Menu

Bebeklerde Sarılık Neden Olur ?


Sarılık nedir?

Bebeklerde sarılık, derinin ve gözün beyaz kısımlarının sarı renk alması durumudur. Bu durum bebeğin kanındaki bilirubin oranının çok yüksek olduğunun bir belirtisidir. Bu duruma hiperbilirubinemi de denmektedir.

Sarılık genellikle doğumdan sonraki ilk beş gün görülür. Birçok bebek sarılık başladığı zaman hastaneden çıkar. Bu yüzden bebek 3-5 günlük olduğu zaman doktorunuz bebeğinizi tekrar muayene etmek isteyebilir.

Birçok bebekte sarılık hafif seyreder. Genellikle bir ya da iki hafta içinde başka sorunlara yol açmadan, kendiliğinden iyiye gider ya da tamamen kaybolur.

Ancak sarılık ciddiye alınması gereken bir durumdur. Bazı nadir vakalarda bilirubin seviyesi çok yüksektir ve tedavi edilmediği durumlarda beyin hasarına yol açabilir. Bu da hayat boyu kalıcı sorunlara sebep olur.

Jaundice_phototherapy

Bilirubin nedir?

Kana rengini veren kırmızı kan hücreleri, hemoglobin denen bir madde içerirler. Yaşam süreleri kısa olan bu hücrelerin, ölmesi sonucu ortaya çıkan hemoglobin sarı renkli bilirubine dönüşür. Normalde yeni doğanlar ihtiyacından fazla kırmızı kan hücrelerine sahip olduklarından ve karaciğerleri henüz yeteri kadar olgunlaşmadığından oluşan bilirubini hemen kandan uzaklaştıramazlar. Daha büyük bebekler, çocuklar ve erişkinler bilirubini çabucak kandan uzaklaştırırlar.

Bebeklerde sarılık değeri kaç olmalı?

Yeni doğan bebeklerde kandaki bilirubin değeri normalde 1-2 mg/dl olmalıdır. Eğer bu değer 5-8 mg/dl arasında ise sarılık meydana gelmiştir ve baş ve boyun bölgesinde sarılık görülür. Değer 8-10 mg/dl arasına ulaşırsa gövdenin üst kısmında, 10-13 mg/dl arasına ulaşırsa gövdenin alt kısmında, 13-16 mg/dl arasına ulaşırsa kol ve bacaklarda, 20 mg/dl ve üzerine ulaşırsa eller ve ayaklarda sarılık görülür.

Yeni doğan bebeklerde sarılık ne kadar sürer?

Yeni doğan bebeklerde ilk beş gün sarılık görülmesi normaldir. Birçok bebekte sarılık hafif seyreder. Genellikle bir ya da iki hafta içinde başka sorunlara yol açmadan, kendiliğinden iyiye gider ya da tamamen kaybolur. Sarılık süresi bebekten bebeğe göre de değişebilmektedir.

Ancak bebeğin ateşi 37.8 dereceden yüksekse, bebek hasta görünüyorsa, ilk haftadan sonra sarılık ağırlaşıyorsa, sarılık süresi iki haftayı geçtiyse ve bebek kilo alamıyorsa hemen bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.

Yeni doğan bebeklerde sarılık neden olur? Bebeklerde sarılık neden geçmez?

Bebeklerde vücuttan atılamayacak kadar çok bilirubin bulunması sebebiyle sarılık oluşur. Bilirubin genellikle idrar ya da dışkı ile vücuttan atılır.

Hamilelikte bebeğin vücudundaki bilirubin plasenta aracılığıyla atılmaktadır. Doğumdan sonra ise bebek bilirubini kendisi atmak zorunda kalır.

Birçok vakada bebeklerde fizyolojik sarılık görülür. Bunun sebebi bebeklerin karaciğerlerinin yeteri kadar gelişmediği için bilirubini olması gerektiği gibi vücuttan atamıyor olmasıdır. Bu tür sarılıklar genellikle doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde kendiliğinden geçer. Üçüncü ya da günde sarılık kötüleşebilir ancak çoğu zaman bir hafta içinde kendiliğinden kaybolmaktadır.

Bazı nadir durumlarda sarılık altta yatan bir hastalık sebebiyle oluşur ve tedavi edilmeden geçmeyebilir. Bu hastalıkların arasında bazı enfeksiyonlar, sindirim sistemi bozuklukları ya da anne ve babanın kan uyuşmazlıklarından kaynaklanan durumlar görülebilir.

Bebeklerde sarılık belirtileri nelerdir?

Bebeklerde sarılık olması durumunda bebeğin cildi ve gözlerinin beyaz kısmı sarı görünmektedir. Sarı renk öncelikle bebeğin yüzünde ve omuzlarında görülür, ardından vücuda yayılır. Bu sarılık genellikle doğumdan sonra beş gün sürer.

Bilirubin seviyesi yüksek olan bebeklerde aşağıdaki durumlar görülebilir:

  • Fazla sarı görüntü
  • Halsizlik ve yeterince süt emememek
  • Huysuzluk ve gerginlik
  • Sırtta kamburlaşma
  • Yüksek tonda ağlama

Kandaki bilirubin seviyesinin yükselmesi tehlikeli olabilir. Bebeğinizde bu semptomlar görünüyorsa bir sağlık uzmanından mutlaka yardım almalısınız.

Yeni doğan bebeklerde sarılık tanısı nasıl konur?

Bebeğin topuğundan alınan az miktarda kan ile bebeğin sarılığına bakılabilir. Sağlıklı zamanında doğan bebeklerde hayatın ilk haftasında bilirubin 12 mg’ın altındadır. 17 mg’ın üzerindeki değerler daha fazla tetkik ve tedavi gerektirir.

Sarılık çeşitleri nelerdir?
Fizyolojik sarılık (normal sarılık, kundak sarılığı)
Sağlıklı, zamanında doğan yeni doğanların %50’ den daha fazlasında sarılık görülür. Yeni doğan bebeklerin karaciğerlerinin henüz yeteri kadar olgunlaşmamasına bağlıdır. Genellikle 2 ile 4. günde görülür. Bir iki hafta içinde kaybolur.

Prematüre bebeklerin (zamanından önce doğan bebekler) organları gelişimlerini tamamlamamıştır. Karaciğerleri oluşan bilirubini çabucak temizleyemez. Ayrıca bebek hasta ve beslenmemişse bağırsaklarındaki bilirubini dışkı ile atmaları gecikir. Bu bebeklerin bilirubinleri daha fazla yükselir ve zamanında doğan bebeklere göre daha uzun sürer.

Anne sütü sarılığı
Anne sütünde bulunan bazı maddeler sarılığa neden olabilmekte, bilirubin değerleri 20 mg’ın üzerine çıkabilmektedir. Anne sütüne bağlı sarılık 4-7. günlerde başlar. Bir haftadan fazla sürecek olursa doktora danışarak bir iki gün anne sütüne ara vermek gerekebilir. Bu arada bebek mama ile beslenebilir. Anne sütü verilmediği sürede annenin göğüslerinin pompa ile boşaltılarak sütün azalması veya kesilmesi önlenmelidir.

Kan grubu uyuşmazlığı
Eğer bebek anne kan grubundan farklı kan grubuna sahipse, anne bebeğin eritrositlerini tahrip edici antikor üretebilir. Kan grubu uygunsuzluğuna bağlı sarılık genellikle hayatın ilk günü başlar. Anne ile bebek arasındaki Rh uygunsuzluğu ağır sarılığa neden olur. Ancak anneye doğumdan sonraki ilk 72 saat içinde RhoGam denen ilacın enjeksiyonu ile annede antikor oluşması önlenebilir. Böylece daha sonraki bebek korunmuş olur. Rh uygunsuzluğu genellikle ilk bebeklerde görülmez. Ancak Rh (-) kan grubuna sahip annelerin ilk gebelikleri dahi olsa Doğum Uzmanı tarafından yakından izlenmesi uygun olur.

Bebeklerde sarılık nasıl geçer? Bebeklerde sarılık tedavisi nasıl olur?

Eğer bebeğinizin bilirubin seviyesi normal değerlerin üzerindeyse tedavi gerekebilir. Bebeğiniz sarılık tedavisi için bir çeşit florasan ışığına tutulabilir. Bu işleme fototerapi denmektedir.

Bu tedavi ile deri ışığı emer, ışık da bilirubinin dönüştürülmesini sağlar ve böylece bilirubin vücuttan daha kolay atılır. Fototerapi genellikle hastanelerde uygulanır. Ancak bazı durumlarda bebekler evde de tedavi edilebilir.

Bebeğinizi güneşe çıkararak ya da pencerenin yanına koyarak sarılığı tedavi edemezsiniz. Güvenli bir tedavi için özel ışık türleri ve ortam gereklidir.

Eğer sarılık bir sağlık sorunundan kaynaklanıyorsa bebek için başka tedaviler gerekebilir. Örneğin kan uyuşmazlığı sarılığı geçiren bir bebek kan nakli tedavisine ihtiyaç duyabilir.

Bebeklerde sarılık durumunda ne yapmalı?

Eğer bebeğiniz sarılık geçiriyorsa ebeveyn olarak size önemli bir rol düşmektedir. Bu durumda aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:

  • Bebeğinizin cilt renginin normale dönüp dönmediğini anlamak için günde iki kez cildini kontrol edin. Eğer bebeğiniz koyu tenliyse gözündeki beyaz kısımlara bakın.
  • Doktorunuzun önerdiği muayene planına uyun.
  • Bebeğiniz üç günlük olduktan sonra eğer sarı renk daha da parlaklaşırsa doktorunuza bildirin.

Bebeğinizin sarılık sürecini kısaltmak istiyorsanız yapabileceğiniz en iyi şey doğru beslendiğinden emin olmaktır. Yeterli beslenme bebeğinizin fazla bilirubini vücudundan atmasına yardımcı olacaktır.

Eğer emziriyorsanız bebeğinizi 24 saat içinde 8-12 kez emzirin. Eğer bebeğinizi biberonla besliyorsanız 24 saat içinde 6-10 kez beleyin. Eğer bebeğinizin yeterince beslendiğinden emin olamıyorsanız bir sağlık uzmanından yardım isteyin.

Kaynaklar:

https://www.webmd.com/parenting/baby/tc/jaundice-in-newborns-hyperbilirubinemia-topic-overview#2

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/infant-jaundice/basics/lifestyle-home-remedies/con-20019637




Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.