Menu

Tork nedir, ne ifade eder

tork

Tork nedir? diye sorulduğunda birçoğumuzun aklına otomobil ile ilgili bir şeyler gelir. Genel olarak ne olduğunu bilsek de anlatırken zorlanabildiğimiz bir tanımdır. Tork’un ne olduğunu kavrayabilmemiz için ilk önce beygir gücünün ne olduğunu tam olarak öğrenmemiz gerekmektedir. Biz de sizlere bu kavramları anlatmaya ve açıklamaya gayret edeceğiz.

Beygir gücü nedir?

Otomobillerin motor gücü, BG – beygir gücü yani Hp – Horsepower ile ifade edilir. 1 beygir gücü, 75 kg’lik bir ağırlığı 1 sn’de 1 metre kaldırabilecek güç miktarıdır. Bu oran hemen hemen bir atın gücüne eşit olduğu varsayılarak beygir gücü ifadesi ile tanımlanmıştır. Motorun kendine özgü değiştirilemez bir değeri olan beygir gücü ve bununla birlikte tork değerleri, aktarma organı, vites kutusu ve tekerlek çapı gibi değerlere bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Diğer bir ifade ile beygir gücü yüksek fakat torku düşük bir motoru yalnızca dişli oranlarındaki ayarlarla oynayarak tam tersi bir yapıya çevirmek mümkündür. Dolayısıyla beygir gücü ve tork motorun gerçek değerlerini gösteriyor olsa da, üretilen gücün yere iletilmesine dek aradaki faktörlere bakıldığında yalnızca motora has karakteristik bir değer olduğu düşünülemez.

tork nedir

Tork nedir?

Motordan tekerleğe aktarılan “itme” diğer bir deyişle “dönme momentine” tork denir ve Nm ( Newtonmeter) ile ifade edilir. Halk arasında çekiş gücü şeklinde de ifade edilmekte olan tork, ağır yük taşıyan otobüs, kamyon veya traktör gibi araçlarda oldukça yüksek değerlere ulaşmaktadır, çünkü bu tür araçlarda çok daha fazla çekiş gücüne ihtiyaç duyulmaktadır.

Tork, aslında dönme momenti olarak bilinen “kuvvet x kuvvet kolu” olarak ifade edilen bir fizik formülüdür. Örnek verecek olursak; Bir anahtar yardımı ile somunun sıkılması sırasında uygulanan kuvvet, vida ile somun arasında vidaya paralel bir gerilim ve dairesel yönde bir moment meydana getirmektedir. Oluşan bu momente tork denmektedir. Kullanılan anahtarın sapı ne kadar uzun olur ve ne kadar geriden tutularak çevrilirse somun da bir o kadar kolay dönecektir. Motorlu araçların tekerleklerindeki mantık da aynısıdır.

Aynı devir aralıklarına sahip ancak torku yüksek olan otomobiller sollama gibi ani hızlanmalarda düşük torka sahip olan otomobillerden çok daha başarılıdır. Torku yüksek bir otomobil ile yokuşlarda fazla devire ihtiyaç duymadan hız korunabilmekte, ancak az torka sahip otomobiller mevcut ivmesini korumak için vites küçültüp hızlarını arttırmak durumunda kalırlar.

Yüksek tork için motorun yanma odasında çok kuvvetli bir yanma oluşması lazımdır. Beygir güçleri aynı olan bir benzinli ve bir dizel motor arasında iki kata kadar tork farkı meydana gelebilmektedir. Dizel motorların yanma odalarında, sıkıştırılan yüksek basınçlı havanın içine yüksek basınçlı enjektörler marifeti ile yakıt püskürtülmekte ve çok kuvvetli bir yanma elde edilmektedir. Bununla birlikte, pistonun hareket mesafesinin artması ve piston kolunun uzaması dizel motorların torklarının yüksek olmasını sağlamaktadır. Yüksek devire sahip benzinli motorlar, turbo dizel motorlara nazaran daha fazla ivmeye sahiptirler. Buna rağmen düşük devirde ani hızlanma kabiliyeti nedeniyle dizel motorlu araçlar daha etkin sürüş sağlarlar. Bunun sebebi de yüksek tork değerine sahip olmalarıdır.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.