Menu

Kolesterol nedir, kolesterol nasıl düşürülür

 Kolesterol nedir? Kolesterol yasam için gerekli olan mum kivaminda yagimsi bir maddedir. Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bagirsaklar, kaslar, karaciger basta olmak üzere tüm vücutta yaygin olarak bulunur. Vücut kolesterolü kullanarak hormon (kortizon, s**ks hormonu….), D vitamini ve yaglari sindiren safra asitlerini üretir. Bu islemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunmasi yeterlidir. Eger kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan damarlarinda birikir ve kan damarlarinin sertlesmesine, daralmasina (arteriyoskleroz) yol açar. Arteriyosklerozda damar duvarinda biriken tek madde kolesterol degildir; akyuvarlar, kan pihtisi, kalsiyum… gibi maddeler de birikir. Toplumda arteriyoskleroz için damar sertligi, damar kireçlenmesi gibi ifadeler de kullanilmaktadir.Damarlar tüm vücutta yaygin olarak bulunur ve kalp, beyin, böbrek… gibi organlara kan tasiyarak bu organlarin görev yapmasini saglar. Kolesterol hangi organin damarinda birikirse o organa ait hastaliklar ortaya çikar. Örnegin; kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) kolesterol birikimi olursa gögüs agrisi, kalp krizi gibi sorunlar olusur. Böbrek damarlarinda kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezligine yol açabilir. Iyi kolesterol-Kötü kolesterol Kolesterol, yagimsi bir maddedir. Normal kosullarda, yag suyun içinde çözünmez. Kolesterol de su özelliklerini tasiyan kanda normal kosullarda çözünmez. Kolesterol, kanda çözünmesi ve tasinmasi için karacigerde bir protein ile birlestirilir (paket edilir). Bu kolesterol ile protein birlesimine lipoprotein adi verilir. Degisik tipte lipoproteinler vardir:1.LDL (low density lipoprotein, düsük yogunluklu lipoprotein): Kötü huylu kolesteroldür.2.HDL (high density lipoprotein, yüksek yogunluklu lipoprotein): Iyi huylu kolesteroldür.HDL ve LDL kolesterolden baska lipoproteinler de vardir. Yag metabolizmasi bozuklugu olan hastalarin yaptirdigi diger bir kan incelemesi de trigliserid ölçümüdür. Trigliserid de kolesterol gibi kanda çözünen bir yagdir. Kan trigliserid düzeyi ile arteriyoskleroz arasindaki iliski kolesterol kadar belirgin degildir. Yüksek kolesterol nedir? Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta için risk tasir. HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir. 20 yasin üzerinde Kan kolesterol düzeyi 200 mg/dl’nin alti istenilen düzeydir. 200-239 mg/dl arasi sinirda yüksek’tir. 240 mg/dl’nin üstü ise yüksektir. Kan LDL-kolesterol düzeyi 130 mg/dl’nin alti istenilen düzeydir. 130-159 mg/dl arasi sinirda yüksek’tir. Kan HDL-kolesterol düzeyi 35 mg/dl’nin alti düsüktür. Kanda Kolesterol >200 mg/dl veya LDL-kolesterol>130 mg/dl veya HDL-kolesterol <35 mg/dl ISE >RISK FAZLADIR HDL-kolesterol yükseldikçe risk azalir. Ortalama HDL-kolesterol düzeyi kadinda 55 mg/dl ve erkekte 45 mg/dl’dir yani kadinlar bu yönden daha sanslidir. Kan trigliserid ölçümüne göre siniflandirma < 200 mg/dl —-> Normal 200-400 mg/dl —-> Sinirda yüksek 400-1000 mg/dl —-> Yüksek > 1000 mg/dl —-> Çok yüksek Kanda kolesterolün yüksek olmasi bir yag metabolizmasi bozuklugudur. Yag metabolizmasi bozuklugundan süphe edilen bir hastada yapilmasi gereken kan alinarak öncelikle kolesterol, LDL-kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid düzeyi ölçülmesidir. Tedaviye karar vermeden önce bu degerler en az 2 kere ölçülmelidir.Tedavi düzenlenirken öncelikle LDL-kolesterol düzeyleri temel alinmalidir. Kolesterol niye yükselir? Kanda kolesterol düzeyini etkileyen çok sayida faktör vardir. Bu faktörlerin bazilari önlenebilir niteliktedir. Bunlardan bazilari: 1.Kalitimsal Faktörler 2.Gidalar 3.Sismanlik 4.Stres gibi faktörler kolesterolü ve kötü huylu kolesterolü yükseltir.Düzenli egzersiz iyi huylu kolesterolü yükseltir ve kötü huylu kolesterolü azaltir.60-65 yasa kadar yasla birlikte kolesterol düzeyi artar. Kadinlarda menopozdan sonra kolesterol düzeyi artar. Kolesterol yükselmesine yol açan hastaliklar Bazı hastaliklarda kolesterol düzeyi yükselir. Bu hastaliklari ikiye ayirarak incelemek mümkündür: 1.Kalitsal yag metabolizmasi hastaliklari A.Hipotiroidi: Tiroid bezinin yetersiz çalismasi. B.Karaciger hastaliklari C.Nefrit: Böbregin mikrobik olmayan iltihabi hastaliklari D.Seker hastaligi E.Sismanlik F.Bazı ilaçlar 2.Diger hastaliklar Kolesterolün önemi nedir? Kalp ve damar hastaliklari Türkiye’de ve diger ülkelerde ölüm ve kalici sakatliklara yol açan yaygin sorunlardir. Türkiye’de 6 milyon kiside kan kolesterol düzeyi sinirda yüksek (200-239 mg/dl) ve 2 milyon kiside yüksektir (240 mg/dl). Gelismis ülkelerde ölüm nedenleri arasinda kalp ve damar hastaliklari ilk siradadir ve yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, sismanlik gibi sorunlarin düzeltilmesi ile bu ölümler önlenebilir veya geciktirilebilir. Bu nedenle Dünya Saglik Örgütü kalp ve damar hastaliklarini 1 numarali insanlik düsmani ilan etmistir.Kalp ve damar hastaliklarini kolaylastiran faktörlere kardiyovasküler risk faktörleri adi verilir. Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta için risktir ve kolesterol yüksekligi bir kardiyovasküler risk faktörüdür. HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir. Bu riske sahip hastalarda kalp krizi, felç, damar tikanmasi, böbrek yetmezligi gibi hastaliklarin ortaya çikma olasiligi daha fazladir. Kardiyovasküler Risk Faktörleri Kolesterolü yüksek hastalarda, kardiyovasküler risk faktörlerinin degerlendirilmesi ve mümkünse degistirilmesi, tedavinin temel noktalarindan birisidir. Kolesterolü yüksek hastalarda, kolesterol yüksekligi disindaki kardiyovasküler risk faktörlerine de sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk faktörlerinin düzeltilmesi ile kardiyovasküler kalici hasar ve ölüm riski kesin olarak azaltilir. Asagida kardiyovasküler risk faktörleri özetlenmistir: Hipertansiyon Lipid (yag) metabolizmasi bozuklugu, Kolesterol yüksekligi Sigara Diyabetes mellitus (seker hastaligi) Sismanlik Fiziksel aktivite azligi ve sedanter yasam Yüksek hematokrit (kanda çok fazla hücre bulunmasi) Artmis trombojenik faktörler (kani pihtilastiran faktörler ) Ileri yas Erkek cinsiyet Aile öyküsü Tip A kisilik yapisi (mükemmeliyetçi, obsesif hirsli ve gergin kisilik) Östrojen eksikligi Alkol yoksunlugu (alkol bagimliligi) Fibrinojen yüksekligi Ürik asit yüksekligi Lipoprotein (a) Belirgin beyin, kalp, böbrek veya damar hastaligi Hipertansiyon, her yas, cins, irk için önemli bir kardiyovasküler risk faktörüdür ve hem büyük hem küçük tansiyonun yükseldikçe kardiyovasküler risk artmaktadir. Hipertansiyon tedavisi ile kardiyovasküler risk azalmaktadir. Lipid (yag) metabolizmasi bozukluklari, majör ve düzeltilebilir kardiyovasküler risk faktörlerinden birisidir. Yapilan tüm büyük çalismalarda serum kolesterol düzeyi ile kardiyovasküler risk arasindaki iliski gösterilmistir. HDL-kolesterolün düsüklügü de bir kardiyovasküler risk faktörüdür. Diyetin kolesterol içerigi ile kardiyovasküler risk arasinda da dogrudan iliski vardir. Sismanlik ile koroner arter hastaligi arasindaki iliski birçok çalismada gösterilmistir. Ancak sisman hastalarda, hipertansiyon, fiziksel aktivite azligi, diyabetes mellitus (seker hastaligi) ve lipid metabolizmasi gibi diger kardiyovasküler risk faktörlerine da daha sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk faktörler, sismanligin bagimsiz etkisini maskeleyebilir. Günümüzde sismanlik tanim ve siniflandirmasinda beden kitle indeksi kullanilmaktadir.Beden kitle indeksi=Beden agirligi(kg)/Boy(m)2 formülü ile hesaplanir.Örnegin vücut agirligi 85 kg, boyu 1.74 m olan bir insanda;Beden kitle indeksi=85/1.74×1.74=28’dir.Beden kitle indeksine göre kilo durumu asagida özetlenmistir.<18.5 Zayif18.5-24.9 Normal (saglikli)25-29.9 Fazla kilolu (gürbüz)30-39.9 Sisman>40 Tehlikeli sismanYukaridaki örnekteki kisi gürbüzdür. Beden kitle indeksinizi hesaplayiniz. Yetersiz egzersiz kardiyovasküler riski arttirir. Öte yandan sedanter yasam, kan sekeri, kolesterol ve kan basinci kontrolunu zorlastirir. Düzenli egzersiz yapanlarda, koroner arter hastaligi riski de azalir. Diyabetes mellitus (seker hastaligi) iyi bilinen bir kardiyovasküler risk faktörüdür. Ayrica diyabetik hastalarda lipid (yag) metabolizmasi bozukluklari, hipertansiyon, sismanlik gibi diger kardiyovasküler risk faktörleri de siktir. Sigara, koroner arter hastaligi sikligini arttirdigi gibi diger kardiyovasküler risk faktörlerinin etkisini de arttirir. Sigara içimi, Türkiye’deki en önemli saglik problemlerinden birisidir ve ne yazik ki kullanimi giderek yayginlasmaktadir. Sigaranin birakilmasi ile koroner arter hastaligi riski azalir ve bu azalma 12 ay sonra en belirgin hale gelir. Tip A kisiligine sahip kisiler, mükemmeliyetçi, obsesif, hirsli ve gergin bir özellik sergilerler. Yüksek kolesterolün vücuda verdigi zararlar Kanda asiri miktarda bulunan kolesterol yavas yavas (yillar içinde) damar duvarinda birikir. Bu birikim sonucu o damarda daralma, tikanma ortaya çikar. Bu durum bir su borusunda pisliklerin birikmesine benzetilebilir. Kolesterol hangi damarda birikmisse o damarla iliskili sorunlar ve hastaliklar ortaya çikar.Kolesterol yüksekliginde belirti ve bulgular çogu zaman ani kolesterol yükselmesine bagli degildir, uzun süreli kolesterol yüksekliginin damar duvarinda kolesterol birikmesine yol açmasinin sonucudur. Yani kolesterolünüz su andaki degerinin 2-3 katina yükselse ve 3-4 saat yüksek kalsa size bir zarari olmaz. Asil sorun sizde daha önce uzun süreli kolesterol yüksekligi olmasidir.Kalbi besleyen damarlarda (koroner arter) kolesterol birikimi bu damarlarda tikanma ve daralmanin sonucu gögüs agrisi, kalp krizi ve kalp yetmezligi gibi sorunlara neden olur. Bunlarin sonucu hasta koroner by pass ameliyati (cerrahi olarak darligin ortadan kaldirilmasi) veya anjiyoplasti (balonla daralmis koroner arterin genisletilmesi) islemine ihtiyaç duyabilir.Beyini besleyen boyun damarlarinda kolesterol birikimi olmasi felçlere, konusma bozukluklarina, dengesiz yürümeye, bilinç kaybina yol açar.Böbrek damarlarinda kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek yetmezligine yol açabilir.Ana atardamarda (aort) kolesterol birikimi de tehlikelidir. Buradan kopan kolesterol birikintileri daha küçük damarlari tikayarak çok degisik sorunlara yol açabilirler: Bagirsagi besleyen damarlari tikayarak bagirsak ölümüne, göz damarlarini tikayarak körlüge, bacak damarlarini tikayarak gangrene… yol açabilirler. Kolesterol yüksekligine bagli sorunlar ortaya çiktigi zaman hasta geç kalmis olabilir; bu nedenle kolesterol yüksekligini önlemek, yükselmisse düsürmek çok önemlidir. Kolesterol-yüksek tansiyon iliskisi Kolesterol ve yüksek tansiyon arasinda dogrudan bir iliski yoktur. Yani kolesterol yüksekligi yüksek tansiyona, yüksek tansiyon kolesterol yüksekligine yol açmaz. Ancak ikisinin hedefi ve zarar verdigi organ aynidir: Kan damarlari. Yüksek tansiyon kan damarindaki basinci yükselterek asinma, yirtilmalara neden olur. Bu durum su borusu içindeki basincin artmasina bagli sorunlara benzetilebilir. Yüksek kolesterol de damar duvarinda kolesterol birikimine yol açarak damarlarda daralma, tikanmalara yol açar. Yüksek tansiyon ve kolesterol yüksekligi kan damarina digerinin verdigi zararin siddetini arttirir ve ortaya çikmasini çabuklastirir. Bu nedenle hem kolesterol yüksekligi hem de yüksek tansiyon tedavi edilmelidir.

          
28 Yorum yapılmış
  1. murat Cevapla
  2. KRaSS Cevapla
  3. hayrıye Cevapla
  4. sefface Cevapla
  5. AHMED NSAL Cevapla
  6. tuncer Cevapla
  7. osmanoksuz Cevapla
  8. ibrahim Cevapla
  9. erdinç Cevapla
  10. veliye bülbül Cevapla
  11. sevilay Cevapla
  12. songul Cevapla
  13. yağmur Cevapla
  14. firdevs Cevapla
  15. nihan Cevapla
  16. nihan Cevapla
  17. remziye Cevapla
  18. admin Cevapla
  19. yasemin Cevapla

Yorum yapmayı unutmayın!

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.