapılabilir. Fakat doğumdan taşıyıcılık durumu olmayan kişilerin Hepatit B taşıyıcılığı önceden değerlendirilmelidir.

Tetanos, boğmaca ve difteri aşıları ( DTB/DTP veya karma aşı ):

Halk arasında karma aşı olarak bilinen bu aşı tetanos, boğmaca ve difteri hastalıklarına karşı koruyan tek enjeksiyon ile yapılan bir aşıdır. Günümüzde menenjit ve çocuk felci aşıları ile birleştirilen şekilleri de vardır.
Tetanos, kirli toprak ve paslı metallerle olan yaralanmalar sonucu gelişen, sinir sistemine etki yaparak kas kasılmalarına neden olan bir toksin kaynaklı durumdur. Doğru tedavi yapılmazsa ölümcül olabilir.
Bakterilerin neden olduğu ciddi bir hastalık olan boğmaca, özellikle 1 yaş altındaki bebekler için oldukça tehlikelidir. Solunum yolları ve kalbi etkileyen önemli bir hastalık olan difteri bir bakteri kaynaklıdır. Ölüme varabilen kalp krizi ve felç gibi sonuçlar doğurabilir.
Yan etkileri bakımından, özellikle yüksek ateş ve aşı yapılan bölgede şişlik gibi durumlar söz konusu olduğundan en çok endişe duyulan aşı türü karma aşı olmuştur. Aşı öncesi alınmaya başlanan ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar genellikle karma aşının sorunsuz yapılmasını sağlamaktadır. Yeni geliştirilen aşılarda yüksek ateşe bağlı havale geçirme riski neredeyse yok denecek kadar düşüktür. Karma aşı, 2.,3. ve 4. aylarda 3 defa uygulanmaktadır. Çocuk 18 aylık olduğunda ve 4-5 yaşlarına geldiğinde hatırlatma dozları yapılmaktadır.

çocuklarda aşı

Çocuk felci aşısı ( Poliyomiyelit ):

Dünya üzerinden aşı yoluyla yok edilmesi hedeflenen ikinci hastalıktır. Türkiye’de yapılan aşı uygulamaları sayesinde çocuk felci vakasına rastlanmamaktadır. Bu aşının belirgin ve sık görülen bir yan etkisi bulunmamaktadır. Karma aşının uygulandığı zaman takvimine göre birlikte uygulanır.

Verem, tüberküloz aşısı ( BCG ):

Verem ve verem menenjitine karşı %80 koruyucu olan aşı akciğer veremine karşı bunun yarısı kadar koruyucudur. Bundan dolayı 2-3 aylık bebekken ve okula başlanan ilk senede olmak üzere 2 defa uygulanmaktadır.

Menenjit veya hib aşısı ( Haemophilus influenza tip B aşısı ):

Zeka geriliği, sağırlık, körlük ve sakatlık gibi problemlere yol açan menenjit, tedavisi yapılmazsa ölüme kadar gidebilen bir hastalıktır. Zatürre, kanda iltihaplanma ve eğiglottit gibi ciddi sorunların yaşanabildiği ilk 5 yaşı içindeki çocuklara yapılması tavsiye edilmektedir. 2-6 aylık dönemde bebeklerde görülen menenjitin ana sebebi genellikle hib’dir. 2., 3. ve 4. aylarda yapılan menenjit aşısı 18. ayda da hatırlatma dozu yapılarak uygulanır. 1 yaşı geçen çocuklarda daha önceden aşı yapılmamışsa 5 yaşına gelmeden tek doz aşı yapılır ve bu yeterlidir. 5 yaştan sonra menenjit mikropları değişime uğradıklarından aşı yapılmasının bir anlamı yoktur. Önemli bir yan etkisi olmayan aşıyı olan çocuklarda, aşı yapılan bölgede şişlik görülebilmektedir.

Kızamık aşısı:

Kırmızı renkte belirgin lekelere neden olan viral bir hastalık olan kızamık, yüksek ateş ve soğuk algınlığı ile karakterizedir. Pek çok önemli hastalık ve sakatlığa yol açabilen kızamık hastalığı sonu ölümle neticelenen komplikasyonlara da sebep verebilmektedir.

Ülkemizde diğer gelişmiş ülkelerde olduğu gibi 12. ayda tek doz olarak uygulanan bu aşı 6-7 yaşlarında tekrarlanır. Önemli bir yan etkisi olmayan kızamık aşısı, az da olsa ateş ve deri döküntüsü yapabilmektedir.

Suçiçeği aşısı ( Varicella ):

İlk önce ateş ve ciltte kırmızı renkte kabartılar meydana gelen, sonrasında içi su dolu kabarcıklara dönüşüp kabuklanan, aynı zamanda döküntülerin de görüldüğü bir hastalık olan suçiçeği, 1 yaş altındaki bebeklerde ve 10 yaşın üzerindeki çocuklarda ağır şekilde seyredebilir. 10 yaşın üzerindeki çocuklarda sakatlık ve ölüme sebebiyet verebilecek komplikasyonlar daha fazla gelişmektedir. Önemli sayılabilecek bir yan etkisi bulunmayan aşıdan sonra nadiren ateş görülebilmektedir.

MMR/KKK veya Kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı ( Mumps, mealse, rubella ):

Tek seferde üç hastalıktan koruyan bu aşı ile 15. ayda çocuğun hem kızamık aşısı yenilenmiş, hem de 2 hastalıkla ilgili aşılar yapılmış olur. Viral bir hastalık olan kabakulak tükürük bezlerinde şişmeye neden olan bulaşıcıdır. Meydana gelen şişme yüzün her iki yanında da olabilir. Kabakulağın en önemli ve ciddi komplikasyonu, erkek çocukların testislerinin etkilenmesi ve kısırlığa yol açabilmesidir.
Viral bir enfeksiyon olan kızamıkçık, deride kırmızı lekelere ve ateşe neden olması yüzünden kızamıkla benzerlik gösterir. Kulakların önünde bulunan lenf bezlerin ve boyun bölgesinde şişlik oluşabilir. Kız çocuklarının aşı olmaması durumunda, ileride gebeliklerinde özürlü çocuk doğurma riskleri bulunmaktadır. KKK aşısının ilki bebek 15 aylıkken yapılır. 6-7 yaşlarında da tekrarının yapılması gerekmektedir.

Hepatit A aşısı:

Hepatit A, halk arasında bulaşıcı sarılık olarak bilinmektedir. Bu hastalığı bulunan kişilerin dışkılarının bulaştığı gıdalar ve suyla kolaylıkla bulaşabilmektedir. Bu hastalık hepatit B kadar tehlikeli olmasa da çok nadir olarak ölümle neticelenebilmektedir. Öncelikli olarak 2 yaşını tamamlamış çocuklar ve önceden hastalanmamış herkes bu aşıyı olabilir. Hepatit A aşısı 6 aylık periyotla 2 doz olarak uygulanmaktadır. Ciddi yan etkileri bulunmayan Hepatit A aşısını en az yirmi yıl daha tekrarlamaya gerek yoktur.

Diğer aşı türleri:

Grip aşısı her sene tekrar yaptırıldığında etkili olan bir aşı türüdür. Grip virüsü yapısını her sene değiştirdiği için, yaptırılan her aşı bir önceki senenin virüsüne karşı yapılmaktadır. Bu aşı 6 aydan büyük olan çocuklara yapılabilmektedir. İlk kez yapıldığında 9 yaş altındakilere 1’er ay arayla 2 defa uygulanmaktadır. 9 yaştan sonra tek doz yeterli olmaktadır. 3 yaş altı çocuklara yarım doz şeklinde uygulanabilmektedir. Aşı sonrasında hafif ateşlenme ve grip belirtileri ile kolda şişme görülebilmektedir.
Pnömokok zatürre; 2 yaş üzerindeki çocuklara uygulanan pnömo 23 aşısı 5 sene arayla 2 doz şeklinde uygulanmaktadır. Ateş ve şişlik gibi yan etkileri olabilmektedir.
Prevenar aşısı; Bağışıklık sistemini çok daha güçlü şekilde uyaran ve koruma sağlayan pnömokok bir aşıdır. Menenjit, zatürre ve bakteriyemi gibi ciddi enfekiyon sebebi bakterilere karşı koruyucudur. Bir anlamda Hip diye bildiğimiz menenjit aşısı türüdür.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.