Menu

Neden Tesbih Çekeriz? Tarihçesi Nedir ?


tespih-nedir

Tespih nedir?

Belirli sayılardaki boncukların bir ip üzerine nizami olarak yerleştirilmesiyle birlikte tespihler oluşturulur. Tespih çekme işlemi, baş parmak ile işaret parmağıyla boncukların sırasıyla parmakların arasından çekilerek bitirilmesi şeklinde meydana gelmektedir. Tespihin günümüzde çoğu insan tarafından artık sokakta, evde, mekanlarda sallanarak taşınması oldukça aşina olduğumuz görüntüler arasına girmiştir.

Tespih çekme alışkanlığı, geçmiş yüzyıllarda sadece din adamlarıyla özdeşleşen bir alışkanlık olsa da; artık günümüzde dünyanın pek çok yerinde pek çok ırkın insanları dini boyuttan bağımsız olarak da rahatlatıcı bir unsur olarak tesbih kullanmaktadırlar. Ülkemize bakıldığında ise, bu tip alışkanlıkların daha çok iç bölgelerde ve kırsal bölgelerde yaşayan insanların daha sıklıkla edindikleri bir alışkanlık olduğu gözlerden kaçmamaktadır. Bunun sebebi olarak da, o bölgelerde yaşayan kişilerin sürekli olarak tarımsal faaliyetlerde uğraşmalarıyla birlikte el uğraşlarına kendilerini çok alıştırmaları, hasat bittikten sonra da alışkanlıklarını devam ettirebilmek adına ellerini oyalayacak bir unsur olarak tespih kullandıkları gösterilmektedir.

Tespih ne zaman bulundu?

Tespihin ilk kez dini amaçlarla kullanıldığı belirtilmiş, bu ilk kullanımların da Hindistan’da Hindular tarafından yapıldığı gözlemlenmiştir. Buradan da sırasıyla Ortadoğu’ya, oradan da Avrupa’ya yayılım göstermiştir. Bölgeler fark etmeksizin; Budizm’de de, Hinduizm’de de, Hristiyanlık’ta da ve Müslümanlık’ta da tespihin kullanım amacı ilk zamanlar ortak olmuş, sürekli olarak dini işler için (dua okumak / duaları birbirinden ayırmak gibi) kullanılmışlardır.

Müslümanlık özel olarak tespih konusu için incelendiğinde ise, bu dine özel olarak tespihin kullanıldığı bir tarih bulunmamaktadır. Daha doğrusu son peygamberimiz olan Hazreti Muhammed’in hayatına bakıldığında kendisinin herhangi bir yerde tespih kullandığına dair bir rivayet bulunamamıştır. O zamanlar tespih yerine dualarda hurma çekirdeği veya çakıl taşlarından yararlanıldığı görülmektedir.

Tespih çeşitleri nelerdir?

Tespih çeşitleri genelde 33’lü, 99’lu, 500’lü ve 1000’li olabilmektedir. Ancak Müslümanlar arasında en yaygın olarak kullanılanı 99’lu olanlardır ve bunun yanında 33’lü olanları da tercih edenler vardır. Bunun sebebi Allah-u Teala’nın 99 ayrı isminin tespih çekilerek okunabilmesidir. Geri kalan 500’lü ve 1000’li tespihler ise dergahlarda ve tekkelerde din adamlarının yaptıkları zikirlerde kullandıkları tespihlerdir.

Tespih nasıl kullanılır?

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi baş parmak ve işaret parmağının arasından boncukların sırasıyla çekilmesi işlemiyle tespih kullanılmaktadır. Vakit geçirmek için, dua etmek için, sıkıntı atmak için veya başka bir şeyin tekrarı için kullanılan tespihlerin dini öğeler dışında bilimsel olarak incelendiğinde de gerçekten tespihin çoğu duygu yoğunluğunu atmada çok etkili bir araç olduğu gözlemlenmiştir. Buna örnek olarak; beynin gündelik yaşantısında sürekli sinirli, gergin, endişeli düşüncelerle dolu olmasının ardından kendisini rahatlatmak, biraz daha kapsamlı düşünebilmek ve en önemlisi beyin hücrelerinin kendisine gelebilmesi için tespih çekiminin çok faydalı olduğu bilgisi öne sürülür.

Tespihte neden 33 tane boncuk vardır?

Konuyla alakalı iki farklı rivayet bulunmaktadır. Bunlardan ilki Hristiyanlık inanışıyla alakalı olup, tesbihlerin 33 adet boncuktan meydana getirilmesi Hazreti İsa’nın 33 yıl boyunca yaşamasıyla ilişkilendirilmiştir. Bir diğer inanış da İslam dininde yer almaktadır. Müslümanlıkta peygamberlerin namaz kılarken okumakta sünnet oldukları “Elhamdülillah”, “Sübhanallah” ve “Allahuekber” kelimelerinin 33’er defa tekrarlanması boyutudur.




Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.