Menu

Sarılık nedir? Sarılık belirtileri, nedenleri ve tedavisi


Sarılık nedir?

sarılık

Sarılık, altta yatan bir neden bağlı olarak cildin ve göz aklarının renginin sarıya dönmesi durumudur. Buna sebep olan da bilirubin adlı maddedir.

Bilirubin kanda bulunan atık bir maddedir, kırmızı kan hücrelerinde bulunur. Bu hücreler öldüğünde karaciğer bu maddeyi kandan ayrıştırır. Ancak eğer karaciğerde bir bozukluk olursa bilirubin birikir ve sarılığa neden olur. Sarılık, yeni doğan bebeklerde çok sık görülür. Yeni doğan sarılığı hakkında bilgi almak için bu yazımızı okuyabilirsiniz. 

Sarılık esasen her yaştan insanda görülebilir. Yetişkinlerde sarılığın nedeni altta yatan bir hastalıktır ve nadir görülür. Genellikle karaciğer, kan ya da safra kesesi ilgili sorunlara bağlıdır. Sarılık görüldüğünde mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Sarılığın üç çeşidi vardır:

1) Hepatoselüler sarılık: karaciğer hasarı ya da hastalığına bağlıdır.

2) Hemolitik sarılık: kandaki alyuvarların tahrip olmasına bağlıdır. 

3) Obstrüktif sarılık: safra kesesinde tıkanma olmasından dolayı bilirubinin karaciğerden atılamamasına bağlıdır.

Sarılık belirtileri nelerdir?

Sarılığın en yaygın belirtileri şunlardır:

  • Ciltte ve göz aklarında sarımsı bir renk (kafadan başlar ve vücuda yayılır)
  • Açık renkli dışkı
  • Koyu renkli idrar
  • Kaşıntı
  • Bulantı, kusma
  • Üşüme
  • Ciltte kızarıklıklar
  • Yorgunluk
  • Karın ağrısı

Sarılık nedenleri nelerdir?

Bilirubin adlı maddenin karaciğerden vücudun dışına atılmasına engel olan tüm tıbbi durumlar sarılığa neden olabilir. Bilirubin alyuvarların parçalanması sonucu oluşan atık bir maddedir.

Kan dolaşımı aracılığıyla karaciğere taşınır, burada safra ile birleşir. En sonunda dışkı ve idrar ile dışarı atılır. İdrara açık sarı rengini ve dışkıya koyu kahverengi rengini veren bilirubin maddesidir.

Sarılıkta altta yatan en yaygın neden hepatit ya da safra kesesi taşıdır. Ancak sarılık tiplerine göre değişik nedenleri olabilir. Bunlar sarılık türlerine göre aşağıdaki gibidir:

1) Hemolitik sarılık nedenleri

Bu tür sarılık, bir durum ya da enfeksiyon alyuvar hücrelerinin yıkımını hızlandırdığı zaman görülür. Bu da kandaki bilirubin seviyesinin artmasına, dolayısıyla sarılığa yol açar. Nedenleri aşağıdaki gibidir:

  • Sıtma
  • Orak hücreli anemi
  • Talasemi (Akdeniz anemisi)
  • Crigler-Najjar sendromu
  • Herediter sferositoz

2) Hepatoselüler sarılık nedenleri

Bu sarılık türü karaciğerde bir sorun olduğu zaman görülür. Örneğin karaciğerin bir enfeksiyona ya da alkole bağlı olarak hasar görmesi, karaciğerin bilirubini işleme sürecini bozar. Nedenleri aşağıdaki gibidir:

  • Hepatit A, Hepatit B ve Hepatit C
  • Alkolik karaciğer hastalığı
  • Leptospiroz
  • Öpücük hastalığı
  • İlaçların hatalı kullanımı
  • Primer biliyer siroz
  • Gilbert sendromu
  • Karaciğer kanseri
  • Karaciğere zararlı maddelere maruz kalma
  • Otoimmün hepatit
  • Primer skleroz kolanjit
  • Dubin-Johnson sendromu

3) Obstrüktif sarılık nedenleri

Obstrüktif sarılık safra kesesi kanalları tıkandığı, hasar gördüğü ya da iltihaplandığı zaman ortaya çıkar. Bu da safra kesesinin bilirubin maddesini sindirim sistemine gönderebilmesini engeller. Nedenleri ise aşağıdaki gibidir:

  • Safra kesesi taşları
  • Pankreas kanseri
  • Safra kesesi kanseri
  • Safra kanalı kanseri
  • Pankreatit (pankreas iltihabı)

Sarılık tedavisi nasıldır?

Sarılık için birden fazla tedavi yöntemi bulunmaktadır zira tedavisi altta yatan nedene yönelik gerçekleştirilir. Sarılık türlerine göre de farklı tedavi yöntemleri uygulanır. Bunlar aşağıdaki gibidir:

1) Hemolitik sarılık tedavisi

Hemolitik sarılığın tedavisinde amaç, kırmızı kan hücrelerinin parçalanma hızını yavaşlatmaktır zira bu sarılığın sebebi parçalanan kırmızı kan hücrelerine bağlı olarak bilirubin seviyesinin artıp kanda birikmesidir.

Eğer hemolitik sarılık sıtma gibi bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa genellikle enfeksiyona yönelik ilaç tedavisine başlanır. Orak hücreli anemi ya da Akdeniz anemisi (talasemi) gibi genetik kan hastalıklarına bağlı olarak gelişen sarılık vakalarında ise kan nakli ile kırmızı kan hücreleri dışarıdan alınabilir.

Gilbert sendromu genellikle tedavi gerektirmez zira bu hastalığa bağlı olarak gelişen sarılık çok ciddi değildir ve sağlığa önemli bir tehdit oluşturmamaktadır.

2) Hepatoselüler sarılık tedavisi

Hepatoselüler sarılık vakalarının tedavisinde karaciğer hasarını onarabilmek için yapılacak çok fazla şey yoktur ancak karaciğer kendini zamanla onarabilir. Tedavinin amacı karaciğerin daha fazla zarar görmesini engellemeye yöneliktir.

Viral hepatit ya da öpücük hastalığı gibi bir enfeksiyondan kaynaklanan karaciğer hasarı için anti viral ilaçlar kullanılarak ileriye yönelik karaciğer hasarı önlenebilir.

Eğer karaciğer, alkol ya da zararlı maddelere maruz kalmaya bağlı hasar gördüyse alkol tüketimini azaltmak ve zararlı maddelere maruz kalmaktan kaçınmak önerilir.

Çok ağır karaciğer hasarı vakalarında karaciğer nakli de bir diğer seçenektir. Ancak insanların yalnızca küçük bir kısmı karaciğer nakli için uygun adaydır ve yaşayan donörlerin sayısı oldukça azdır.

3) Obstrüktif sarılık tedavisi 

Obstrüktif sarılık vakalarının pek çoğunda tıkanan safra kanalını açmak için ameliyat önerilir. Ameliyat esnasında ayrıca safra kesesini, safra kanalının bir kısmını, yeniden tıkanma oluşmasını önlemek için pankreasın bir kısmını da çıkarıp almak gerekebilir.

Kaynaklar:

https://www.webmd.com/hepatitis/jaundice-why-happens-adults

https://www.medicalnewstoday.com/articles/165749.php

https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/causes/

https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/treatment/




Son 50 Yorum
  1. Aslıhan Akça
  2. dilek
  3. Anonim
    • Kadriyerasim
    • Kadriyerasim
  4. Sadık
  5. helın
  6. Anonim
  7. Rabia akça
  8. sevgi
    • bengü
  9. halil uygur
  10. Anonim
  11. sunaa
  12. nurdan kurtuluş
  13. Yavuz Aydın
  14. Yavuz Aydın
  15. Merve Tanis
  16. buse
  17. ORHAN
    • Anonim
    • melekk
  18. ibrahim kahriman

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.