Menu

Noel (Christmas) Nedir ? Niçin Kutlanır ?

noel-(christmas)-nedir-nicin-kutlanir-

Noel nedir ve niçin kutlanır?

Hristiyanların, her yıl 25 Aralık‘ta İsa’nın doğum gününü temsilen kutladıkları güne ”Noel” diyoruz. ”Doğuş Bayramı” ya da ”Kutsal Doğuş” olarak da nitelendirile bilinen bu gün, 20. yy.’dan itibaren Hristiyanlık dışında başka bir dine mensup olanlar tarafından da kutlanmaya başlanmış, bu toplumlarda dini bir bayramdan çok kutlama havasında olmuştur. Herkesin birbirine hediye aldığı bu süreçte, hayali motif ”Noel Baba” figürü de çok sık olarak tüketim sektöründe kendine bir yer bulur. Noel, Hristiyanlarca her yıl 24 Aralık akşamı ”Noel arifesi” ile başlar ve 25 Aralık boyunca devam eden bir kutlama şeklinde devam eder. Bazı ülkeler bu kutlamayı 26 Aralığa kadar da uzatabilmektedirler. Ermenilerin içerisinde yer aldığı Doğu Ortodoks kiliseleri ise Noel’i 6 Ocak günü kutlarlar. Bunun sebebi ise bu toplumlarda Miladi Takvim yerine Jülyen Takvimi’nin kullanılmasıdır. Jülyen takviminde 25 Aralık, 6 Ocak gününe denk gelmektedir.

Noel’in kelime anlamı nedir?

Noel, kelime kökeni olarak ”Natalis” (doğum) olan Latin kökeninden gelmektedir. Türkçeye ise Fransızca’dan uyarlanan ”Noël” ‘den (Noel sezonu) geçmiştir. Başka bir varsayım olarak da Fransızcadan gelen ”Nouvelle” (Haber / Yeni anlamlarında) kelimesinden türetildiği söylenmektedir. Noel’le eş anlamlı olarak ve ağırlıklı şekilde İngilizce konuşan milletlerde kullanılan ”Christmas” sözcüğü ise, Yunancadan gelen ”Khristos” (Mesih) ve Latincedeki ”Messa” (bir çeşit ayin) kelimelerinin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuştur.

noel-christmas-nedir-nicin-kutlanir-2

Noel kutlamaları nasıl olur?

Hristiyan ülkelerde Noel hazırlıkları kutlama gününden çok daha önce başlar. Bu hazırlık aşaması bir kaç ay öncesinden dahi başlayabilir. Bu döneme kendi aralarında ”advent dönemi” diyen Hristiyanlar, dinen inandıkları bu advent döneminde 24 pencereli bir advent takvimi hazırlarlar. Bu takvim için hazırladıkları bu 24 pencerenin arkasına hediyeler gizleyerek her gün bir tanesini açarlar. Bazı ülkelerde takvim yerine advent mumları da yakılmaktadır. Yine aynı dönemlerde okullarda İsa’nın doğumunun oynandığı tiyatrolar sergilenir. Kiliselerde ya da sokaklarda korolar Noel ilahileri söylerler. Noel’den önceki son hafta sonunda Hristiyan evlerinde partiler verilir. Evler, bahçeler ve sokaklar bol bol ışıklı süslerle süslenir. Her eve bir çam ağacı alınır ve göz alıcı bir şekilde süslenerek alınan hediyeler bu çam ağacının altına konulur. Çoğu ülkede 25 Aralık günü aile arasında öğle yemeği yenir ve çok özenilmiş bir masa hazırlanır. Yiyecek menüsünde genel olarak hindi kullanılır. Noel için her milletin kendine özgü yemek hazırlıkları ve tatlıları vardır. Bazı ülkelerde yemek yendikten sonra hazırlanan tatlı yakılır. Noel zamanı en çok beklenti içerisine girenler ise çocuklardır. Aylar öncesinden Noel Baba‘ya mektup yazmaya başlayarak kendi isteklerini bu mektuplarda ifade ederler. Herkesin sıkça uğradığı alışveriş merkezlerinde temsili Noel Baba’lar çocuklarla konuşur, isteklerini ve mektuplarını alır. Noel gecesi geldiğinde inanışa göre Noel Baba’nın kendisi ve geyikleri için evlerde bir köşeye yiyecek ve içecekler bırakılır. Türkiye’de bu adet havuç, meyveli tart ve likörlü şarap bırakılarak gerçekleştirilir. Evlerde uygun bir yüzeye yan yana asılan kocaman çorapların içerisinde küçük hediyeler ve şekerlemeler konur. Çorabın boyutları dolayısıyla da çocuklara bu çorabın içerisindeki hediyeleri Noel Baba’nın getirdiği söylenir.

Noel Baba inanışı nereden gelir?

Noel Baba efsanesi; Noel gecesi tüm çocuklara hediye dağıtan, birbirinden güzel geyiklerinin kızağını çektiği ve o gece gökyüzünde dolanan bir karakterdir. Bu karakterin aslen Türkiye’nin Antalya ilinin Demre ilçesinde 4. yy.da yaşamış bir Hristiyan azizi olan Piskopos Nikola’dan geldiği rivayet edilir. Bu rivayetlere göre Noel Baba (yurtdışında bilinen ismiyle Santa Claus), eşiyle birlikte Kuzey Kutbu’nda yaşar. Dünyanın her yerinden çocuklar ona isteklerini söylemek için mektup yollar ve Noel Baba da çocuklar için bir sürü oyuncak yapar. Noel gecesi Noel Baba tüm bu hediyeler ve oyuncakları kızağına doldurup geyikleriyle yola çıkar. Çatıdan evlere giren Noel Baba, hediyeleri dağıtır ve kendisi için bırakılan yiyecek  ve içeceklerle beslenir. Günümüzde Noel Baba, tonton ve sevimli bir ihtiyar olarak resmedilmiştir. Uzun beyaz saçları ve uzun beyaz sakalları vardır. Kıyafeti kırmızı renkte olup sakalları gibi beyaz tüyleri olan kısımları bulunmaktadır.

noel-(christmas)-nedir-nicin-kutlanir

Noel’de neden çam ağacı kullanılır?

Noel’i kutlama dönemlerinde süslenen tek ağaç çam ağacıdır. Bunun sebeplerinden ilki, geçmiş çağlardan beri Mısırlıların, Yahudilerin ve Çinlilerin yaprağı dökülmeyen ağaçları ölümsüzlüğün simgesi olarak kullanmalarıydı. Geçmiş dönemde ağaçlara tapınan putperestler Hristiyanlığı benimsedikten sonra, Noel zamanı kuşlara özel bir ağaç hazırlamak için evlerini ve evlerinin dışındaki ambarlarını çam ağaçlarıyla doldurdular. Günümüzde kabul gören Noel ağacı geleneğinin ise asıl olarak Almanya’dan geldiği varsayılmaktadır. Ortaçağ dönemlerinde Havva ile Adem’in hikayesinin canlandırıldığı bir oyunda sahnedeki dekor üzerinde elmaların olduğu bir çam ağacıydı. Adem ile Havva’nın anıldığı kutsal günde(bu tarih 24 Aralık’tır) Almanlar evlerine böyle bir ağaç dikerler, üzerine simgesel olarak küçük ekmek parçaları asarlardı. Zaman içerisinde bu süsler değişim göstererek önce çöreğe, sonra İsa’yı simgeleyen mumlara, en son olarak da çok şaşalı bir şekilde süslenmiş ağacın en tepesine de Noel piramidi yerleştirerek tamamlama geleneğine dönüştü.

Yılbaşı nedir?

Dünya genelinde en yaygın olarak kullanılan Miladi takvimin kurallarına göre, 1 Ocak günü yeni bir yılın başlayacağı ilk gündür. Bu sebeple 31 Aralığı 1 Ocağa bağlayan gece yılbaşı olarak kabul edilir. Yılbaşının Noel’le hiçbir bağlantısı yoktur. Yılbaşı gecesi Miladi takvim kullanan toplumlarda yeni yılın başlangıcı olacağı için kutlanır. Türk toplumunda 31 Aralığı 1 Ocağa bağlayan gece yapılan kutlamalar, bir çok din adamı için caiz olmamakla birlikte; toplumun bir diğer kesimi Noel’le yılbaşının bir bağlantısı olmadığını düşündükleri için bu görüşe saygı duymamaktadırlar. Müslümanların yılbaşı gecesi çam ağacı süslemelerini, hindi yemelerini, alkol kullanıp tombala vb. oyunlar oynamalarını günah olarak nitelendiren din adamları; yılbaşının tarih olarak farklı bir tarihte kutlanması konusunda ise Noel’in kutlanışının yılbaşından 6-7 günlük bir süreç öncesine denk geldiğini, yapılan eğlencelerin Noel’in devamında yapılan bir eğlence olarak nitelendirebileceği konusuna vurgu yapmıştır.

 

Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Noel




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.