Menu

Bitki Bilimi Nedir ?

bitki-bilimi-nedir

Bitki bilimi anlamı nedir?

En net şekilde açıklanabilecek tabirle bitkileri inceleyen bilim dalıdır. Bitki biliminin halk arasında en yaygın olarak kullanılan ismi ”botanik”tir. Dilimize Yunancadan Botanikos (ot / çayır) kelimesinden türetilmiştir. Eski tarihlerde botanikten ziyade Arapçadan uyarlanmış ”İlm-i Nebatat” ya da direk ”Nebatat” kelimeleri bitki biliminden bahsedilirken kullanılmıştır. Biyolojik olarak bitkiler üzerinde araştırmalar ve denemeler yapılan botanik biliminde; geçmişten günümüze bir çok çalışma ve yenilik kaydedilmiş, günümüzde dahi hala yeni türler bulunmakta ve yeni özellikler keşfedilmektedir. Yeryüzünde milyonlarca bitki çeşidi olduğu düşünülürse, bu bitki çeşitlerinin her birinin incelenmesi, ayrılması, gruplanması ve deneysel alanlarda kullanılması gibi pek çok ayrıntılı noktası olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Yani botanik biliminde, çok geniş bir inceleme skalası ve bununla birlikte çok sayıda bağlantılı olduğu bilim dalı da bulunmaktadır.

Bitki biliminin tarihçesi

Bitki bilimi konusunda ilk adım, Eski Yunan zamanlarında atıldı. Aristoteles’in öğrencisi olan Theophrastos, bitkilerin yapısal olarak değişiklik gösteren biçimlerine göre gruplandırmayı ve bazı ağaçların dişi ya da erkek olarak ayrılabileceğini keşfetmiştir. Ortaçağ dönemlerinde bitkilerle yoğun olarak ilgilenen tek meslek grubu eczacılardı. Çünkü bilindiği üzere çok eski tarihlerden beri insanlar bitkilere doğal şifa yöntemleri olarak bakmış, bitkilerden elde edilebilecek karışımları ilaç niyetine kullanmışlardır. Yakınçağ dönemlerine baktığımızda ise ilk olarak Andrea Cesalpin bitkileri çiçek türlerine göre yaprak yapılarına göre bir çizelgeye oturtmuştur. Onun ardından Gaspard Baubin adlı botanikçi insanların en çok yararlandığı bitkileri teker teker tespit ederek toplam 6000 bitkiyi kendi yarattığı liste içerisine aldı. Bu iki çalışma da 15. yy. ve 16. yy.’ları arasında yapıldıktan sonra 17. yy.da Pitton De Tournefort ve Antonie Laurent Juisseu adlı botanikçiler bitkilerin familyalarını tespit etmeye başlamışlardır. O dönemlerde ünlü bir botanik bilgini olan Carl von Linne, bugün de hala kullanmaya devam ettiğimiz 24 ayrı bölümlük bir bitki sınıflandırması teorisi ortaya atmıştır. Bu çalışmaların yapıldığı yılların devamında İngiliz bir bilgin olan Sir Alexander Fleming bitkilerde oluşan küflerden penisilin ilacını ortaya çıkartmıştır. Aynı dönemlerde Robert Brown adlı botanikçi ise bitkilerin hücreleri konusunda önemli çalışmalar yapmıştır.

botanik-biliminin-dallari

 

Botanik biliminin dalları

 

Botanik bilimi, bir bilim dalı olarak 4 ayrı grupta incelenir. Bu gruplar şu şekildedir,

1. Morfoloji : Bitkilerin genel olarak iç ve dış yapılarını inceler.

2.Fizyoloji : Bitkilerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceler. (Örneğin; bitkilerin hangi şartlarda ne kadar büyüdüğü ve metabolik olarak nasıl hayatta kalabildikleri fizyolojinin araştırma alanına girer)

3.Genetik : Var olan bitki türlerinin tabiatta hangi koşullarla birlikte var olmaya başlayabildiğini araştırır.

4.Sistematik (Taksonomi) : Bitkilerin, kendi aralarında birbirleriyle olan akrabalık ilişkilerini inceler.

 

Botanik biliminin etkileşimde olduğu bilimler

Paleobotanik : Bitkilerin fosillerini inceler.

Ekonomik Botanik : Maddi değeri yüksek olan bitkilerin nasıl değerlendirmeye alınabileceğini inceler.

Etnobotanik : Hayvanların bitkilerle nasıl bir ilişki içerisinde olduğunu inceler.

Polenoloji : Bitkilerin saldıkları polenleri ve sporları inceler.

Briyoloji : Karada bulunan kara yosunlarını inceler.

Likenoloji : Doğadaki likenleri inceler. (Liken: Yüzeylerde oluşan küfe ve mantara benzeyen bakteriler)

Fikoloji : Doğada bulunan algleri incelemeye alır.

Bitki ekolojisi : Bitkilerin canlılar ve cansızlar için ne şekilde etkileşim aracı olabileceğini inceler.

Fotokimya : Bitkilerin kendi içlerindeki kimyasal süreçlerini inceler.

Fitopatoloji : Bitkilerin yakalandıkları hastalıkları inceler.

Ormancılık : Orman bölgelerinin nasıl en iyi ve verimli bir şekilde kontrol altına alınabileceğini inceler.

Bitki Genetiği : Bitkilerin içerisinde bulunan DNA, RNA vb. gibi materyalleri inceler.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.