Menu

Gelgit nedir

gelgit nedir

Güneş ve ayın çekim gücü dünyamızda ki okyanusları etkilemektedir. Bu çekim gücü ile okyanuslarda ki suyun yükselmesi ve alçalmasına gel-git, diğer adıyla med-cezir denilmektedir. Ayın çekim gücü ile oluşan med-cezir aslında Arapça kökenli bir kelimedir. Med, gel, cezir git demektir.

gelgit

Gel-git okyanusları çok etkileyen bir doğa olayıdır. Her gün iki defa kendini tekrarlar ve her gün diğer önceki güne 50 dakika kadar gecikir. Bunun nedeni, ayda bir günün 24 saat 50 dakika, Güneşte 24 saat olmasından kaynaklıdır. Gel-git olayında olan deniz seviyesinde olan alçalma ve yükselme arasında ki seviye farkı, gel-git genliği denilmektedir. Bu okyanus ve denizlere göre çeşitli farklılar gösterir. Gelgitler, okyanuslarda 60-80 cm, denilerde 8-10 metre, iç denizlerde 20-30 cm. kadar etkilidir. Güçlü medcezirlerin olduğu bölgelerde nehir ağızları sürekli olarak temizlenir böylece zaman içinde haliç şeklini alırlar. Bazı haliçler günümüzde liman olarak bile kullanılır.

Ay, dünyamız etrafında dönerken, dünyanın bir yüzü ay’a daha yakındır. Bu durum sayesinde ayın çekim gücü o bölgede olan suları kendine doğru çeker.  Çekilen suların yanlarından arkada kalan boşluk sular tarafından dolar. Dünyanın aya bakan tarafında sular yükselir, diğer kısımda alçalır.

Diğer gel-git mekanizması güneş sayesinde oluşur. Ay, dünya ve güneş arasındayken güneşin gel-git etkisi çoktur. Gel-git etkisi yeni ay ve dolunayda çok etkilidir. Çünkü, ay tam etkilidir. Gel-git etkisinin sürtünme kuvveti nedeni ile dünya kendi etrafında ki dönme hızında yavaşlama olur, ay ise her yüzyıl bu etki yüzünden dünyadan 3.8 cm. uzaklaşır.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.