Menu

Başkanlık ve parlamenter sistemlerinin özellikleri nelerdir

parlamenter sistem

Son günlerde tartışılmaya başlanan ve gündemi meşgul eden konulardan biri olan başkanlık sistemi, hükümetin başındaki ismin devlet başkanı olduğu, Cumhuriyet rejimlerinde kullanılan bir yönetim biçimidir.

Başkanlık sisteminin özellikleri:

1- Başkanlık sisteminde kuvvetler ayrılığı kesin ve katı bir şekilde uygulanmakta olup, yasamanın yürütmeyi feshetme yetkisi yoktur.

2- Bu sistemde devlet başkanının kanun teklif etme yetkisi yoktur, ancak önüne gelen kanunları veto etme yetkisine sahiptir.

3- Hükümet kurulurken güven oyu almaz ve güvensizlik oyu ile hükümetin düşürülmesi söz konusu değildir.

4- Yürütme organı tekli bir yapıya sahip durumdadır.

5- Devlet başkanı halk oyları ile seçilmektedir ve erken seçime gidilmez.

6- Devlet başkanı, yasama organının hiçbir çalışmasına katılamaz.

7- Yürütme organında görev yapan bir kişi, yasama organında görev yapamaz.

Başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler:

İran, Güney Kore, ABD, Afganistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Endonezya, Ermenistan, Kosta Rika, Uganda ve Uruguay.

başkanlık sistemi

Parlamenter sistemin özellikleri:

1- Bu sistemde yürütme iki başlıdır.

2- Devlet başkanları siyasal açıdan sorumludur. Bundan dolayı da karşı imza kuralı vardır. ( Devlet başkanının sorumsuzluğu, imzası bulunan bakanın sorumluluğunu doğurmaktadır.)

3- Yürütmenin sorumlu kanadı bakanlar kuruludur.

4- Hükümet kuruluşunda güvenoyu alma zorunluluğu vardır. Güvenoyu alınamaz ise hükümetin kurulması mümkün değildir.

5- Hükümetin görev esnasında da güven oylaması yapılabilir. Bu oylamada yalnızca güvensizlik oyları sayılır. Buradaki amaç, güvensizlik oyları ile düşürülemeyen hükümetin aldığı güven oylarının azlığı bilinmesin ve göreve devam ettiği için de prestij kaybına uğramasın.

6- Mevcut hükümetin meclise karşı sorumluluğu vardır.

7- Yürütmenin yasamayı feshetme yetkisi bulunmaktadır.

8- Yasama da yürütmeyi soru önergesi, meclis araştırması ve gensoru gibi çeşitli yollarla denetleyebilir ve düşürebilir.

Parlamenter sistem ile yönetilen ülkeler:

Türkiye, Arnavutluk, Avusturya, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Yunanistan, Macaristan, Moğolistan, Karadağ, Pakistan, Nepal, Polonya, Singapur, Slovakya ve Slovenya.

Bir diğer yönetim sistemi de yarı başkanlık sistemidir. Bu sistemde;

1- Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin özellikleri bir aradadır.

2- Başkan halk oyları ile seçilmektedir.

3- Hükümet yasamadan doğmaktadır.

Yarı başkanlık sistemi ile Suriye, Fransa, Rusya, Portekiz ve Finlandiya gibi ülkeler yönetilmektedir.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.