Menu

Horon nedir horon tarihi horon hangi bölgeye ait oyunumuzdur


Horon nedir?

Doğu Karadeniz bölgesinde Samsun ili sınırlarından Gürcistan sınırına kadar olan bölgede kız, erkek veya karma olarak düğün, asker uğurlama, nişan ve yayla şenlikleri gibi toplu eğlencelerde kaval (Of, Sürmene, Hopa Kemalpaşa), davul- zurna (Ordu, Giresun, Trabzon, Gümüşhane), kemençe (Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Gümüşhane), akordeon (Borçka, Şavşat) veya tulum (Rize, Artvin) eşliğinde oynanan geleneksel dans çeşitlerine verilen isimdir.

Horon nerede oynanır?

Yörede tek başına oynanılan köçek (Rumca köçekika) ve kolbastı oyunları horon kategorisine girmemektedir. Bölge dışında Osmanlı – Rus savaşları sonucunda Adapazarı, İzmit, Bolu civarına yerleştirilen Karadenizli muhacirler, 1923 mübadelesinde bölgeden Yunanistan’a gönderilen Hristiyan Rumlar ve Gürcistan’ın Acara yöresinde horon milli bir dans olarak oynanmaktadır.

Horonun nasıl oynanır? Horonun tarihçesi

Horonlar türkü eşliğinde (sözlü horon), sallama, sıksara (Sera) horonlarında olduğu gibi sadece çalgı eşliğinde, sadece kadınlar (kız horonu), sadece erkekler (erkek horonu) veya kadın erkek karışık (karma horon) olarak, düz bir sıra halinde ya da halka oluşturularak oynanabilir. Kadınlar özellikle kına gecelerinde tef ve fincan eşliğinde, güğümün tersinin dövülmesiyle çıkan sesler eşliğinde horon oynarlar. En basit horon çeşitleri bile köyden köye değişebilecek motif ve farklılıklar içerebilir.

Sürmene karşılamasında olduğu gibi bir oyun, denizciliğin avantajlarından faydalanılarak farklı bir bölgeden getirilip bölgeye mal edilebilir:

“Sürmene ilçesindeki karşılama türü bir oyunda bayanların ikişer ikişer karşılıklı oynadıkları görülmektedir. Ancak, Giresun karşılamasına çok benzeyen bu oyunun, halkı denizci olan ve diğer ilçelere göre dışarıya daha erken açılmış olan Sürmene’ye başka yörelerden geldiği sanılmaktadır.

Ayrıca yine Sürmene ve Çaykara’da oynanan sallama horonunda oyuncular zaman zaman ellerini bırakıp yanlara dönüp el çırpmaktadır. Bu harekeler kuvvetli olasılıkla, söz konusu ilçelerin Bayburt’a çok yakın olan yaylalarında Bayburt oyunlarından etkilenerek yöreye geçmiştir. Kadınlarda kollar aşağıda olur ya da oyun bir tempoya ulaşınca dirsekler bükülüp “yarım” durumuna getirilir.

Tonya ve Çaykara’nın bazı köyleri dışında bayanların kollarını tam kaldırdıkları görülmemiştir. Erkeklerde ise kollar aşağı-da yarım, yukarıda yere paralel ve tam yukarıda tutulabilir. Yarım kol tutuşu genellikle millet horonu gibi rahat oyunlarda görülür. Tonya yöresi horonlarında kollar genellikle yukarıda yere paralel tutulur.

Diğer ilçelerin horonlarında ise erkeklerde kollar tam yukarıda olur” Yaz aylarını yüksek ve serin yaylalarda geçiren Karadeniz köylüsü, yayla şenlikleri farklı köylerden köylülerle biraraya gelir ve bu birliktelik karşılıklı kültür etkileşimini de tetikler.

Trabzon yöresindeki folklorik zenginliğin bir nedeni de doğu ilçeleri olan Sürmene ve Of köylülerinin Bayburt; batı ilçeleri olan Tonya ve Maçka köylülerinin ise Gümüşhane sınırındaki yaylalara gitmeleri ve o bölgeye ait kültürü de yaylacılık sayesinde benimseyip kendi kültürlerine katmalarıdır.

Bayburt ve Gümüşhane’de hatta daha güneydeki Doğu Anadolu illerinde bar adıyla oynanan pek çok oyun, horon adıyla, küçük farklılıklarla Trabzon kültürüne dahil olmuştur. Örnek olarak Erzincan’da oynanan iki ayak, üçayak, tamzara, temurağa ve koçari barlarını sayabiliriz.

Oyun çeşitleri benzerlik göstermekle birlikte, Trabzon, Rize merkez ve Giresun’dan farklı olarak, Hemşin ve Doğu Rize ve Artvin sahilinde yaşayan Lazların horon terminolojisi farklıdır. Trabzon Bölgesi horonlarını daha doğudaki Laz, Hemşin, Gürcü horonlarından ve Bayburt barlarından ayıran önemli bir fark Trabzon horonlarında öne çıkarılan omuz silkme figürüdür.

Horon kıyafetleri

Horonda kadınların ve erkeklerin giydiği kıyafetler şöyledir:

Erkek horon kostümü: kumaş yelek, zılga, başlık, gömlek, kemer, köstek zinciri, muska, çizme.

Kadın horon kostümü: iç elbise, şalvar, cepken, yelek, yün çorap, kuşak, ayakkabı, peştamal, pullu başlık.

Kaynakça:

Özhan Öztürk “Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük”. 2 Vol. Heyamola Publishing. Istanbul. 2005. ISBN 975-6121-00-9.




Son 50 Yorum
  1. Anonim
  2. kullanıcı
  3. asfixia
  4. Anonim
  5. Anonim
  6. Anonim
  7. Aslı
  8. Aslı
  9. Aslı
  10. irem
  11. gıujhbpuh
  12. ada su
  13. Anonim
  14. sudenaz
    • mukaddes
  15. bÜşRa
  16. pelin sevgi güzel
  17. pelin sevgi güzel
  18. pelin sevgi güzel
  19. pınar
  20. sude
  21. esma
  22. melike tanış
  23. melike
  24. melis
  25. Emir Çavuş
  26. elif
  27. yaren
  28. Esin Ecem
  29. Emir Tolak
  30. başak
  31. başak
    • Anonim
      • kullanıcı

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.