Osmanlı Delveti, 17. yüzyıla (1600) dünyanın en güçlü devleti olarak girdi. Ancak bu yüzyılda devlet yönetiminde büyük aksaklıklar ortaya çıktı. Devletin dayandığı askerî sistem ve tımar sistemi bozulmaya baÅŸladı. Buna baÄŸlı olarak ekonomi de bozuldu Bu da sosyal hayatı olumsuz olarak etkiledi. Bu bozulmalara paralel olarak çıkan iç isyanlar devlet otoritesini zayıflattı. DiÄŸer yandan dış ülkelerle savaÅŸlar da Osmanlı Devleti’ni uÄŸraÅŸtırdı. Bu devirde geleceÄŸe yönelik yenilikler ve devlet düzenini iyileÅŸtirme çalışmaları
yapıldı. Fakat arzu edilen sonuç elde edilemedi. 17. yüzyılda merkez ve taÅŸra yönetiminin bozulması sonucunda istanbul’da isyanlar çıktı. Yeniçeri ve sipahiler in çıkardığı bu ayaklanmalar huzur ve güvenin bozulmasına yol açtı. Anadolu’da ise daha çok ekonomik durumun bozulmasından dolayı Celâli isyanları
adı verilen ayaklanmalar çıktı. Celâli” isyanlarının çıkmasında; eyaletlerde yönetimin yetersiz kiÅŸilerin eline geçmesi, yolsuzluk ve baskıların artması önemli bir rol oynamıştır. Celâlî isyanları, devleti uzun süre uÄŸraÅŸtırmıştir. Anadolu’da düzen ve mgüven bozulmuÅŸ, ekonomik hayat olumsuz yönde etkilenmiÅŸ, üretim azalmıştır.
XVII. YÃœZYILDA OSMANLI DEVLETiNiN DIÅž SiYASETi
DoÄŸu Siyaseti: 17.yüzyılda Osmanlı Delveti doÄŸuda, daha önceki yüzyılda olduÄŸumgibi iran ile savaÅŸtı. Kanunî döneminde Amasya AntlaÅŸması imzalanmış, bir süre için barış saÄŸlanmıştı. Fakat Osmanlıların batıda Avusturya ile savaÅŸması ve Anadolu’daki Celâlî ayaklanmalarını fırsat bilen iran, Osmanlı topraklarına saldırdı. 1603′de baÅŸlayan savaÅŸlar aralıklarla devam ederek 1639′da Kasr-ı ÅŸirin AntlaÅŸması ile sona erdi. Bu antlaÅŸmaya göre; BaÄŸdat Osmanlılara. Revan ve Azerbaycan iran’a bırakıldı. Bugünkü Türk-iran sınırı büyük ölçüde bu antlaÅŸma ile çizilmiÅŸtir.
Avrupa Siyaseti: Osmanlı Devleti, 17,yüzyılda Lehistan-Venedik-Avusturya ile savaÅŸmıştır. Bu savaÅŸların bazılarında baÅŸarılı oldu, bazılarında da yenildi. Lehistan’ın BoÄŸdan’a saldırısı ile 1620′de baÅŸlayan (Il.Osman dönemi) Osmanlı-Lehistan savaÅŸları 1672′de (IV.Mehmet dönemi) sonuçlandı. BucaÅŸ AntlaÅŸması ile ;
Podolya. Osmanlılara bırakıldı. Venedik ile Akdeniz üstünlüğü için mücadele yapıldı. Bu dönemde en önemli olay, Girit adasının fethidir. Girit, Venediklilerin elindeydi. 1645′de kuÅŸatılan Girit Adası, Sadrâzâm Köprülü Ahmet PaÅŸa’nın gayretleriyle ancak 1669da alındı. Bu dönemde Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında önemli savaÅŸlar yapıldı. 1693 ve 1606 yılları arasında süren ilk savaÅŸ sonucunda Zitvatorok AntlaÅŸması imzalandı. Buna göre; EÄŸri, Kanije, Estergon kaleleri Osmanlılarda kaldı. 1662′de yeniden baÅŸlayan savaÅŸ. 1664′de Vasvar Barışı ile sonuçlandı. Uyvar Kalesi Osmanlılarda kaldı. 1681 de tekrar bozulan Osmanlı-Avusturya iliÅŸkileri, Merzifonlu Kara Mustafa PaÅŸa’nın Viyana üzerine yürütülmesi ile baÅŸladı. Kale kuÅŸatıldı, fakat Viyana’ya yardım gelmesi üzerine Osmanlı ordusu geri çekildi (1683). Bu yenilgi Avrupa’da büyük sevinç yarattı. Osmanlıları Avrupa’dan atmak için bir ittifak yaptılar. Kutsal ittifak adı altında Avusturya, Lehistan, Venedik, Malta ve daha sonra Rusya birleÅŸtiler, Osmanlı topraklarına saldırdılar. Kutsal ittifak devletleri ileOsmanlılar arasında yapılan savaÅŸlar, aralıklarla 1699 yılına kadar sürdü. 1699′da Avusturya, Lehistan Venedik ile Osmanlılar arasında Karlofça AntlaÅŸması imzalandı. Bu antlaÅŸma ile:
*Macaristan Avusturya’ya,
*Mora Venediklilere,
*Podolya ve Ukrayna Lehistan’a bırakıldı.
Rusya ile bir yıl sonra istanbul’da bir anlaÅŸma imzalandı (1700). Buna göre Karadeniz’deki Azak Kalesi Rusya’ya verildi. Karlofça AntlaÅŸması ile Osmanlı Delveti ilk defa toprak kaybına uÄŸradı. Orta Avrupa’da Osmanlı egemenliÄŸi sona erdi. II. Viyana bozgunu ile baÅŸlayan Türklerin geri çekilmesi, Mustafa Kemal’in önderliÄŸindeki KurtuluÅŸ Savaşımızın dönüm noktası olan 1921′de Sakarya Meydan Muharebesi ile son bulmuÅŸtur. Kaybedilen Toprakları Kurtarma Çalışmaları 18.yüzyılda Osmanlı Devleti’nin siyasî iliÅŸkilerinin temelinde; “Karlofça AntlaÅŸması ile kaybedilen toprakların geri alınması” düşüncesi yer alır.Rusya, Avusturya, Fransa ile yapılan savaÅŸlarda ne yazık ki Osmanlı Devleti yine toprak kaybetmeye devam etti.
Rusya ile yapılan savaÅŸ sonucunda 1711′de Prut AntlaÅŸması imzalandı. Azak Kalesi Rusya’dan geri alındı.
Venedik ile 1715 de baÅŸlayan savaÅŸta .baÅŸarılı olan Osmanlı orduları, Avusturya’nın Venedik yanında savaÅŸa girmesi ile yenilmeye baÅŸladı. 1718′de Pasarofça AntlaÅŸması yapıldı. Buna göre; Belgrad ve TemmeÅŸvar bölgesi, Avusturya’ya verildi. Mora ise Osmanlılara bırakıldı. Osmanlı Delveti, Pasarofça AntlaÅŸmasından sonra bir barış ortamına girdi. 1718-1730 yılları arasındaki bu döneme Lâle Devri adı verilir. Lâle Devri’nin en önemli yenilik hareketi istanbulda ilk matbaanın kurulmasıdır (1727). Bu devirde sanat ve mimarîde geliÅŸmeler görülmüş, istanbul’da yeni bir hayat tarzı yaÅŸanmıştır. Rusya ile 1736′da savaÅŸ yeniden baÅŸladı. Rusya Kırım’ı iÅŸgal edip, Azak Kalesi’ni geri aldı. Avusturya’da Rusya’nın yanında savaÅŸa girdi. 1739′da iki devlet ile Belgrad AntlaÅŸmaları imzalandı. Bu antlaÅŸmalarda Osmanlı Devleti önemli kazançlar saÄŸlamıştır. Belgrad AntlaÅŸmalarının imzalanmasında Fransa, arabulucu olarak rol oynamıştı. Bu nedenle Osmanlı Devleti. 1740 yılında Fransa’ya yeni ticarî haklar tanıdı. Buna göre;
tanınan ticari haklar her Osmanlı padiÅŸahı tarafından kabul edilerek devam edecekti. Oysa, ilk kapitülasyonlar, her iki ülkenin hükümdarının hayatı boyunca geçerliydi. Kapitülasyonlar daha sonraları diÄŸer Avrupa ülkelerine de tanınmış, nihayet 1923 Lozan Barış AntlaÅŸması ile tamamen kaldırılmıştır. 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Rusya ile olan iliÅŸkileri çok önemlidir.
Küçük kaynarca antlaşması
1768′de Rusya’nın Lehistan’ı nüfuzu altına almak istemesi üzerine baÅŸlayan Osmanlı- Rus savaşı 1744′de sona erdi. Rusya ile Küçük Kaynarca AntlaÅŸması yapıldı. Buna göre;
*Kırım bağımsız oldu,
*Azak Kalesi Rusya’ya verildi.
*Rusya istanbul’da devamlı bir elçi bulundurma ve
*Osmanlı Devleti’ndeki Ortodoksları koruma hakkını elde etti.
Böylece Rusya, Osmanlı Devletinin iç iÅŸlerine karışma hakkını elde ediyordu. Bu antlaÅŸma ile istanbul ve BoÄŸazlar Rus tehlikesine açık hale geldi.Karadeniz’deki Türk egemenliÄŸi sona erdi. Zaten bir süre sonra da Rusya, Kırım’ı iÅŸgal etti (1783).
Küçük Kaynarca Antlaşmasından Sonraki Gelişmeler
Osmanlı-Rus Savaşı:
Rusya’nın Osmanlı topraklarında yayılma politikası sonucunda, Rusya ile Osmanlı Devleti’nin arası 1787′de yeniden açıldı. Avusturya da aynı amaçla Rusya’nın yanında yer aldı. Ancak, kayda deÄŸer bir baÅŸarı elde edilemedi. Avusturya ile 1791′de ZiÅŸtovi, Rusya ile 1791′de YaÅŸ AntlaÅŸması yapılarak savaÅŸa son verildi.
Osmanlı-Fransa Savaşı:
Fransa, gücünü gittikçe kaybeden Osmanlı bölgesi olan Mısır’a göz dikmiÅŸti. Ãœnlü general Napolyon komutasındaki bir Fransız donanması Mısır’a asker çıkardı (1798). Osmanlılar, Fransa’ya karşı Rusya ve ingiltere ile anlaÅŸtı. Napolyon ise Suriye’de Akka Kalesini kuÅŸattı. Ancak kaleyi savunan Cezzar Ahmet PaÅŸa komutasındaki Nizam-ı Cedit Ordusuna yenilerek geri çekildi. Daha sonra yapılan anlaÅŸma ile
Fransız kuvvetleri, Mısır’dan geri çekildi (1801),
Milliyetçilik Hareketleri
Sırp isyanı:
Sırbistan, Fatih döneminde Osmanlı yönetimine girmiÅŸti. Osmanlılar, Sırplara din ve dil özgürlüğü tanıdılar ve Sırplar yüzyıllarca huzurlu ve rahat bir hayat yaÅŸadılar. Fransız ihtilâli’nden sonra aralarında milliyetçilik düşüncesi yayılmaya baÅŸlayan Sırplar Rusya’nın da kışkırtması sonucunda, bağımsızlık için ayaklandılar
(1804). Zaman zaman Sırplara bazı ayrıcalıklar tanındıysa da 1878 de yapılan Berlin Anlaşması ile tam bağımsızlık kazandılar.
Yunan isyanı:
Osmanlı yönetiminde yaÅŸayan Rumlar da tıpkı Sırplar gibi din, dil ve ticaret özgürlüğüne sahiptiler ve rahat bir hayat sürüyorlardı. Onlar da Rusya’nın kışkırtması ile bağımsızlık hareketlerine baÅŸladılar, istanbul’u alarak, Bizans imparatorluÄŸunu yeniden kurmayı amaçlıyorlardı. Bu nedenle, cemiyetler kurarak propagandaya baÅŸladılar. Yunan isyanı 1821′de Mora’da baÅŸladı. 1828′de baÅŸlayan Osmanlı Rus
savaşı sırasında daha da geliÅŸti. Bu savaÅŸ sırasında; Osmanlı ve Mısır donanması Navarin Limanı’nda ingiltere, Fransa ve Rusya’nın saldırısına uÄŸrayarak yakıldı. 1829 yılında Rusya ile yapılan Edirne AntlaÅŸması ile de Yunanistan bağımsız oldu.
Mısır Meselesi:
Yunan isyanını bastırmakta zorlanan Osmanlı Devleti, Mısır valisi Mehmet Ali PaÅŸa’dan yardım istemiÅŸti, isyan bastırıldıktan sonra padiÅŸah II. Mahmut, Mehmet Ali PaÅŸa’ya Mora valiliÄŸini veremedi, O nun baÅŸka isteklerini de reddetti. Bunun üzerine M.Ali PaÅŸa. Osmanlı Devletine savaÅŸ ilân etti. Osmanlı kuvvetleri
ardarda yenildi. Zor durumda kalan Osmanlılar, Rusya’dan yardım istedi. Rus kuvvetlerinin BoÄŸazlara gelmesi üzerine, endiÅŸeye kapılan ingiltere ve Fransa araya girdiler. Osmanlılar ile Mehmet Ali PaÅŸa arasında Kütahya AnlaÅŸması yapıldı (1833). Aynı yıl, Mısır’dan tekrar gelebilecek tehlikeye karşı Rusya ile bir ittifak yapılarak Hünkâr iskelesi AnlaÅŸması imzalandı. 1839′da Mehmet .Ali PaÅŸa, savaşı tekrar baÅŸlattı. Osmanlı ordularının yenilmesi üzerine Rus kuvvetlerinin boÄŸazlara gireceÄŸinden korkan Avrupa devletleri, Londra Konferansı’nı topladılar (1840). Bu konferansta Mısır valiliÄŸi babadan oÄŸula geçmek
üzere Mehmet Ali PaÅŸa’ya verildi. 1841 de yapılan bir sözleÅŸme ile boÄŸazların savaÅŸ gemilerine kapalı tutulması kabul edildi.
Kırım Savaşı:
Rusya, Osmanlı Devleti üzerindeki haklarından vazgeçmek bilmiyordu. GönderdiÄŸi bîr elçi aracılığı ile Osmanlı ülkesindeki Ortodoks halkın koruyuculuÄŸunu istedi. Bu isteÄŸi reddedilince Eflak ve BoÄŸdan’ı iÅŸgal etti. 1853′de Rusya’ya savaÅŸ ilân ettik. Bu savaÅŸta ingiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti’nin yanında yer aldı ve Rusya’ya karşı savaÅŸtı (1854). Kırım ele geçirildi, Rus tersane ve donanması yakıldı. 1856′da
Paris AntlaÅŸması yapıldı. Aynı yıl Osmanlı Devletî Islahat Fermanı’nı yayınladı. Bu ferman ile Müslüman
olmayan halka yeni haklar verildi, Müslümanlara eÅŸit haklar tanındı. Böylece, Avrupa devletlerinin Osmanlıların iç iÅŸlerine karışması önlenmeye çalışılmıştır. Balkan devletleri arasında (Bosna, Hersek. Bulgaristan) Panislavizm (ı) hareketleri baÅŸlayınca, bu Balkan bunalımını çözmek için istanbul’da milletler arası bir konferans toplandı. Bu konferansın açıldığı gün Osmanlı Devleti, Kanun-i Esasî’yi ilân etti.
Kanun-i Esasî (anayasa)’nın ilân edilmesi ile MeÅŸruıtiyet yönetimine geçildi. (1876).
Fakat I. MeÅŸrutiyet yönetimi uzun ömürlü olmadı. PadiÅŸah II. Abdülhamit, Osmanlı- Rus Savaşı’nm meclis çalışmalarını etkilediÄŸini bahane ederek Mebuslar Meclisi’ni’ kapattı. Devleti yine mutlakiyetle yönetmeye devam etti. (ı) Slav asıllı bütün halkları aynı yönetim altında toplama amacı güden politik akım. islâv birliÄŸi.
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı:
Rusya’nın Paris AntlaÅŸması’nı tek taraşı bozması üzerine Osmanlı Rus Savaşı yeniden baÅŸladı. Ruslar Kars’ı ele geçirdiler, Erzurum yakınlarına kadar geldiler, Fakat geri püskürtüldüler. Balkanlarda ise. Tuna nehrini
aşıp Plevne önlerine geldiler. Gazi Osman PaÅŸa, Plevne’yi çok iyi savundu. Fakat yenilince, Ruslara istanbul yolu açılmış oldu. Osmanlı Devleti barış istedi. 1878′de Ayastefanos AntlaÅŸması yapıldı. Ancak bu anlaÅŸma yürürlüğe girmedi. Aynı yıl Berlin AntlaÅŸması imzalandı. Bu anlaÅŸma ile Sırbistan, Romanya, KaradaÄŸ bağımsız oldu. Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya verildi (1878).
Ermeni Meselesi:
Osmanlı ülkesinde yaÅŸayan Ermeniler, devlete baÄŸlılıklarıyla tanınıyorlar ve önemli mevkilerde görevler alıyorlardı. Amaçları Osmanlı Delveti’ni parçalamak olan Avrupa devletleri (Rusya, ingiltere, Fransa), Ermeniler’i kışkırtmaya baÅŸladılar.Özellikle Rusya, 1877-78 savaşı sırasında Ermenilere bağımsızlık vaad etti. Ermeniler, Berlin AntlaÅŸmasından sonra büyük ölçüde teÅŸkilâtlanmaya baÅŸladılar. Amaçları DoÄŸu Anadolu’da bir devlet kurmak olan Ermeniler, birçok olay yarattılar, ayaklanmalar çıkardılar. Fakat Osmanlı Devleti
bütün bu olayları önledi. I.Dünya Savaşı sırasında da devam eden Ermeni sorunu, 1920′de TBMM Hüküımetle ilk yapılan Gümrü AntlaÅŸması ile sona erdi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında ve daha sonra Osmanlı Devleti’nin içine düştüğü zor durumdan yararlanan Avrupa devletleri, Osmanlı topraklarını iÅŸgal etmeye baÅŸladılar. 1878′de ingiltere Kıbrıs’ı, 1881′de Fransa Tunus’u, 1882′de ingiltere
Mısır’ı iÅŸgal etti.I908′de Bulgaristan bağımsız oldu. Aynı yıl Girit,Yunanistan’a baÄŸlandı.
II. MeÅŸrutiyet:
PadiÅŸah II. Abdülhamit, 1878′de Osmanlı Mebuslar Meclisi’ni kapatıp, MeÅŸrutiyet yönetimini sona erdirmiÅŸti. Bu durum meÅŸrutiyet yanlılarının hoÅŸuna gitmiyordu. Genç Türkler’in (meÅŸrutiyet yanlıları) ve ittihat Terakki Cemiyeti’nin çalışmaları sonucunda meÅŸrutiyet yönetimi yeniden getirildi. II. Abdülhamit, meclisi açtı ve anayasayı uygulamaya koydu. Böylece II. MeÅŸrutiyet ilân edildi (1908). Fakat bir süre sonra istanbul’da meÅŸrutiyet yönetimini yıkmayı amaçlayan bir ayaklanma çıktı. Bu olaya 31 Mart Olayı denilir. Selanik’ten gelen Hareket Ordusu ayaklanmayı bastırdı. Bu olaydan sonra II.Abdülhamit, tahttan indirildi, yerine V.Mehmet, padiÅŸah oldu.
Trablusgarp Savaşı:
Trablusgarp Savaşı 1911′de italya’nın, Osmanlı toprağı olan Kuzey Afrika’daki Trablusgarb’a saldırması ile baÅŸladı. Bu sırada, bazı subaylar gizlice Trablusgarp’a giderek yerli halkı savundular. Bu subaylardan biri de Mustafa Kemal’di. Mustafa Kemal, Tobruk ve Derne’de italyanlara karşı baÅŸarılar kazandı. Balkan Savaşı’nın baÅŸlaması üzerine, italya ile 1912′de UÅŸi AntlaÅŸması yapıldı. Trablusgarp italya’ya bırakıldı. Böylece. Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprağını da kaybetmiÅŸ oldu.
Balkan Savaşları:
Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp Savaşı ile uÄŸraÅŸması Balkan devletlerini harekete geçirdi. Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve KaradaÄŸ aralarında bir anlaÅŸma yaparak saldırıya geçtiler (1912). Amaçlan, Türkleri Balkanlar’dan atmaktı. Rusya’nın da desteklediÄŸi bu devletlerle Osmanlı Devleti birçok cephede savaÅŸtı. Fakat baÅŸarılı olamadı. Balkanlar’daki topraklarının büyük bir kısmını kaybetti. Bu durumdan yararlanan Arnavutluk da bağımsızlığını ilân etti (1912). I. Balkan Savaşı. Londra AntlaÅŸması ile sona erdi (1913). Buna göre Osmanlı Devleti, Midye-Enez çizgisinin batısında kalan topraklarını Balkan devletlerine terketti. Osmanlı Devleti’nin terkettiÄŸi toprakları aralarında paylaÅŸamayan Balkan devletleri
birbirine düştü. Onların birbirleriyle savaÅŸmalarından yararlanan Osmanlılar. Edirne ve Kırcaali yi geri aldı. II. Balkan Savaşı’nda Bulgaristan yenildi. II.Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Delveti, Bulgaristan ile istanbul AntlaÅŸması. Yunanistan ile Atina AnlaÅŸması’nı yaptı (1913)
I. Dünya Savaşı:
Fransız ihtilâlinden sonra Avrupa’da milletler bağımsızlık mücadelesine giriÅŸerek millî devletlerini kurmaya baÅŸladılar. Avrupa’da hızla sanayileÅŸme baÅŸladı. Sömürge elde etme çabaları arttı. Devletler, aralarında bloklaÅŸmaya baÅŸladılar. Bunun sonucunda; Almanya, Avusturya-Macaristan ve italya Üçlü ittifak Devletleri olarak birleÅŸti. Bu birliÄŸe karşı; ingiltere, Fransa ve Rusya da Üçlü itilâf grubunu oluÅŸturdu.
Bu devletlerin, aralarında baÅŸlattıkları ekonomik yarış. hammadde ve yeni pazar arayışları, özellikle Almanya ve italya’mn sömürge elde etme istekleri, Balkanlar’da devam eden çatışmalar, Almanya ve Fransa arasında var olan anlaÅŸmazlık , savaşın en önemli nedenleri arasında sayılabilir. I. Dünya Savaşı. 1914′de Saraybosna ÅŸehrini ziyaret eden Avusturya-Macaristan imparatorluÄŸu veliahtının bir Sırplı tarafından öldürülmesi üzerine baÄŸladı. Avusturya, Sırbistan’a savaÅŸ açtı. Rusya Sırbistan’ı, Almanya ise Avusturya’yı destekledi. Kısa zamanda üçlü itilâf ve ittifak devletleri birbirine girdi. SavaÅŸ baÅŸladıktan sonra italya,, itilâf devletlerinin yanında, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti de ittifak grubunda yer
aldı. Değişik zamanlarda Japonya, Romanya, Yunanistan. ABD de savaşa katıldılar.
Osmanlı Devleti’nin SavaÅŸa girmesi:
SavaÅŸ baÅŸladığı sırada Osmanlı Devleti tarafsız kaldı. itilaâf devletleri, Osmanlı Devleti’nin savaÅŸa girmesini istemiyordu. Buna karşılık Almanya ise. Osmanlı Devleti’nin kendi yanında savaÅŸa katılmasını istiyordu.
Bazı devlet adamları da böyle düşünüyorlardı. Enver PaÅŸa ve diÄŸer yetkililer Almanya ile gizli bir anlaÅŸma yaptılar. Bu sırada ingiliz donanmasından kaçan iki Alman savaÅŸ gemisi Osmanlı Devletine sığındı. Bu gemiler daha sonra Karadeniz’e açılarak Rus limanlarını bombaladı. Bunun üzerine önce Rusya, sonra: diÄŸer itilâf devletleri Osmanlılara savaÅŸ açtı. Böylece Osmanlı Devleti, Almanya’nın yanında savaÅŸa girmiÅŸ oldu (1914). Osmanlı Devletinin savaÅŸa girmesi, savaşın çok geniÅŸ bir alana yayılmasına yol açtı ve cephe sayısını arttırdı. Osmanlı Devleti, I.Dünya Savaşı sırasında bir çok cephede savaÅŸtı. Bunlar; Kafkasya. Kanal, Hicaz ve Yemen. Irak, Suriye ve Filistin, Galiçya, Makedonya, Çanakkale cepheleridir. Osmanlı Devleti bu cephelerden Çanakkale’de çok üstün baÅŸarılar elde etti. ingiltere ve Fransa. Rusya’ya yardım götürmek için Çanakkale BoÄŸazı’nı geçmek istediler. Ayrıca istanbul ve BoÄŸazları alarak. Osmanlı Devleti’ni savaÅŸ dışı bırakmayı düşündüler. Fakat BoÄŸaz’ı geçme giriÅŸimleri baÅŸarılı olamadı (18 Mart 1915). BoÄŸazı geçmeyeceklerini anlayınca. Gelibolu Yarımadası’na asker çıkardılar. Burada da karşılarında Mustafa Kemal ve Türk askerlerini buldular. Yenilerek geri çekildiler. Türkler. istanbul’u ve BoÄŸazları büyük bir tehlikeye karşı korudular. Bu cephede Türk ordusu kesin bir zafer kazanmıştır. 1917′de Rusya savaÅŸtan çekildi. 1918′de ise ABD. itilâf grubunun yanında yer alarak savaÅŸa girdi. Amerika’nın savaÅŸa girmesi, itilâf grubunu
güçlendirdi. SavaÅŸ, 1918′de ittifak Devletlerinin yenilgisiyle sonuçlandı. Osmanlı Devleti de 30 Ekim 1918′de Mondros AteÅŸkes AntiaÅŸması’nı imzalamayarak savaÅŸtan çekildi.(Bu antlaÅŸmanın önemli maddelerini öğreniniz.) Mondros AteÅŸkes AntlaÅŸması ile Osmanlı Devleti fiilen yok oluyordu. itilâf Devletleri, Türk yurdunu iÅŸgal etmeye baÅŸladılar. Fakat, Türk halkı bu haksız iÅŸgallere karşı çıktı. Bütün varını yoÄŸunu ortaya koyarak kurtuluÅŸ mücadelesini gerçekleÅŸtirdi. Mustafa Kemal’in önderliÄŸinde baÅŸarıya ulaÅŸtı. Yeni bir Türk devleti kuruldu. 1 Kasım 1922′de de saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı Devleti tarihe karışmıştır.
Bu konuyu okuyanlar bunlarıda okudu
Umarım konuyu beğenmişsindir istersen bu sayfaya abone olarak yapılan yorumlardan ve yeniliklerden RSS Feed, ile haberdar olabilirsin. Anasayfa dön.
1 Yorum var bu yazı için
Yorumlardan haberdar olun Yorumlar Rss ve Geriizleme URL