Menu

Teori Nedir ?


Kavramın bir olgu üzerinde açıklama yapma amacını güden ve kanıtlara dayandırılıp kendisine destek bulabilen açıklamaların bir çatı altında toplanması durumu olduğu gözlemlenmiştir. Bilim dünyasında ortaya atılan her bir teorinin ispatlanma gibi bir amacı bulunmamaktadır.

Bunun nedeni ortaya çıkartılmış olan sağlam bir teorinin kendi gücü ortaya koyması ve etken olan kanıtlar tarafınan kabul görür noktada bulunmasıdır. Bilim dünyasında ortaya atılan her teori için bu sebepten dolayı iknadan önce kanıt bulunması ön planda tutulmuştur. Açıklama safhasında ortaya kanıt koymak ikna etme desteğinde bulunmaktan çok daha geçerli olmaktadır.

Teorinin bir diğer adı olan kuram; bir vaka ya da olayı açıklayabilmek adına ortaya konulmuş düşünceler bütünü olarak da ele alınabilmektedir. Yani genel olarak buradan çıkartılacak sonuç teorinin rasyonel, soyut ve genel bir anlamda olabilmesi durumudur. Açıklanma safhasında da yine genel olarak kabullenilen ve özellikle bağımsız olarak bilinen ilkelerden dayanak alınmaktadır.

Eleştirel teori nedir?

Bir teorinin eşleştirilerek deyimi yerindeyse terk edilebilmesi için; söz konusu olan teorinin karşısına hem kendi içerdiği bilgiler bütününü çürütecek teorilerle geçilmeli, hem de neden “öyle olmadığı” konusunda kanıtlanabilir yeni teoriler sunulması gerekmektedir. Daha iyi ortaya atılan teori ilk ortaya atılan teorinin karşısında güçsüz kalınarak eleştiriye uğrayabilme ihtimaline sahiptir. Teori örneklerinden yola çıkarsak, evrim teorisinde açıklanabilir bilgilerin yanında “şu bilgiler de açıklanamıyor” gibi bir tez daha sunulursa, bu teoriyi sıfırlamak için asla geçerli bir sebep olmamaktadır.

Teorilerin geçerliliği

Teorilerin geçerliliğini sürdürebilmesi için, herhangi bir alanda ortaya atılan teorinin açıklama gücü bulunmadığından dolayı ortadan kalkması gibi bir durum söz konusu değildir. Bunun yerine geçerliliği adına yeni teoriler üretip yeni araştırmaların ışığında destek teorilerin ortaya çıkartılması gerekmektedir. Yani teori, üzerinde çalışılabilir olunan her durumda geçerliliğini korumaktadır.

Teorilerin içeriğine bakıldığında; bir bütün olarak oluşurken herhangi bir konuyla ilgili kavramlarla, bu bahsi geçen kavramların tanımlarıyla, bu tanımların da dayandırıldığı önermelerle ortaya çıkartılan genellemeler şeklinde meydana gelmektedir. Teorinin geçerli olması kısmı bu bağlamda içeriğinin bütününü oluşturan bu ayr ayrı parçalarla da ilintilidir.

Bilimsel teori nedir?

Bilimsel teori denilen teori biçimi, açıklama olarak henüz kanıtlanma durumuna girememiş bilimsel önermeleri kapsama alanı içerisine almaktadır. Hem deneyler yapılarak, hem gözlemler ortaya atılarak hem de hipotezler gözler önüne serilerek bu tip teoriler desteklenebilme şansı yakalamaktadırlar.

Bilimsel teorilerin ortaya çıkmasının asıl amacı, bilimsel olarak ortaya atılış gerçekliklerin açıklanabilmesi durumudur. Yani hiç bir zaman yasaya dönüştürülme gibi bir amaç barındırmamaktadırlar. Bahsi geçen bilimsel teorilere örnek oalrak “izafiyet teorisi”, “evrim teorisi”, “big bang teorisi” ve “kuantum teorisi” gibi dünya çapında bilim dünyasının en çok üzerinde çalışmalar yaptıkları bu teoriler verilebilmektedir.

Bilimsel teorinin özellikleri nelerdir?

Bilimsel olarak ele alınmış bir teorinin, güvenilirlik durumunu ve geçerlilik durumunu ortaya çıkarmak için bilimsel yöntemlerden yararlanılmaktadır. Kendi içerisinde tutarlılık barındıran bilimsel açıdan ortaya atılmış tüm teoriler, açıklama safhasında da mantıklı dayanaklara ve aklın alabileceği bilgiler bütününe dayandırılmaktadır.

Bilimsel teorilerin altın noktası, hiç bir zaman her yeni ortaya atılan teorilere kesinlikle doğru imajıyla yaklaşılmamasıdır. Çünkü bilimsel teori konusunda, yeni ortaya atılan olgularda her daim bir eleştiri payı bulunmakta ve doğrulanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bununla birlikte de bilimsel teoriyi ispat aşamasında bir takım bilimsel değişiklikler geçirilebilmesine de normal gözüyle bakılmaktadır.

Bilimsel teorilerin ortaya çıkartılış aşamasında, olayın nasıl gerçekleştiği ve bu sonucun doğduğu mutlaka açıklanmak durumundadır. Konuyla alakalı hipotezler, hem yapılan gözlemler sonucunda hem de testler yardımıyla defalarca denenerek doğruluk testi şeklinde ortaya çıkartılmaktadır. Bu yapılan testler sonucunda doğrulama yapılabilirse bu kuramın bilimsel bir teori olması sonucu ortaya çıkartılabilmektedir.

Normal şartlarda zaten ortaya çıkartılan her durum, ilk başta doğru olsa bile bir çeşit karşı görüş ve eleştiriye kaçınılmaz olarak maruz kalacaktır. Çünkü her durumda yeni ortaya çıkartılmış görüşler alışılmışın dışında yeni bir soluk olacağı için kabullenilme sürecinde bir takım irili ufaklı olumsuzlukların ortaya çıkması kaçınılmaz olacaktır.

Teoriler hem var olduğu şartların koşullarında bir takım olguların açıklanmasına katkıda bulunuyorsa, bunun yanında ilerleyen zaman içerisinde de bilimdeki bir takım gelişmeler sonrasında bağlı oldukları bilimsel dayanaklardan yola çıkılarak yeni bilimsel teoremlerin oluşturulmasına da dayanak statüsünde yer alabilmektedirler.




Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.