Yapılan bir deneyde zıpladığı görülen yumartaların görüntüsü
kameraya yakalandı !

Bir yumurtayı katılaşıncaya kadar kaynatın ve sonra kendi etrafında hızla
çevirin. Yakından baktığınızda zıpladığını görebilirsiniz.

Yüksek hızlı kameralar, mikrofon ve elektronik algılayıcılarla iki yıldır
araştırma yapan Japon bilim adamları, sonunda iyi kaynatılmış bir yumurtanın
zıplayabileceğini ispat etti.

Japonya’daki Keio Üniversitesi’nden bilim adamı Yutaka Shimomura ve ekip
arkadaşlarına göre yumurtanın zıplaması iyi çevrilmesine bağlı.

Evde görmek zor

Hızla çevrilen yumurta kendi kendine yan yüzeyinde dönmeyi bırakıyor ve
ayağa kalkıyor. Bunu fark eden ve sebebini araştıran Shimomura, yumurtanın
içindeki kuvvetin onu zıplatabileceğini de düşündü.

Ancak mutfağınızda bir yumurtayı zıplatmayı denerseniz göremeyebilirsiniz,
çünkü yumurta yerden milimetrenin onda biri kadar yükseliyor ve saniyenin binde
2-3′ü süre havada kalıyor.

Zor bir deney

Fakat gerçekten zıplıyor mu? Bunu kontrol etmek için, Shimomura ve
ekibi öncelikle yumurtayı en mükemmel şekilde çevirecek bir cihaz yaptı. Böylece
zıplamanın yukarı kuvvetler nedeniyle olmadığı sabitlendi.

Bu cihaz sayesinde yumurtayı dakikada bin 800 tur atabilecek bir hızda
çevirdiler. Etrafın yumurta kokmasını engellemek ve ölçümleri kolay yapabilmek
için deneylerinde metal bir yumurta kullandılar.

Üç metot kullandılar

Shimomura ve ekibi yumurtayı cilalanmış bakır bir sahan üzerine
yerleştirdi, hızla çevirdi ve filme aldı. Üç değişik metotla izledikleri
yumurta, tam olarak dik konuma gelmeden önce küçük zıplamalar gerçekleştirdi.

Birinci metot yumurtayla sahan arasından geçecek şekilde yansıtılan
ışıktı. İkinci olarak, yumurtanın sahanda çıkardığı sesler kaydedildi ve bir
boşluk arandı. Üçüncü olarak da sürtünmeden kaynaklanan elektrik
kapasitansındaki değişiklikler kaydedildi.

Enerjisini kurban ediyor

Oval bir cismin zıplayabileceğini kanıtlayan bilim adamları
deneylerinin kaynatılmış yumurtayla tekrarlamaya karar verdi. Ama bu sefer
sadece yüksek hızlı kameralarla görsel kontrol yöntemi uygulandı.

Shimomura ve Cambridge Üniversitesi’nden fizikçi Keit Moffatt, dört yıl
önce ilk olarak dönen bir yumurtanın neden dik konuma geldiğini açıklamışlardı.

Sürtünme yumurtayı eksen noktasına getiriyor ve dönüşü yukarı doğru
yönlendiriyordu. Moffatt, ‘yumurta dönüşten kazandığı enerjiyi yükselmek için
kurban ediyor’ diyordu.

Kobe’den fotoğraflar

İkili bunu yapabilen yumurtanın farklı bazı güçler uygulandığında
zıplayabileceğini düşündükten hemen sonra, Kobe Üniversitesi araştırmacıları
dönen yumurtanın zıplayabildiğini gösteren fotoğraflar yayımladı.

Sıçramalar, rastgele dönen yumurtanın salınımına ve yumurtanın
asimetrisinden ya da üzerinde döndüğü yüzeyin pürüzlerinden kaynaklanan dönüşün
yarattığı dalgalanma hareketine dayanıyordu. Bu yumurtayı sarsıntılı bir şekilde
yükseltiyor ve küçük sıçaryışlar büyüyebiliyordu.

Önemsiz bir oyuncak

Shimomura, küçük ve rasgele dalgalanmaların büyümesinin, büyük nesneler
etrafında su veya havanın türbülansı gibi diğer mühendislik durumlarında da
ortaya çıktığını söylüyor ve böylece, zıplayan yumurtanın, önemli ve geniş bir
araştırmanın ‘önemsiz’ bir oyuncağı olduğu sonucuna varıyor.

Araştırmacılar şimdi, içindeki sıvının akışkanlığı yüzünden ağırlık
merkezi sürekli değişen çiğ yumurtanın da zıplayıp zıplamadığını inceleyebilmeyi
umuyor.

CNN Türk

Bu Yazıyı Paylaşın