Menu

Eşeysiz Üreme Nedir ?

eseysiz-ureme-nedir

Eşeysiz üreme nedir?

Biyolojiye ait bir inceleme dalı olan eşeysiz üreme; iki taraflı bir döllenme yaşanmadan, canlının tek başına kendi hücre grubundan yeni canlılar yaratacak şekilde üremesi halidir. Yapılan bu üremelerde herhangi bir cinsiyetten söz edilmesi mümkün değildir. Çünkü bu eşeysiz üreme insanlar arasında değil doğadaki canlılar arasında gerçekleşir. Bir çok çeşidi olan eşeysiz üremenin temelinde mitoz bölünme yatar. Eşeysiz üreme

mitoz bölünmeyle gerçekleştiği için ortaya çıkan canlılar da birbirine benzemektedir.

 

Eşeysiz üremenin özellikleri nelerdir? 

Eşeysiz üremeyi tek hücreli ve ilkel canlılar gerçekleştirir.

Eşeysiz üreme gerçekleştiren canlıların çok kısa sürede çok fazla üreme imkanları vardır.

Bu üremeyle zaman içerisinde evrim geçirme ihtimalleri çok düşüktür.

Eşeysiz üremeyle ortaya çıkartılan canlılar, ortaya çıktıkları alanın şartlarına uymada güçlük çekerler.

Eşeysiz üremede sadece mitoz bölünmeyle çoğalırlar. Mayoz bölünme eşeyli üremede görülmektedir.

Eşeysiz üreme yapan canlının oluşturduğu tüm canlılar kendisinin aynısıdır. Tüm özellikler yeni ortaya çıkanlara hücreler yoluyla aktarılır.

Eşeysiz üremede eğer mutasyon geçirirlerse sadece o şartlarda çeşitlilik görülür.

Tek bir üreyici (ata) vardır.

 

Eşeysiz üreme çeşitleri

Bölünme (Bölünerek üreme)

Sporlanma (Sporla üreme)

Tomurcuklanma (Tomurcukla üreme)

Vejatatif üreme

 

sporla-ureme

Eşeysiz üreme çeşitlerinin özellikleri ve örnekleri

1.Bölünerek üreme : Bölünerek üreme, eşeysiz üreme yapan tek hücreye sahip hayvanlar ve bitkilerde görülmektedir. Bu bölünme şeklinde, bölünmek için yeterli erişkinliğe ulaşan canlılar boyuna ya da enine bölünür. Bu işlemden sonra birbirine birebir benzeyen ve aynı şekilde kalıtsal özellikleri de birbirinin aynısı olan canlılar meydana gelir. Örnek vermek gerekirse su yosunları (yani mavi-yeşil algler), amipler, bakteriler ve terliksi hayvanlar gibi canlılar bölünerek üreme özelliğine sahiptirler. İçlerinden öglena boyuna bir şekilde bölünme gerçekleştirir. Terliksi hayvan enine ve amip ise hem boyuna hem enine bölünme gerçekleştirmektedir. Amibin her iki şekilde de bölünebilmesi form olarak belirli bir şekile sahip olmamasından kaynaklanır.

2. Sporla üreme : Sporla üreme genel olarak tüm çiçeksiz bitkilerin eşeysiz üreme şekli olarak meydana gelmektedir. Bu üreme, üremeyi gerçekleştirecek canlıda yer alan sporların bölünmesiyle başladığı için adına spor bölünme denmiştir. En çok bilinen örnekleri mantarlar ve eğrelti otlarıdır. Canlılardaki bu spor yapısı sıcak ve soğuk havalara dayanıklı olmasını sağlayan özel bir örtüyle de örtülüdür. Ortam şartlarını uygun bulduğu anda da üremeyi gerçekleştirir.

3.Tomurcuklanarak üreme: Çok hücreli ya da tek hücreli canlılarda görülür. bu bölünme esnasında, bölünmeyi oluşturacak canlının yapısal biçiminde bir çıkıntı oluşur. Bu esasen tomurcuktur. Bu oluşum ya canlıdan ayrılarak kendi yaşam formunu oluşturur ya da ayrılmayarak daha da kalabalıklaşan bir yaşam formu oluşturmaya başlar. Bira mayası gibi tek hücreli canlılarda ve süger, mercan ve deniz anası gibi çok hücreli canlılarda görülmektedir.

4.Vejatatif üreme : Üreme yapacak bitkinin yaprak, gövde ve dal gibi organlarının yetişip gelişerek, herhangi bir döllenmeye ihtiyaç duymadan ortaya yeni bir ürün çıkarması vejatatif üremedir. Yüksek yapıdaki bitkilerde görülür. Muz, kavak ve söğüt gibi bitkilerin ağaçları tohum üretemediklerinden dolayı vejatatif üreme yoluyla çoğalırlar. Çileğin kendi imkanlarıyla yeni bir çilek üretmesi, patatesin toprakta kendi imkanlarıyla yeni bir patates üretmesi vejatatif üremeye birer örnek teşkil etmektedir.

 




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.