Menu

Menenjit Nedir ? Menenjit Bulaşıcı Mıdır ?


Sobo_1909_589

Menenjit nedir?

Menenjit, beyni ve omuriliği saran, meninks denilen beyin zarlarının iltihaplanması durumudur. Çocuklarda ve yetişkinlerde görülebilir. Nadir görülen bir enfeskyiondur.

Menenjitin birden fazla türü bulunmaktadır, bunlardan bazıları; bakteriyel menenjit, viral menenjit, tüberküloz menenjiti ve fungal menenjittir.

Bakteriyel menenjit hayatı tehdit edebilen bir durumdur ve insandan insana bulaşabilir. Viral menenjit, bakteriyel menenjite göre daha zararsızdır, birçok insan tedaviye ihtiyaç duymadan viral menenjitten kurtulabilir. Tüberküloz menenjiti çok ciddi bir hastalıktır ve gelişmemiş ya da gelişmekte olan ülkelerde görülür, tedavi gerektirir. Fungal menenjit ise nadir görülür ve genellikle bağışıklık sistemi düşük olan kimselerde görülür.

Menenjit herkese bulaşabilir, ancak beş yaşın altındaki çocuklarda, 16-25 yaş arası gençlerde ve 55 yaş üstü kimselerde daha sık görülmektedir. Bağışıklık sistemi hastalığı olan, uzun süreli kronik hastalıklar geçiren ya da dalağı alınmış ya da hasarlı olan kimseler için menenjit daha tehlikeli bir hastalıktır.

Menenjite sebep olan bazı mikroplar çok kolay ve hızlı yayılabilirler, bu durum insanların birbirlerine yakın yaşadığı kalabalık bölgelerde daha sık görülür. Yatılı okullarda okuyan çocuklar, askerler gibi kimselerde bulaşma ihtimali daha yüksektir. Ayrıca Afrika’da bu hastalığa daha sık rastlanır.

Menenjit bulaşıcı mıdır?

Viral ve bakteriyel menenjit bulaşıcıdır. Temas, öksürük, hapşırık yoluyla insandan insana bulaşabilir.

Menenjit nasıl bulaşır?

Menenjit genellikle bakteri ya da virüslerden kaynaklı enfeksiyonlara bağlı olarak gelişir. Bakteriyel menenjit, viral menenjitten daha az görülür ama daha tehlikelidir. Menenjite yol açan enfeksiyonlar şu yollarla insandan insana bulaşabilir:

  • Hapşırma
  • Öksürme
  • Öpüşme
  • Başkasının çatal bıçağını, diş fırçasını, özel eşyalarını kullanma

Menenjit genellikle hastalığa yol açan virüs ya da bakteriler burunlarında ya da boğazlarında mevcut olan ancak hasta olmayan (taşıyıcı olan) kişilerden bulaşır. Aynı zamanda virüs ya da bakterilere sahip olup hastalığa yakalanmış olan kişilerden de bulaşabilir ama bu sık görülen bir durum değildir.

Menenjit belirtileri nelerdir?

Erken dönem menenjit belirtileri grip belirtilerine benzeyebilir. Belirtiler birkaç saat ya da birkaç gün içinde ortaya çıkabilir.

İki yaşından büyük kimselerde görülen olası belirtiler ve bulgular şunlardır:

  • Ani gelişen yüksek ateş
  • Boyun tutulması
  • Normalden farklı gibi görülen şiddetli baş ağrısı
  • Sersemlik hissi ya da dikkatini toplayamama
  • Mide bulantısı ve kusmaya eşlik eden baş ağrısı
  • Kasılma nöbetleri
  • Uyku hali ya da uyanmada zorluk
  • Işığa karşı hassasiyet
  • İştah kaybı
  • Deride döküntüler, kızarıklık

2 yaşından küçüklerde görülebilen belirtiler ve bulgular ise şunlardır:

  • Yüksek ateş
  • Durmadan ağlama
  • Aşırı uyku hali ya da sinirlilik
  • Miskinlik ve hareketsizlik
  • İştah kaybı
  • Bebeğin bıngıldağında şişkinlik
  • Bebeğin vücudunda ve boynunda kasılma, tutulma

Menenjit nedenleri nelerdir?

Viral enfeksiyonlar menenjitin en yaygın sebebidir. Viral enfeksiyonlardan sonra ikinci sırada bakteriyel enfeksiyonlar görülür. Daha nadir görülen nedenler ise fungal enfeksiyonlar ve tüberküloz hastalığıdır.

Bakteriyel menenjit

Kan dolaşımına girip damarlar aracılığıyla beyne ve omuriliğe taşınan bakteriler, akut bakteriyel menenjit hastalığına yol açar. Ancak bakterinin doğrudan beyin zarını kuşatmasıyla da bakteriyel menenjit gelişebilir, bu durum kulak ya da sinüs enfeksiyonlarından, kafa travmasından ya da bazı ameliyatlardan sonra ortaya çıkabilir. Bakteriyel menenjite sebep olan bakterilerden bazıları aşağıdakilerdir:

  • Pnömokok bakterisi. Bu bakteri çocuklarda ve gençlerde gelişen bakteriyel menenjitin en yaygın sebebidir. Genellikle zatürre ya da sinüs enfeksiyonlarına sebep olur. Aşı olarak bu enfeksiyondan kurtulmak mümkündür.
  • Meningokok bakterisi. Bu bakteri de bakteriyel menenjite yol açabilmektedir. Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olur ancak kana karıştığı zaman meningokok menenjitine sebep olabilir. Bu çok bulaşıcı bir enfeksiyondur ve genellikle ergenlerle genç yetişkinleri etkiler. Toplu yaşanan yerlerde görülebilir. Bu enfeksiyondan aşı ile korunmak mümkündür.
  • Haemofil bakterileri. Haemofilus influenza tip b (Hib) bakterileri bir zamanlar çocuklarda görülen bakteriyel menenjitin en yaygın sebebiydi. Ancak yeni Hib aşıları sayesinde bu vakaların sayısında büyük oranda azalma oldu.
  • Listeria monocytogenes bakterileri. Bu bakteriler pastörize edilmemiş peynirde, sosiste ya da işlenmiş etlerde bulunur. Hamile kadınlar, yeni doğanlar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi düşük olan kimselerde görülebilirler.

Viral menenjit

Viral menenjit genellikle hafif seyreder ve kendi kendine iyileşir. Çoğu viral menenjit vakası enterovirüs denilen virüsler sebebiyle gelişir. Bu virüsler yaz sonu ve sonbahar başında yaygın görülürler. Herpes simpleks virüsü, HIV, kabakulak virüsü, Batı Nil virüsü gibi virüsler bu gruba girer ve viral menenjite sebep olabilirler.

Fungal menenjit

Fungal (mantara bağlı) menenjit diğer türlere göre daha az görülür ve kronik menenjite sebep olur. Akut bakteriyel menenjit belirtilerine benzer belirtilere yol açabilir. Fungal menenjit bulaşıcı değildir, insandan insana geçmez. Kriptokok menenjiti, fungal menenjitin en sık görülen türüdür ve AIDS gibi rahatsızlıklara bağlı olarak bağışıklık sistemi zayıflamış kimselerde sık görülür. Eğer antifungal ilaçlarla tedavi edilmezse hayati tehlikeye sebep olabilir.

Tüberküloz menenjiti

Tüberküloz hava yoluyla bulaşan bir hastalıktır ve akciğerleri etkiler. Tüberküloza sebep olan bakteri Mycobacterium tuberculosis adındaki bakteridir. Eğer enfeksiyon derhal tedvi edilmezse bakteri kan aracılığıyla taşınıp diğer doku ve organlara yayılabilir.

Bazı durumlarda bakteri beyin zarlarına bulaşır ve bu durumun sonucunda tüberküloz menenjiti meydana gelir. Tüberküloz menenjiti her yaştan çocuğu ve yetişkini etkileyebilir. Ancak tüberküloz aşısı ile bu durumun önüne geçilebilir.

Diğer menenjit nedenleri

Menenjit enfeksiyona bağlı olmayan nedenlerle de oluşabilir, örneğin; kimyasal reaksiyonlar, ilaç alerjileri, bazı kanser çeşitleri ve sarkoidoz.

Menenjit tanısı nasıldır?

Menenjit tanısını koymak için tıbbi geçmişe, hastanın şikayetlerine, fiziksel muayeneye ve bazı test sonuçlarına bakılır.  Muayene esnasında doktorunuz baş, kulak, boğaz ve omurga etrafındaki deride enfeksiyon belirtileri olup olmadığına bakar.

Menenjit tanısı koymak için şu yöntemler uygulanabilir:

  • Kan kültürü. Hastadan alınan kan örneği özel bir kaba konur ve içerisinde bakteriler gibi mikroorganizmalar gelişip gelişmeyeceğine bakılır. Ayrıca kan örneği mikroskop altında incelenerek bakterilerin olup olmadığına bakılır.
  • Görüntüleme yöntemleri. Bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans (MR) taramaları ile kafada şişlik ya da enfeksiyon olup olmadığına bakılır. X-ray yöntemiyle ise göğüs ve sinüs gibi bölgelerde enfeksiyon izleri aranabilir.
  • Lomber ponksiyon. Bu işlemde omurilik sıvısından örnek alınır. Menenjiti olan kişilerde omurilik sıvısında düşük glikoz oranı olur ve beyaz kan hücreleri ile protein oranı yükselmiştir. Ayrıca omurilik sıvısı menenjite hangi bakterinin sebep olduğunu anlamaya da yardımcı olur.

Menenjit tedavisi nasıl olur?

Menenjit tedavisi menenjite sebep olan enfeksiyonun türüne göre yapılır.

Bakteriyel menenjit tedavisi

Akut bakteriyel menenjit zaman kaybetmeden tedavi edilmelidir. Bunun için antibiyotikler ve kortikosteroidler reçete edilebilir. Böylelikle iyileşme sağlanır ve beyin hasarı, nöbet geçirme gibi komplikasyonların gelişme riski azalır.

Tedavide kullanılan antibiyotik ya da antibiyotikler, menenjite sebep olan bakterinin türüne göre reçete edilir. Eğer sebep olan bakteri henüz bulunamadıysa, bakterinin türü tespit edilene dek doktorunuz geniş spektrumlu bir antibiyotik önerebilir. Ayrıca enfekte olmuş sinüsler ya da iç kulaktaki kulaklarda bulunan iltihap da akıtılabilir.

Viral menenjit tedavisi

Viral menenjit antibiyotik ile tedavi edilemez. Birçok vaka ilaca gerek duymadan kendiliğinden birkaç hafta içinde geçmektedir. Hafif şiddetli viral menenjit tedavisinde genellikle şu yöntemler önerilir:

  • Yatak istirahati
  • Bol sıvı tüketmek
  • Ağrı ve ateşi dindirmek için ağrı kesiciler kullanmak

Eğer beyinde şişlik varsa doktorunuz kortikosteroid reçete edebilir ya da kasılma nöbetlerini önlemek için antikonvülzan (epilepsi önleyici) ilaçlar önerebilir. Eğer viral menenjite bir herpes (uçuk) virüsü sebep olduysa antiviral ilaçlar da kullanılabilir.

Diğer menenjit türlerinin tedavisi

Kronik menenjit, altta yatan sebebe göre tedavi edilmektedir. Örneğin fungal menenjit tedavisinde antifungal ilaçlar kullanılırken, tüberküloz menenjitinde birkaç farklı antibiyotik uzun süreyle kullanılabilir. Ancak bu ilaçların ciddi yan etkileri olabilir.

Enfeksiyon kaynaklı olmayan menenjitlere örnek olarak alerjik reaksiyona bağlı menenjitte kortikosteroidler kullanılabilir. Bazı vakalarda menenjit tedavi gerektirmeksizin kendiliğinden iyileşebilir. Kansere bağlı gelişen menenjitte ise sebep olan kanser tedavi edilmelidir.

Menenjit tekrarlar mı?

Evet, menenjit tekrarlayabilir. Ancak aşı olarak bu ihtimali en aza indirmiş olursunuz.

Menenjitten korunma yolları

Sağlıklı yaşam tarzı

Menenjite yakalanma ihtimalinizi azaltmak için sağlıklı bir hayat tarzı benimsemelisiniz. Yeteri miktarda dinlenmek, sigara içmemek, kişisel hijyene dikkat etmek, sağlıklı beslenmek, hasta insanlarla temastan kaçınmak menenjitten korunmanıza yardımcı olacaktır.

Önleyici antibiyotikler

Eğer bakteriyel meningokok enfeksiyonu taşıyan biriyle yakın temas kurduysanız doktorunuz size koruyucu antibiyotikler reçete edebilir, bu antibiyotikler hastalık gelişme ihtimalini azaltacaktır.

Menenjit aşısı

Aşılama yöntemi bazı menenjit türleri için büyük oranda koruma sağlamaktadır. Menenjiti önleyebilen aşılardan bazıları şunlardır:

  • Haemophilus influenzae tip b (Hib) aşısı
  • Konjuge pnömokok aşısı
  • Meningokok aşısı

Menenjit kaç günde ortaya çıkar?

Menenjit kuluçka süresi yaklaşık 3-4 gündür. Ancak belirtiler birkaç saat içinde de başlayabileceği gibi, kuluçka dönemi 10 günü de bulabilir. Belirtiler ortaya çıkmadan bir hafta önce kişi taşıyıcı olabilir ve hastalık bulaşıcılık kazanır ve bu durum tedaviden 24 saat sonrasına kadar sürer. Ateşin ani bir şekilde yükselmesi küçük çocuklarda havale oluşumuna sebep olabilir.

Kaynaklar:

https://www.healthline.com/health/meningitis#Types2

https://www.webmd.com/children/understanding-meningitis-basics#2

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/meningitis/diagnosis-treatment/drc-20350514

https://www.nhs.uk/conditions/meningitis/




Son 50 Yorum
  1. Hacer Aydogdu
  2. serap
  3. İbrahim enes ünal
  4. Esma
  5. Hl
  6. Oktay polat
  7. fırat
  8. Hacer
  9. Sefa Demir
  10. Ayda Oflazoğlu
  11. bandar
  12. gamze
  13. levent
  14. uğur
  15. ela
  16. ela atıntaş
  17. hayal
  18. yunus
  19. yunus
  20. nimet
  21. nisa

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.