Menu

Amonyak nedir, nasıl oluşur, nerelerde kullanılır?


Amonyak Nedir?

Amonyak (NH3) renksiz, keskin kokulu bir gazdır ve nitrojen ile hidrojenin birleşmesiyle meydana gelmiştir. Amonyak, özellikle suda yaşayan organizmalar tarafından üretilen azotlu bir atıktır ve genellikle gübre olarak kullanılır. Amonyak ayrıca birçok kimyasal üründe ve temizlik ürününde de kullanılır.

Doğada bolca bulunmasına ve yaygın olarak kullanılmasına rağmen amonyak, konsantre formunda yakıcı ve tehlikeli bir gazdır. Kaynama noktası, bir atmosfer basıncında -33,34 santigrat derecedir, bu sebeple sıvı formundaki amonyak basınçla ya da yüksek ısıda muhafaza edilmelidir. Yoğunluğu 0,74 kg/nm3’tür.

800px-Ammonia-2D

Amonyak Nasıl Oluşur?

Hayvan cesetlerinin ve bitkilerin bozulup çürümesinden oluşan amonyak belli belirsiz bir oranla havada da bulunur. İnsan ve hayvanların vücudunda, proteinlerin parçalanmasıyla devamlı olarak amonyak meydana gelir. Bu amonyak idrarla dışarı verilir. Havadaki çok az oranda amonyak, yukarda değinmiş olduğumuz, gibi hayvansal ve bitkisel proteinlerin çürümesiyle yayılmaktadır.

Saf amonyak ilk kez 1774 yılında İngiliz Doğa Bilimcisi Joseph Priestley tarafından hazırlanmıştır ve tam bileşimi de Kimyacı Claude-Louis Berthollet tarafından 1785 yılında belirlenmiştir. Günümüzde ticari amaçla amonyak üretmenin en sık kullanılan yolu Haber-Bosch metodudur, bu metotla hidrojen ve nitrojen reaksiyona sokulur ve amonyak elde edilir.

Amonyak Nerelerde Kullanılır?

Amonyak birçok farklı alanda kullanılabilir. Bunlardan bazıları aşağıdaki gibidir:

1) Gübre olarak

Dünya çapında kullanılan amonyağın yaklaşık yüzde 88’i gübre olarak tüketilmektedir. Bu gübreler tuz, çözelti ya da susuz amonyak formundadır. Amonyak toprağa uygulandığında mısır ve buğday gibi mahsullerin daha verimli gelişmesine yol açmaktadır.

2) Temizlik maddelerinde

Evlerde temizlik malzemesi olarak kullanılan amonyak aslında amonyağın suda çözünmüş bir solüsyonudur ve buna amonyum hidroksit de denir. Genellikle yüzey temizleyicisi olarak kullanılır. Yüzeyleri çizmeden parlattığı için amonyak özellikle cam, porselen, paslanmaz çelik gibi yüzeylerin parlatılmasında da kullanılır. Ayrıca ocakların temizliğinde de kullanılır. Evlerde kullanılan amonyaklı solüsyonlarda genellikle yüzde 5 ila 10 oranında amonyak bulunur.

3) Fermantasyon işleminde

Yüzde 16-25 amonyak içeren solüsyonlar fermantasyon endüstrisinde, mikroorganizmalar için nitrojen kaynağı olarak ya da fermantasyon sürecinde pH dengeleyici olarak kullanılmaktadır.

4) Tekstil sektöründe

Likit amonyak pamuklu maddelerin işlenmesinde, merserize kumaş üretiminde, basmacılıkta vb. kullanılmaktadır. Özellikle yün gibi kumaşların ön yıkamalarında kullanılır.

5) Endüstride

Amonyak özellikle metalürjik süreçlerde çok kullanılır; alaşım yapraklarının nitrürlenmesinde, zeminlerin sağlamlaştırılmasında vb. Ayrıca kaynak yapma işleminde de kullanılır. Amonyak ısıya belli bir oranda dayanabildiği için soğutma işlemlerinde ve havalandırmada soğutucu olarak da kullanılmaktadır.

Kaynaklar:

https://www.britannica.com/science/ammonia

https://en.wikipedia.org/wiki/Ammonia




Son 50 Yorum
  1. Anonim
  2. lololol
  3. Mustafa
  4. Burak
  5. Vedat kaya
  6. ela yildiz
  7. Sevim Soyçelik
  8. Altan Ilgaz
  9. Seyfettin Mahkum
  10. Alara Turgut
  11. meme kanseri
    • Anonim

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.