Menu

Zeytinyağlı Yiyemem Türküsünün Hikayesi


Bursa yöresine ait bu türkü 2 Kasım 1954 tarihinde İhsan Kaplayan’ dan kaynak gösterilerek Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir (THM Repertuar numarası 1133).

Marshall Planı 2. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konan ABD kaynaklı bir ekonomik yardım paketidir. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülke, bu plan uyarınca ABD’den ekonomik kalkınma yardımı almıştır (wikipedia). ABD geçmişten beri dünyanın en büyük mısır üretici ülkesidir. ABD birikmiş olan mısır dağlarını eritmenin bir yolu olarak mısırözü yağı ihracaatını keşfetmiştir. Marshal yardımının koşullarından biri Türkiye’nin ABD’den mısırözü yağı almasıdır
(Yeni Sömürgecilik Açısından Gıda Emperyalizmi, Osman Nuri Koçtürk, Toplum Yayınları, 1966).

Buna koşut olarak Türkiye’de ilk margarin fabrikası kurulur. Yine aynı dönemde yüz binlerce zeytin ağacı sökülerek bir katliam yapılır. Kalan zeytin ağaçlarından elde edilen zeytinyağının büyük bölümü ABD tarafından Dolar karşılığı alınır ve mısırözü yağı TL karşılığı satılır.

Türk insanı zeytinyağından soğutularak mısırözü yağına ve margarine alıştırılır. Bu amaçla zeytinyağı ısınırsa kanser yapar gibi yalanlar uydurmaktan da geri kalınmaz. Hâlbuki zeytinyağı halk ağzındaki deyişiyle dumanlaşma derecesi en yüksek (en zor yanan) sıvı yağlardan biridir.

Bununla da kalınmaz, kötülemek için tıpkı bugün yapılan halkla ilişkiler endüstrisi çalışmaları gibi “Zeytinyağlı yiyemem aman, basmadan fistan giyemem aman…” diye türkü sipariş edilir ve ülkenin en popüler türküsü yapılır.

Katı yağ/margarine mahkûm edilen halk, 20-30 yılda bir kaşık yağa bile muhtaç hâle getirilir. Basma giyen kadınlar, plastik giysilerle tanıştırılır…

Prof. Dr. Kenan Demirkol

Zeytin yağlı yiyemem aman,
basma da fistan giyemem aman.
senin gibi cahile,
ben efendim diyemem aman.

kaldım duman içi dağlarda,
sevgili yarim nerelerde.

kara üzüm asması,
yeşil olur yazması.
ben yarimden ayrılmam,
kara yazı yazması.

kaldım dumaniçi dağlarda
sevgili yarim nerelerde.

asmadan üzüm aldım,
sapını uzun aldım.
verin benim yarimi,
annemden izin aldım.

kaldım dumaniçi dağlarda
sevgili yarim nerelerde.

Hayat duygulananlar için bir trajedi, düşünenler için bir komedidir.




23 Comments
  1. umut Cevapla
  2. eda Cevapla
  3. fatime Cevapla
  4. ekrem sarı Cevapla
  5. efe Cevapla
  6. eliz eslem Cevapla
  7. MERVE Cevapla
  8. İsmail Benli Cevapla
  9. Mehmet Cevapla
    • Callie Cevapla
  10. Anonim Cevapla
  11. M.Fatih Cevapla
  12. zeyno Cevapla
  13. asd Cevapla
  14. sanane Cevapla
    • sanane Cevapla
      • MERVE Cevapla
  15. fatma Cevapla
  16. abudikubidik Cevapla
  17. didem Cevapla
  18. Sadettin Mutlu Cevapla
  19. Nezih Öntan Cevapla

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.