Menu

Hava yoluyla bulaşan hastalıklar solunum yoluyla bulaşan hastalıklar

Hava yoluyla bulaşan hastalıklar solunum yoluyla bulaşan hastalıklar

Bulaşıcı Hastalıklar

Çocukluk çağı, insanların bulaşıcı hastalıklara en sık tutuldukları dönemdir ve son yıllarda, gerek bu alanda kullanılan ilaçlar, gerekse alınan genel önlemler sayesinde bulaşıcı hastalık sıklığı, özellikle gelişmiş ülkelerde belirgin derecede azalmıştır. İçme ve kullanma sularının temizliği ile tifo ve kolera gibi öldürücü hastalıkların kontrol altına alınması, yaygın aşılama ile çiçek hastalığının tümüyle ortadan kaldırılması sağlanmış, çocuk felci hastalığı ise yok edilme aşamasına gelmiştir. Dünya Sağlık Örgütü kaynaklarına göre DSÖ Avrupa Bölgesi son vahşi polio virüs vakası 1998 yılında Türkiye Ağrı’dan çıkmıştır. Daha sonrasında ülkemizde vahşi polio virüsü vakasına rastlanmamıştır. Bu gelişme ile birlikte Türkiye ve dahil olduğu DSÖ AVRUPA BÖLGESİ POLİOSUZ KITA SERTİFİKASI almıştır.
ÇOCUKLARIMIZI BULAŞICI HASTALIKLARDAN NASIL KORUYALIM?

Hastalıklar Hangi Yollarla Bulaşır?

Doğrudan bulaşma,
Dolaylı bulaşma,

YADA

1-Su ve besinlerle; (oral-fekal yolla)

2-Hava Yoluyla ;

3-Kan Yoluyla ;

4-Vektörler Yoluyla;

5-Cinsel İlişki Yoluyla;

6-Temas yoluyla

SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR

• Dışkı ile kirlenmiş su ve besinler aracılığıyla sağlam insanları hasta ederler.

• Hızla salgınlara yol açabilirler.

• Özellikle hijyen koşullarının kötü olduğu, kişilerin temizlik alışkanlığının az olduğu, kirli sular, açık tuvaletler, açıkta satılan yiyeceklerin ve sinek, böcek, fare gibi canlıların çok olduğu yerlerde sık görülürler.

• Genellikle yaz aylarında sık görülürler.

• Önlenmelerinde en etkin yol, çevre koşullarının düzelmesidir.

• Bu yolla bulaşan hastalıklar arasında; tifo, dizanteri, kolera, A ve E tipi sarılık (hepatit A ve E) çocuk felci, pek çok çeşit parazit ve besin zehirlenmeleri başta gelir.

Bu hastalıklardan korunma yolları : Sağlık eğitimi, korunma yöntemlerinin ilk basamağıdır. Kişilere hastalıkların bulaşma yolları anlatılıp, korunmada en başta gelen yöntem olan bireysel temizlik öğretilmelidir. Özellikle el yıkamanın önemi vurgulanmalıdır. Birçok enfeksiyon hastalığının kontrolünde kişisel temizlik alışkanlıkları çok önemlidir. Mikropların bulaşma olasılığını azaltmak için, elleri sık yıkamak gerekir. Kişisel hijyen bireyin sağlığını sürdürmek için yaptığı öz bakım uygulamalarını içerir. Kişisel bakım ve hijyen, bireyden başlayarak genele yayılan temizlik zincirindeki en önemli halkalardan biridir. Ortak kullanım alanlarında çapraz bulaşmayı önlemek için kişisel hijyene gereken önem verilmelidir.

Kişisel Hijyen şunları içermektedir.

• Vücut bakımı ve temizliği

• Yüz bakımı ve temizliği

• El temizliği

• Ayak temizliği

• Kulak temizliği

• Saçların temizliği

• Ağız diş bakımı

• Beslenme

• Tuvalet temizliği

• Giyinme

ELLERİMİZİ

• Tuvaleti kullandıktan sonra

• Hayvanları sevdikten sonra

• Gıdalara el sürmeden önce ve sonra

• Çiğ et, balık yada tavuk ile temas ettikten sonra iyice yıkamalıyız

• Her türlü öksürük ,aksırık esnasında mutlaka kağıt mendil kullanılmalı ve sonrasında eller temiz su ve sabun ile yıkanmalıdır. Halen dünyada en sık ve en çok görülen hastalıklar grubunu enfeksiyon hastalıkları oluşturmaktadır. Doğru el yıkama şekli ve alışkanlığının insanlara kazandırılması halinde bu hastalıkların sıklığında önemli azalmalar olacaktır.

• Mikroplar kuru yüzeylerde büyüyemez ve çoğalamazlar. Bu nedenle ellerimizi yıkadıktan sonra iyice kurulamalıyız.

• Özellikle ılıman iklimlerde insan ve hayvan dışkısı ile kirlenen sularda pek çok mikroorganizma üreyebilir ve bir yerden bir yere taşınabilir.

• Su ve besinlerle bulaşan hastalıklardan korunmak için sebze ve meyveler iyice yıkanarak tüketilmelidir.

• Toz, toprak ve ilaç kalıntılarından temizlenmeleri için sirke eklenmiş su dolu bir kapta 5-10 dakika bekletildikten sonra bol su ile bir kaç kere durulanması gerekebilir

• Sokakta yada açıkta satılan ve kaynağını bilmediğimiz yiyecekleri tüketmemeli

• Gıdaların üstünü kapalı tutarak sinek ve böceklerden korumalı

• Gıdaları satın alırken son kullanma tarihine ve içeriğine dikkat etmeli

• Çöp torbalarının ağızları kapatılmalı ve çöpler kapaklı çöp kovalarında muhafaza edilmelidir.

BRUSELLOZİS; Besinlerle bulaşan hastalıklardan en sık görülenlerden birisi de halk arasında ‘Malta Humması’ olarak bilinen ‘Brusellozis’dir. Hayvanların (inek, koyun, keçi vb.) kan ,plasenta gibi vücut sıvılarına doğrudan temas ile veya enfekte çiğ hayvan ürünlerinin özellikle taze peynir başta olmak üzere sütve süt ürünlerinin tüketilmesi ile bulaşan en yaygın zoonozdur. Bruselloz akut yada sinsi başlangıçlıdır. Düzensiz ateş, yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı, başağrısı, özellikle geceleri yoğun terleme, vücutta yaygın kas ve eklem ağrılarıyla karakterizedir. İnsan brusellozu ciddi bir halk sağlığı sorunudur ve ülkemizde yaygın olarak görülen bir hastalıktır. Enfeksiyonu kontrol yöntemlerinden en önemlisi korunmadır. Sütlerin pastörize edilmesi bu hastalığı önler. Günlük pastörize süt yada UHT tekniğiyle sterilize edilen uzun ömürlü, dayanıklı paket sütler kullanılmalıdır.

TRİŞİNELLOZİS; Esas olarak enfekte domuz etlerinin çiğ yada az pişmiş olarak tüketilmesi sonucu bulaşır. İnsandan insana bulaşmaz. Hastalık etkilenen organlara bağlı olarak hafif bir formdan öldürücü bir tabloya kadar farklı klinik seyirler gösterebilir. Her enfeksiyon hastalığında olduğu gibi asıl olan korunmadır. Etlerin az pişmiş yada çiğ olarak tüketilmemesi gerekir.

SALMONELLA; Gıda zehirlenmesi ve ishale yol açan bir etkendir. Özellikle çiğ yumurta ile vücuda alınır. Her türlü çiğ ve az pişirilmiş yumurta içeren gıdalardan ( mayonez vb. )uzak durulmalıdır.

İSHAL; Dışkının normalden daha sulu ve günde 3 yada daha fazla yapılması durumudur. İshalin iki önemli tehlikesi ölüm ve beslenme yetersizliğidir. Dizanteri dışkıda kan görülmesidir. Amipli Dizanteri, giardia, kolera ölümcül ishallere neden olabilir. Antibiyotik tedavisi gerekmeyebilir asıl olan sıvı destek tedavisidir.

PARAZİTLER; Kıl kurdu, kancalı kurt yada solucan olarak halk arasında isimlendirilebilir. İshal ,karın ağrısı, kaşıntı yapar. İnsandan insana bulaşabilir.

Korunmada yemek öncesi el yıkama, tırnakların kısa kesilmesi, çamur ile temasın önlenmesi, insan dışkısının gübre olarak kullanılmaması, gıda sektöründe çalışanlarda düzenli portör muayenelerinin yapılması gerekir.

HEPATİTLER ;

Hepatitler ve Bulaşma Yolları

· Hepatit A/ Kontamine yiyecek ya da su ile oral yolla

· Hepatit B/Kan yoluyla, vücut sıvıları ve anneden çocuğa

· Hepatit C/Kan yoluyla,vücut sıvıları ve anneden çocuğa

· Hepatit D/Kan yoluyla,vücut sıvıları (sadece hepatit B virüsü ile bulunabilir)

· Hepatit E/Kontamine su ile oral yolla

· Hepatit G/Kan yoluyla

•Hepatit A en çok aşağıda sıralanan yollardan bulaşır.

1- İnfekte gıdalar ile

– Çiğ tüketilen

• sebze- meyve

• deniz ürünleri

• sandviç

• süt ve süt ürünleri

– Gıdalar hazırlarken infekte kişiler tarafından kontamine edilmesi ile

2- Yakın temas ile

– Aile içi

– Toplu yaşam

– Cinsel ilişki

3- Kan yolu ile ; çok nadir

– Ortak enjektör kullanımı

– Transfüzyon

• Sokakta yada açıkta satılan ve kaynağını bilmediğimiz yiyecekleri tüketmemeliyiz.

• Evlerde, okullarda, işyerlerinde bulunan depolardaki suların kontrolü ve klorlanması için en yakın sağlık ocağı ile ilişki kurulmalı, şebeke suyunun temizliğinden şüphe duyuluyorsa bireysel klorlama yapılmalıdır.

• Bireysel klorlama için gerekli klor ve yöntemin uygulanması için bilgi yine sağlık ocağından edinilebilir.

• Suların bireysel temizliği için, kaynatma da çok etkili bir yöntemdir. Suyun kaynamaya başlamasından sonra 20 dakika daha kaynatılması, gerekli temizliği sağlayacaktır.

• Umuma açık yerlerde (örn. okullarda) tuvaletlerin temiz tutulması sağlanmalı, mutlaka sabun ve su bulundurulmalıdır.

• Yerlerin, tuvaletlerin vs. temizliğinde çamaşır suyu kullanılması (1 ölçü çamaşır suyu ile 9 ölçü suyun karıştırılması ile elde edilen karışımla temizlenmesi) hastalıkların bulaşmasını önemli ölçüde azaltacaktır.

TOKSOPLAZMOZİS; Toksoplazmozis gondii isimli parazitin neden olduğu bir hastalıktır. Parazit gelişmesini kedilerde tamamlamaktadır. Enfekte kedi dışkısı ile bulaşır. İnsanların ve hayvanların bütün doku ve organlarına bulaşabilir. Paraziti ilk defa hamilelikleri sırasında alan kişilerde düşüklere, ölü doğumlara neden olabilir. Bebekte de zeka geriliği ve körlük gibi problemlere neden olabilir. Bu nedenle kedi beslerken özellikle çiğ gıda ile beslememeye dikkat edilmelidir. Kedi ile temastan sonra mutlaka eller yıkanmalıdır.

KİST HİDATİK; Köpeklerde bulunan Echinococcus Granulosus denilen parazite ait yumurtaların insanlar tarafından alınması sonucu karaciğer, akciğer, beyin gibi organlarda içi su dolu keseler oluşturması ile meydana gelen bir hastalıktır. Paraziti taşıyan köpek dışkısı ile parazitin yumurtaları etrafa saçılır. Köpek dışkısı ile bulaşlı gıdaların alınması ile bulaşır. Parazitli köpeklerin ellenmesi sırasında ellere bulaşan parazit yumurtalarının ağızdan alınması ile bulaşır. Karaciğer kisthidatiğinde bulantı, kusma, şişkinlik, karın ağrısı görülebilir. Kistlerin vücut içinde patlaması ölüme neden olabilir. Kesin tanıdan sonra tedavi genelde ameliyat ile yapılır. İlaç tedavisi çok etkjn değildir. Hastalıktan korunmanın temel şartı köpeklere çiğ gıdaların verilmemesidir. Hayvan kesimleri mezbahalarda ve veteriner hekim kontrolünde yapılmalıdır.

SOLUNUM YOLUYLA BULAŞAN HASTALIKLAR (DAMLACIK ENFEKSİYONLARI)

Aksırma, öksürme ile etrafa saçılan damlacıkların içindeki virüslerin havada kalması ile virusu almış hastanın elinden etrafa bulaşması ve hassas bireylerin de nazal (ağız-burun) mukozalarına sürmeleri ile hastalık oluşturur. Bu nedenle bu yolla hastalık bulaşmasını engellemenin en kolay yolu ellerin sık yıkanmasıdır.

Solunum yolu ile bulaşan hastalıklardan korunmak için; Ağız, burun mukozasının bir bariyerle kapatılması (cerrahi maske, tülbent, mendil) gerekir. Hastanın kendisi, hasta yakınları yada hasta ile yakın temas edecek görevliler tarafından kullanılır.

Ağız ve burunu kapatmalı kullanıldıktan sonra boyun etrafında bırakılmamalıdır.

Giyildikten sonra ellenmemelidir. Maskeyi çıkarttıktan sonra eller yıkanmalıdır.

• İnfluenza aşısı ; uygulandıktan sonra koruyuculuk sağlıklı genç erişkinlerde 1 yıldan biraz daha uzun sürebilir, her yıl aşılanma önerilmektedir çünkü aşı antijenlerinden 1 yada daha fazlası değiştirilmiş olabilir. Aşı uygulamasında ülkemiz için uygun zaman ekim başlangıcından kasım ayı ortalarına kadar olan dönemdir.

KUŞ GRİBİ (AVİAN İNFLUENZA); Damlacık yoluyla yada doğrudan temas yoluyla bulaşabilir. Ayrıca hastalıklı hayvanların yolunması ve hazırlanması, kümes hayvanlarının gerekenden az pişirilmesi , taşıyıcıların elleri ile temas veya

Enfekte hayvanların işlem görmemiş dışkılarının gübre olarak kullanılması (?) ile bulaşabilir.

• Solunum yolu ile bulaşan hastalıklardan korunmak için ; Öksüren ve hapşıran hastaların hapşırırken ve burunu temizlerken tek kullanımlık mendiller ile ağzı ve burnu kapatması için uyarılmalı, kullanılmış mendilleri en yakın çöp kutusuna atması sağlanmalı, öksürdükten , hapşırdıktan, mendil kullandıktan, solunum salgılarıyla ve kirli yüzeylerle temas ettikten sonra elleri yıkamasının gerekliliği anlatılmalıdır. Bu konu ile ilgili broşürler hazırlanmaktadır. Dünyada kullanılan birkaç örnek aşağıdadır.

• Solunum yolu ile bulaşan hastalığı olan hastaların yattığı alanlarda ziyaretçi sayısı kısıtlanmalıdır…

VEREM; ( Tüberküloz) Hastaların aksırma,öksürme ve konuşmaları sırasında havaya saçılan mikropların sağlam kişiler tarafından solunması ile oluşur. Tedavi olmayan bir tüberküloz hastası her yıl yaklaşık 10-15 kişiyi enfekte eder. Öksürük en sık ve en önemli belirti olup öksürüğü iki haftadan fazla devam eden hastaların en yakın Verem Savaş Dispanserine başvurmaları gerekir. Verem tedavi edilmezse öldürücü ve bulaşıcı bir hastalıktır. Bir toplumun veremden korunmasının en etkili yolu verem hastalarının erken teşhisi ve başarılı tedavisidir. Verem hastalığı 4 veya 5 ilaçla ve en az 6-8 ay süre ile yapılmalıdır. İlaçların düzenli kullanılması esastır. Dünya Sağlık Örgütü tedavi başarısını garantilemek için tüberkülozlu hastaların her doz ilacının her gün bir sağlık çalışanı veya eğitilmiş bir gönüllü tarafından yutturulmasını önermektedir. Bu yöntemin adı Doğrudan Gözetimli Tedavi’dir. İzmir ve ilçeleri 2004 yılından bu yana ““Doğrudan Gözetimli Tedavi” yi uygulamaktadır.

KIZAMIK, KIZAMIKÇIK, SUÇİÇEĞİ ; solunum yoluyla bulaşan hastalıklardandır ; Kızamık enfeksiyonu damlacık yoluyla bulaşır. Ortalama 10-12 gün süren bir kuluçka döneminden sonra yüksek ateş, öksürük ve burun akıntısı ile seyreder. Başlangıçta döküntü yoktur. Hasta bu dönemde öksürdüğü zaman etrafa virüs yayar ve bu dönem oldukça bulaşıcıdır. 1-2 hafta devam eder.

KAN YOLUYLA BULAŞAN HASTALIKLAR VE CİNSEL İLİŞKİ YOLUYLA BULAŞAN HASTALIKLAR

HEPATİT B; Hafif ve belirti vermeyen bir enfeksiyondan siroza karaciğer kanserine kadar değişebilen çeşitli tablolara neden olabilir. Kan ve meni gibi vücut sıvılarının virüsü bulaştırabildiği bilinmektedir. (Kan alma veya cinsel yoldan bulaşma). Bir enfeksiyon hastalığı olan hepatit B, dünyadaki ölüm nedenleri listesinde dokuzuncu sırada bulunmaktadır.

HIV/ AIDS Enfeksiyonu; HIV kelimesinin açılımı Human Immunodeficiency Virüs’tür (İnsanların Bağışıklık Sisteminin Çökmesine Neden Olan Virüs). Bu ifade, bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açabilen bir virüs anlamına gelmektedir. Bağışıklık sisteminiz normalde, sizi bakteri ve virüs gibi mikroplardan korur.

Kan yoluyla bulaşan hastalıkların önlenmesi için; Kişisel bakım amacıyla (sakal traşı, manikür ..vb.) berbere gidiliyor ise; mutlaka kişinin kendine ait bakım malzemelerinin kullanılması gerekir. Kan transfüzyonlarında mutlaka testlerden geçmiş kanların kullanılması gerekir. Bu testlerden bazıları kan veren kişinin yeni enfekte olmuş olması durumunda negatif çıkabilir. Bu dönem pencere dönemi olarak adlandırılır. Bu nedenle şüpheli kişilerde 3 ay ve 6 ay sonra kontrol tetkikleri yapılmalıdır, bu tetkikler banka kanlarında yapılamaz. Ameliyat ekipmanları , diş hekimi aletleri ve berber aletlerinin sterilizasyonunun tam yapılmış olması gereklidir.

Cinsel ilişki yoluyla bulaşan hastalıklarda (Sifiliz, Frengi, Bel Soğukluğu) her türlü şüpheli temasta kondom (prezervatif) kullanımı en temel korunma yoludur

VEKTÖRLE BULAŞMA

SITMA; Bazı mikroorganizmalar bazı hayvanlarda gelişimlerini tamamlayarak olgunlaşırlar ve insanda hastalık oluştururlar. Örnek; sıtma mikrobu, sivrisinekte (anofel cinsi) ömrünü tamamladıktan sonra, sivrisineğin sokması sonucu insana geçerek hastalık oluşturmaktadır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ; Hastalık insanlara kenelerin ısırması yada kenelerle temas ile bulaşır. Hastalık ateş, ani başlayan başağrısı, kırıklık, halsizlik ile başlar. Göğüs ve karından başlayan küçük noktasal kanamalar tüm vücuda yayılabilir. Bu hasatlıktan korunmak için hayvanlarda kene mücadelesi yapılmalı, vücutta kene varsa uygun bir şekilde uzaklaştırılmalıdır. Keneler kesinlikle elle öldürülmemeli patlatılmamalıdır.

TEMAS YOLUYLA BULAŞMA;

Veba (fare), kuduz (kedi-köpek) temas yoluyla bulaşan diğer hastalıklardır. Kuduz riskli temasa sebep olan hayvanlar başıboş köpek ve kedilerdir. Yıllık biyolojik ürün maliyetinin yaklaşık ¼’ü kuduz profilaksisi için harcanmaktadır.

**Hastalıkların Önlenmesinde Kişiye Yönelik Önlemlerden biri aşılamadır. Aşısı bulunan hastalıklardan büyük ölçüde korunmak mümkündür. Aşılama ile bebeği henüz anne karnındayken, yenidoğan dönemindeyken yada çocukluk dönemindeyken çeşitli hastalıklardan koruyabiliriz.

Hayatın her döneminde uygulanabilecek aşılar vardır, dozuna ve aşı takvimine uygun olarak yapıldığında kişiyi belirtilen hastalığa karşı korurlar.

Sağlık Bakanlığı aşı takvimine uygun olarak yapılan aşılar şunlardır.

• Tüberküloz

• HepatitB

• Difteri

• Boğmaca

• Tetanoz

• Kızamık

• Kızamıkçık

• Kabakulak

• Hib Menenjiti

• Çocuk Felci

• Menengokok Menenjiti

• Sarı Humma

Parainfluenza,
Adenovirus,
Rhinovirus,
Kızamık,
Kızamıkçık,
Suçiçeği,
Kabakulak,
Tüberküloz,
Boğmaca,
Difteri,
Legionella bakterileri,
Streptokok,
Meningokoklar,
Stafilokoklar,
Şarbon,
Ruam,
Veba,
Bruselloz,
Q Yangısı,
Zatürre, tüm bakteri, virüs

3 Yorum yapılmış
  1. mustafa berk Cevapla
  2. sümeyye Cevapla
  3. muhammed Cevapla

Yorum yapmayı unutmayın!

E-posta hesabınız yayınlanmayacak.