Menu

Paradoks nedir

paradoks

İnsanlar, gündelik hayatlarında sürekli olarak bir şeyler öğrenmektedir. Bu öğrenilen bilgilerin türleri değişik türlerde olabileceği gibi , yalnızca tek bir bilgi türü içinde de olabilmektedir. Öğrenilen ya da zaten kişinin zihninde olan bilgiler, genel olarak insanın mantığına uygun bir biçimde şekillenmektedir.

Paradoks, işte tam bu noktada devreye giren bir kavram olarak önümüze çıkar. İnsan zihninde var olan ve doğruluğuna kesin bir biçimde inanılan bilgilerin veya ifadelerin, kendi içinde çelişki göstermesi ve mantığa ters düşmesi paradoks olarak ifade edilmektedir.

Paradoks kavramı Türkçe’de çatışkı veya çelişki şeklinde karşılık bulmaktadır. Doğru olduğuna inanılan bir ifadenin veya bilginin insanın sezgilerine ters düşmesi durumu bir paradokstur. Başka bir şekli de, herhangi bir ifadenin veya ön görünün, eyleme geçmesi ile birlikte öngörülenin tam tersi sonuçlar doğurması da paradoks olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir deyişle, mantıklı gelen bir ifade ya da düşünce, eyleme geçildiğinde beklenenin veya istenenin dışında mantıksız bir sonuç doğurarak, mantığın dışına çıkması bunun paradoks olarak adlandırılmasına sebep olmaktadır. Bu şekildeki paradokslar ise Türkçede “absürt” olarak tanımlanmaktadır.

Paradoks kavramı, daha farklı durumlarda da ortaya çıkabilmektedir. İnsanoğlu, doğduğu andan itibaren bazı bilgilere inanırlar ve bunlar da insan düşüncesinin temelini oluşturur. Bu tür, inanışlara aykırı düşünceler de yine paradoks kavramı bağlamında incelenebilir. Bugün kullandığımız birçok bilim dalının adı eski Yunancaya dayanır. Bunun sebebi olarak da, eski Yunan medeniyetinin bilim alanlarında gerçekleştirdiği ilerleme gösterilmektedir. Paradoks kelimesi de Yunancada karşıt anlamına gelen “paradoxus” kelimesinden gelmektedir. Paradoks kavramı, tarihsel süreçte özellikle 17. yüzyıldan başlayarak Avrupalı düşünürler ve Hristiyan rahipler tarafından kullanılmaya başlanmış, bu kavramın dünyaya yayılmasına öncülük etmişlerdir.

paradoks nedir

Türkçe karşılığı tezatlık ve karşıtlık olan paradoks kavramı ile ilgili birçok tanım yapılırken, yakın geçmişe kadar kabul görmüş olan tez ya da fikirlerin yanlışlığını kanıtlamak için geliştirilen antitez olarak değerlendirilmiştir. Bugünün felsefesinde paradoks kavramına çok daha geniş anlamlar yüklenerek farklı tanımları yapılmıştır. Paradoks ifadesi, felsefe dışında modern bilim dünyasında da oldukça sık kullanılan bir kavram olmuştur. Bilim insanlarının araştırmalarında işin içinden çıkamadıkları durumlar paradoks kavramı ile ifade edilmiştir. Kuantum fiziği, matematik, istatistik, astronomi ve felsefe gibi bilim dallarında, araştırmalara bağlı kullanılan mantık önermelerinde de kendisine yer bulmaktadır.

Elektromanyetik dalgaların parçacık özellikleri vardır. Modern fizikte, bu dalgaların hem parçacık özellikleri hem de parçacıkların dalga özellikleri göstermesi paradoks kavramına başvurulmasını sağlamaktadır. Astronomi biliminde de uzay-zaman ilişkisinde en çok başvurulan kavram yine paradokstur.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.