Menu

Ebabil kuşları özellikleri


Ebabil kuşu nedir?

Ebabil kuşu, kuşlar sınıfının Apodidae (Ebabilgiller) familyasına ait bir cinsidir. Yüksekten uçan bir kuş cinsidir ve kırlangıçları andırır ancak kırlangıçlarla bir akrabalığı yoktur. Ebabil kuşu sağan alt takımında yer alır ve sinek kuşu ile aynı alt takımdandır.

Kırlangıçlarla olan benzerliği yakınsak evrimin sonucu olarak ortaya çıkmıştır, iki kuş türü de uçarken böcekleri yakalayarak beslenmektedir. Familya ismi olan “Apodidae” kelimesi Yunancada “ayaksız” anlamına gelen “apous” kelimesinden türemiştir, bu da tüm havai kuşlarda olan bir özellikten yani küçük ve zayıf bacakları olmasından kaynaklanır.

Ebabil kuşunun bazı cinsleri dünyadaki en hızlı hayvanlardan biridir, en hızlı uçan kuşlar ebabilgillerdir. İğne kuyruklu ebabil kuşu ise saatte 169 km hızında uçabilmektedir. Ebabil kuşunun kendisi ise saatte 112 km hızında uçabilir. Bir yıllık bir sürede ebabil kuşları 200 bin kilometre yol kat edebilirler.

Normal kuşlarla kıyaslandığında ebabil kuşlarının daha büyük kanat ucu kemikleri vardır. Kanat ucu kemiği ile ön ayak kemiklerinin arasındaki açıyı değiştirerek kanatlarının şeklini ve yerini ayarlayabilirler, böylece manevra yapabilme özellikleri artar ve çok yüksek hızlarda uçmaya uygun olurlar.

4754795436_0987ae1bf9_b

Ebabil kuşunun bazı cinsleri ise sesle yerlerini belirleme özelliğine sahiptir ve mağaralarda yerini belirleyebilir. Özel bir ebabil cinsi ise mağara dışında da karanlıkta yerini belirleyebilmektedir. Uçan örümcekler, yusufçuklar, sinekler, karıncalar, yaprak bitleri, eşek arıları ve arıları yiyerek beslenirler.

Ebabil kuşu nerede yaşar?

Antarktika, kutup bölgeleri, Güney Şili, Arjantin, Yeni Zelanda ve Avustralya dışında hemen hemen her yerde yaşarlar. Ilık bölgelerde yaşarlar ve kışları tropik bölgelere göç ederler. Bazı ebabil türleri ise kış uykusuna benzer bir yöntemle soğuk havalarda kısa bir süreliğine yaşayabilir.

Ebabil kuşunun özellikleri

Kırlangıçlara görünüş olarak benzerler, kısa ve çatallı kuyrukları ve oldukça uzun kanatları vardır. Boyları 9-23 cm arasında değişmektedir. Bodur ve güçlü bir gövdeleri vardır. Tüyleri sık döşenmiştir ve rengi gri, kahverengi ya da siyahtır, bazen boğazlarında, karnında ya da arkalarında beyaz, soluk renkli tüyler olabilir.

Kafaları geniş yapılıdır, gagaları ise kısa, geniş ve hafif kavislidir. Ayakları zayıf ve güçsüzdür. Keskin pençelerinin yardımıyla yalnızca dikey yüzeylere tutunabilirler. Düz ve yassı bir zemine konduktan sonra tekrar uçmaları zor olabilir. Hayatlarının çoğunu havada geçirirler, hatta havada yer, içer ve çiftleşebilirler.

Yuvalarını dallardan, tomurcuklardan, yosundan ve tüylerden yaparlar ve bu maddeleri yapışkan tükürükleri ile birlikte bir mağaranın duvarına, bir bacanın içerisine, bir kayadaki yarığa ya da ağaç kovuğuna yapıştırırlar. Bazı cinsleri ise palmiye yapraklarına yuva kurabilir.

Bir seferde 1-6 kadar yumurta yumurtlarlar ancak genellikle 2 ya da 3 tane yumurta verirler. Yavruları 6-10 hafta kadar yuvada kalırlar ancak bu süre ne kadar besin bulabildiklerine ve hava durumuna göre değişebilir. Tüyleri çıktıktan kısa bir süre sonra uçmaya başlarlar.

Apus_apus_-Barcelona_Spain-8_(1)

Genellikle uzun ömürlüdürler. Yılda yalnızca bir kez yumurtlarlar. Tek eşlidirler, birkaç yıl üst üste aynı eşle üreyebilirler.  Ancak cinsiyetlerini belirlemek mümkün değildir, ebabil kuşunu elinizde tutup incelerken bile dişi ile erkeği ayırt edemezsiniz.

Hayatları havada geçtiği için havadaki en ufak değişiklikler bile onlar için sorun yaratabilir. Hatta kötü havalarda hiç besin bulamayıp açlıktan ölebilirler. Genç ebabil kuşları yemek yemeden 48 saat kadar yaşayabilirler ve yarı kış uykusu gibi bir sürece girerler.

Ebabil kuşu hikayesi

Ebabil kuşunun hikayesi Kuran’da geçmektedir ve Fil suresinde bu kuş ile ilgili şöyle der: “Rabbinin fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi? Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı? Üzerlerine balçıktan pişirilmiş taşlar atan sürü sürü (ebabil) kuşlar gönderdi. Nihayet onları yenilmiş ekin yaprakları haline getirdi.”

570 yılında, o dönemin acımasız ve İslam düşmanı Yemen valisi Ebrehe, Sana kentinde kuleys adında bir kilise yaptırır ve Kabe’yi ziyaret eden Arapların gözünü boyayarak onları bu kiliseye çekmeye çalışır. Bu durum karşısında bir Arap çok sinirlenir ve gece kilisenin içerisine gelip pisler.

Ebrehe bu olaya çok kızar ve Kabe’yi yıkmaya karar verir. Bunun için kalabalık bir ordu toplar ve filleri de orduya katar, Mekke’ye doğru yola çıkar. Daha sonra yol üzerinde onları engellemeye çalışan birçok grubu yener ve yoluna devam eder.

Ebrehe ordusu ile birlikte Kabe’yi büyük halatlarla bağlamayı ve bu halatları fillere çektirerek Kabe’yi yıkmayı planlamaktadır. Tam Mekke’ye girecekleri vakit gökyüzünde sürü sürü ebabil kuşu görünür. Kuşların ağızlarında ufak taşlar vardır ve bu taşları Ebrehe’nin askerlerinin üzerine atarlar.

Taşlar yüksek mesafeden hızla düşerek mermi etkisi görür ve hem askerleri yaralar hem de o esnada kaçmaya çalışan Ebrehe’yi öldürür. Bu olaya ise Araplar “fil vakası” adını vermişlerdir.

Kaynaklar:

https://www.britannica.com/animal/swift-bird

https://www.livingwithbirds.com/tweetapedia/21-facts-on-swift

https://en.wikipedia.org/wiki/Swift




Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.