Menu

Elektrik Nedir ?

elektrik-nedir

Elektrik nedir?

Elektrik, genel olarak cisimlerin sahip olduğu elektrik yüklerinin ve bu elektrik yüklerinin akışıyla ilgili ortaya çıkan fiziksel oluşumların genel adıdır. Elektrik; iki farklı cismin sıkıştırılmasıyla, birbirlerine sürtünmeleriyle, ısı etkisiyle, itme ya da çekme gibi etkilerle ortaya çıkan etkileşimlerin bütününün adlandırılabileceği genel bir yargıdır. Elektriğe verilebilecek en basit örnekler; elektrik akımı, statik elektrik, yıldırım ve radyo dalgalarından oluşan elektromanyetik radyasyonlardır. Elektrik, maddelerin içerisindeki ana niteliklerindendir çünkü maddeleri oluşturan temel parçalar vasıtasıyla meydana gelir. Bu temel parçalar dediğimiz şeyler, maddelerin içinde yer alan elektronlardır. Elektronlar negatif işaretli sayılarak sayıca çok oldukları yerde ya da topluca hareket etmeleri sayesinde elektriği ortaya çıkartırlar. Elektron kadar önemli bir başka parçacık ise protondur. Proton da pozitif işaretli sayılır ve elektronla birbirlerini sürekli çekerler, aynı elektrik yapısında bulunanlar ise birbirlerini iterler. Elektrik yapısal olarak iki şekilde incelenebilir. Bunlar dinamik elektrik ve statik elektriktir. 2000 yıl önce Yunanlı bilgin Thales tarafından, kehribarı kumaş parçasına sürtmesiyle ortaya çıkan kıvılcımlar statik elektriğin ilk olarak keşfedilmesine vesile olmuştur. Statik elektrik genel olarak kontrolsüzdür ve pratik anlamda herhangi bir yarar sağlamaz. Dinamik elektrik türü de adından anlaşılacağı gibi hareketli elektriğe verilen genel isimdir. Dinamik elektrikte elektron devinimi yaşanmaktadır ve iki zıt kutup olan elektronlar ve protonlar birbirlerini çekerler.

Elektriğin tarihçesi

Elektriğin tam olarak ne olduğunun bilinmediği dönemlerde (milattan önceki dönemlerden bahsetmekteyiz) elektriğin ilk olarak insanlar tarafından keşfedilmesi bir balık sayesinde olmuştur. Bunun da tam olarak elektrik olduğunu anlayamadıklarından dolayı sadece balığın çarpma etkisinden haberdardılar. Yani bunun elektrik sayesinde değil balık sayesinde olduğunu düşünmekteydiler. Bu balıktan eski Mısır yazıtlarında ”Nilin Gökgürültüsü” olarak bahsetmişlerdir ve bu balığı ilahlaştırarak denizlerdeki diğer tüm balıkların ve canlıların koruyucusu olduğuna inanmışlardır. Bu olaydan 1000 yıl sonra elektrik balıklarının uyuşturma etkisi tıp alanında da kullanılmaya başlanmıştır. Baş ağrısı, gut hastalığı gibi hastalıkları olan hastaların bu balıklarla temas kurması sağlanır ve alınan elektrik şokunun hastalıklarına iyi geleceğine inanılırdı.

elektrigin-var-olma-prensibi

M.Ö 600 yılında Thales, elektrikle ilgili çok önemli gözlemler yapmış ve yanlışlığı sonradan bilimin gelişmesiyle anlaşılacak olsa da o dönemler için çok önemli bilgiler elde etmişti. Thales, kehribarın kedi kürkü ile sürtüştürülmesiyle bazı maddeleri kendisine çekebileceğini söylemiştir. Buradaki yanlışlık, bu çekim kuvvetinin cisimler arası elektriklenmeden kaynaklanmasının daha anlaşılamayıp buna sebep olan maddenin kehribarın ta kendisi olduğuna inanılmasıydı. 1752 yılında Benjamin Franklin elektrik üzerine bir deney gerçekleştirmiş ve şimşeğin elektrikle ilgili olduğunu ispatlamıştır. Yıldırım ve statik elektrik arasındaki ilişkiyi uçurtma deneyiyle ispatlamayı denemiş, uçurtmanın alt kısmındaki ıslak sicime bir anahtar bağlayarak fırtınalı bir günde uçurtmayı gökyüzüne salmıştır. Anahtara gelen kıvılcımlar eline doğru hareket ettiğinde deney sürecini tamamlamıştır. Tarih sürecinde Alessandro Volta, George Simon Ohm, Michael Faraday ve Luigi Galvani gibi ünlü bilim insanları elektrikle ilgili uzun süre araştırmalarda bulunmuş ve bilim dünyasına katkıda bulunacak şeyler keşfetmişlerdir. Örneğin; Luigi Galvani elektriğin kaslarla olan iletişimini biyoelektrik sayesinde yapabildiğini keşfetmiş, Alessandro Volta ise ”Voltaik pil”i icat etmiştir. Elektriğin günümüzdeki halinin kullanılmasına ilişkin en önemli deneyleri ise Nikola Tesla, Thomas Edison ve Graham Bell gibi isimler yapmışlardır.

Elektrik akımı nedir?

Negatif yüklü elektronlar ve pozitif yüklü protonlar, bir ya da birden çok elektrona sahip olan ya da elektron yitirmiş atomlar ve delikler gibi elektrik yükünü taşıyabilen birimlerin yaptığı devinimlere elektrik akımı denir. Elektrik akımı elektronlarca bakır bir tel içerisinde taşınır ve bu akım birim saniye içerisinde ne kadar elektrik yükünün geçtiğinin ölçülmesiyle hesaplamnmaktadır.

Elektrik akımının etkisi nelerdir?

Fizyolojik etkisi : Elektrik akımına kapılan insanların çarpılması, bu etkiye verilebilecek bir örnektir.

Isı etkisi : Elektrik enerjisini ısıya çeviren kışlık ısıtıcılar, fön makinaları gibi teknolojik aletler elektriğin ısı etkisine örnek gösterilebilir.

Manyetik etkisi : Elektrikli vinçlerde yer alan elektromıknatıs özelliği demirleri çeker ve elektriğin manyetik etkisi kendini bu şekilde belli eder.

Işık etkisi : Elektrik vasıtasıyla çalışan ampuller elektriğin ısı etkisine bir örnektir.

Kimyasal etkisi : Akünün zıt kutuplarla şarj edilmesi elektriğin kimyasal etkisine bir örnek olarak gösterilebilir.

Elektronik nedir?

Elektronik, kullanımı için elektriğe ihtiyaç duyan aletlere verilen genel addır. Aydınlanma, haberleşme, ısınma gibi ihtiyaçların karşılanabileceği aletler üretildiğinde bu aletlerin çalışma kanunları elektrik enerjisine dayalıdır. İnsan hayatını kolaylaştıran enerji çeşitlerinden ilki olan elektrik, bu kolaylaştırmayı elektronikler vasıtasıyla yürütmektedir.




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.