Ana Sayfa » Genel konular » Roma (veya Romen) rakamları hesaplama
Roma (veya Romen) rakamları hesaplama
Reklamlar
Romen Rakamlarıyla Hesaplama
Zamanımızda, dünyanın büyük bir bölümünün ve bizim de kullandığımız rakam ÅŸekilleri, diÄŸer ülkelerde ‘Arap rakamları’ diye bilinir. Aslında bu nitelendirme yanlıştır. Bu rakamların kökeni yani ilk ortaya çıktığı yer Hindistan’dır ve buradan önce Arabistan’a, daha sonra Ä°slami kültür yayılımı ile birlikte Avrupa’ya geçmiÅŸtir.
Avrupa’da Romen rakamlarından günümüz rakamlarına geçiÅŸ OrtaçaÄŸda olmuÅŸtur. O yıllarda Avrupa’da hesap iÅŸleriyle uÄŸraÅŸanlar Romen rakamlarını hemen terk etmediler. Daha ziyade toplama ve çıkarına iÅŸi yapan tüccarlara Romen rakamları daha pratik geliyordu. ÖrneÄŸin 68′den 16′yı çıkarmak için 68 yani ‘LXVIII’ rakamından 16′yı ifade eden ‘XVI’ rakamlarını ÅŸilince geriye ‘LII’ yani 52 kalıyordu.
DiÄŸer bir örnek olarak 77 (LXXVII) sayısından 15′i (XV) çıkartalım. Yapılacak iÅŸ 77′nin içinden X ve V rakamlarını silmektir. Sonuç ‘LXII yani 62′dir.
Bu arada Romen rakamları nelerdir bir görelim: I(1), II(2), III(3), IV(4), V(5), VI(6), VII(7), VIII(8), IX(9), X(10), XX(20), XXX(30), XL(4Ü), L(50), LX(60), LXX(70), LXXX(80), C(100), D(500), M(1000)
Romen rakamları her bir sayının karşılığı olan harfler, büyükten küçüğe doğru ve soldan sağa yazılıp bunların hepsi toplanarak bulunur. MDCLXVI sayısı neymiş bulalım:
(M=l .000)+(D=500)+(C= 100)+(L=50)+(X= 10)+( V=5 )+(I= l) = 1966
Ancak günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor, büyük rakamdan önce gelen daha küçük rakam büyükten çıkartılıyor. Örneğin 1X=(10-1)=9, bu şekilde 1999 sayısı olan MCMXCIX önce M+CM+XC+IX şeklinde yazılıp sonuç (1.000+900+90+9)= 1999 olarak bulunuyor.
Bir baÅŸka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar etmemek ÅŸeklinde. IIII yerine IV, XXXX yerine XL kullanılıyor. Ancak Romen rakamlarında M’den büyük harf olmadığından l000′den sonra örneÄŸin 4 000 MMMM ÅŸeklinde yazılabiliyor. Daha büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10′un katı olduÄŸunu ifade etmek için parantez iÅŸaretleri kullanılıyor.
Romen rakamlarında sayıdan önce ‘bir’ gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX) vardır. Romen rakamlarında sıfır yoktur. Rakam gösterildiÄŸi iÅŸaret kadardır yani ‘X’ nerede olursa olsun ’10′ dur. Halbuki günümüz rakamlarında ‘l’ tek başına iken ‘ l’dir ama saÄŸdan ikinci haneye geçince ’10′ deÄŸerini, üçüncüye geçince ’100′ deÄŸerini alır.
Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen rakamlarının kullanılmaları mümkün değildir. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç rekabet güçleri kalmamıştır. Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları yanında pratik bir kullanım yerleri yoktur.
Günümüzde milyon, milyar derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale geldik. İleriki yıllara hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen sayılara bir bakalım. Sayı isminin yanında parantez içindeki rakamlar o sayıda kaç tane sıfır olduğunu gösterir:
Milyon(6), milyar(9), trilyon(12), katrilyon(15), kuintrilyon(18), sekstrilyon(21), septrilyon(24), oktrilyon(27), nanilyon(30), desilyon(33), andesilyon(36), dudesilyon(39), tredesilyon(42), kattırdesilyon(45), kuindesilyon(48), seksdesilyon(51), septendesilyon(54), oktadesilyon(57), novemdesilyon(60), vijintilyon(63).
[
bu neymiş hiç romen rakamları yokkkkkkkkk]
bekliom
oyna