Nasıl buluÅŸ yaparım? Nereden yeni düşünce bulurum? Neler buluÅŸ sayılır? Buluşçuluk dünyasına yeni adım atmış birinin aklına bunlar gibi pek çok soru gelebilir. Ä°ÅŸte, buluÅŸ yapmak isteyenler için bir rehber…
BuluÅŸ Nedir?
Buluş, yeni bir düşünce, yöntem ya da aygıt üretmektir. Yeni bir düşünceyle bir probleme çözüm bulunabilir ya da eskisi geliştirilebilir. Her buluş düşünmekle başlar. Herkesin bir düşüncesi vardır.
Bunun anlamı, sizin de bir buluşçu olabileceÄŸiniz. Her insan biraz buluşçudur gerçekte. Bir buluÅŸ yapmanın ilk adımı bir problem bulmak. BuluÅŸ yapmak için bir düşünceye gereksinimimiz var. Yeni bir düşünceye! Ama düşünceler gökten elma gibi düşmez. O zaman bir düşünce geliÅŸtirmek için belirli bir yöntem izlemek gerekir. BuluÅŸ yapmanın ikinci adımıysa, probleme çözüm yolları bulmaktır. BuluÅŸ yapmak için iÅŸe koyulduÄŸunuzda bir problem bulmak zordur. Bir düşünce yakalamak… Ancak, yakaladıktan sonra bu düşünceyi geliÅŸtirmek daha kolaydır.
Bir problem düşünün. Çözümü, yaşamınızı kolaylaştıracak ve sizin buluşunuz olacak! Problemi ararken çevrenize bakının, dinleyin, beyin fırtınası yapın.
Buluşçular İçin Önemli İpuçları:
Başarısızlıktan Korkmayın!
Nobel Ödülü kazanan fizikçi Richard Feynman, baÅŸarısızlıkla sonuçlanan deneylerinin bir gün onu baÅŸarıya götüreceÄŸini bildiÄŸini söyler. Bell laboratuvarlarında da baÅŸarısızlık, yeni bir bilim dalının doÄŸmasıyla sonuçlanır. Burada çalışan bilim adamları bir transistör yapmak isterler. Transistör, elektronik tüplerin elektrik titreÅŸimlerini geniÅŸletmekte kullanılan bir aygıttır. Ancak bu iÅŸle uÄŸraşırken, yapmayı istedikleri transistörün yerine daha deÄŸiÅŸik bir transistör yaparlar. Bu buluÅŸun sonucunda “yarıiletken fiziÄŸi” bir bilim dalı olarak ortaya çıkar. GeliÅŸmeler, yeni transistörün elektrik devreleriyle birleÅŸtirilip kullanılmasıyla devam eder. Sonuçta, yarıiletken fiziÄŸi sayesinde bilgisayarlar ve elektronik aygıtlarda çok önemli buluÅŸlar yapılır.
Gerçeği Görmek İçin Parçaları Birleştirin!
Çevremizde gördüğümüz birbiriyle ilgisiz gibi görünen nesneler, bir bütünü oluÅŸturabilir. Kimi zaman bir rastlantı, farklı bilgi parçalarını birleÅŸtirip bütünü görmemize yardımcı olabilir. Önemli olan, varolan ÅŸeylerle yeni bileÅŸimler oluÅŸturmaktır. Zaten yaratıcılık da bu deÄŸil mi? Newton’un başına gelenleri düşünün. Öyküyü bilirsiniz. AÄŸacın altında otururken Newton’un başına bir elma düşer. Başına düşen elmanın onda yarattığı etkiyle düşünmeye baÅŸlayan Newton, birden gökyüzündeki Ay’ı fark eder. Elmayı düşüren kuvvet neden Ay’ı düşürmez? Newton, elmanın düşmesini ve Ay’ın Dünya’nın yörüngesinde hareket etmesini saÄŸlayan yasaların aynı olduÄŸunu bulur. Bu buluÅŸ, mekanik yasalarının geliÅŸmesini, matematiksel çözümlemelerin kurulmasını saÄŸlar. Bundan baÅŸka, mühendislikle ilgili temel buluÅŸların ortaya çıkmasına öncülük eder.
Gözünüzü Dört Açın!
Bazen insanlar gözlerinin önündekini fark edemezler. Bunun en güzel örneÄŸi, teleskop ve mikroskopun bulunması. Gözlüğün bulunmasından çok sonra, 1608 yılında bir gözlük yapımcısı olan Hans Lipperhey, yeni bir alet yapar. Lipperhey’in bu aleti yaptığı tarih, Galileo’nun Satürn’ün halkalarını ve Jüpiter’in dört uydusunu teleskopundan gözleyiÅŸinden önceye denk gelir. Bir borunun iki ucuna, birer büyütücü mercek yerleÅŸtirir. Bu ÅŸekilde uzaktaki cisimler daha ayrıntılı görülebilir. Bu alet, bir teleskoptur. Teleskop sayesinde gökbilim kısa sürede geliÅŸir ve gökyüzüyle ilgili birçok bilgi de su yüzüne çıkar.
Farklı Konular Arasındaki İlişkileri Araştırın!
Elektrik ve manyetizma arasındaki iliÅŸki ilk kez 1820 yılında bulunur. Hem de Hans Oersted adlı bir biliminsanının, elektrik ve manyetizmanın birbirinden farklı konular olduÄŸunu gösteren bir deney yaptığı sırada! Ama bu kez deneyde, onun düşündüğünün tam tersi bir sonuç ortaya çıkar. Elektrik akımı manyetik alan oluÅŸturur. Bu deney, bir fizikçi olan Maxwell’e esin kaynağı olur. Bunun üzerine çalışmaya baÅŸlar. Newton’un daha önceden bulmuÅŸ olduÄŸu elektrik-manyetizma iliÅŸkisi üzerine araÅŸtırmalarını sürdürür. Oersted’in deneyiyle baÅŸlayan ve deÄŸiÅŸik araÅŸtırmacıların gerçekleÅŸtirdikleri çalışmalar elektrik ve elektronik alanlarında yeni buluÅŸlarla sonuçlanır.
Birçok Buluş, Yaşamı Kolaylaştırmak İçin Bulunmuştur, Hatırlayın!
Elektronik alanındaki ürünlerin kullanımıyla ilgili olarak yapılan bir çalışmanın sonucunda, yeni ürünlerin bulunmasında tüketicilerin rolünün % 70 olduğu ortaya çıkar. Çünkü, tüketiciler piyasada gereksinimlerini karşılayacak ürünleri bulamayıp, bunları kendi kendilerine yapmaya çalışırlar. Gerçekten de çok sayıda buluş gereksinimlerimizden dolayı, yaşamımızı daha kolaylaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Basit Sorular, Yaşamı Kolaylaştıran Buluşlara Dönüşebilir. Bu Soruları Hafife Almayın!
Fotoğrafçılıkla uğraşan Edward Land, ailesiyle gezintiye çıktığında kızı ona, çekilen fotoğrafları görmek için neden beklemek gerektiğini sorar. Bu güzel soru babayı düşündürür. Çekilen fotoğrafların anında görülebileceği bir makine yapmak için kolları sıvar ve laboratuvarında çalışmaya başlar. Bir süre sonra polaroid fotoğraf makinesini bulur. Öte yandan ünlü bir fotoğraf makinesi firması da bunu yapabilecek güçtedir. Ama yetkililer insanlar için fotoğrafları hemen görmenin önemli olmadığını düşünmüş olduklarından, böyle bir makine geliştirme konusunda çalışmamışlardır. Bu yüzden, firma yeni makineyi üretme hakkını almak için milyonlarca dolar ödemek zorunda kalır.
Kimi Zaman Yanlış Anlamalar Bile Sizi Bir Buluşa Götürebilir, Unutmayın!
Telefonun bir yanlış anlama sonucu ortaya çıktığını biliyor muydunuz? Bell, Almanca yazılan bir röportajı gözden geçirirken, telefonun bildiÄŸimiz iÅŸlevini gören bir aygıttan söz edildiÄŸini okur. Bu, ona esin kaynağı olur ve bu aygıtı yapmak için çalışmaya baÅŸlar. Daha sonra buluÅŸunun tanıtımı konusunda çalışırken, ona esin veren yazıda gerçekte farklı bir buluÅŸtan söz edildiÄŸini anlar. Bell’in Almancası pek parlak deÄŸildir. Ancak, Almancasının iyi olmaması nedeniyle yazıyı yanlış anlaması, büyük bir bir buluÅŸla sonuçlanır.
Düşüncelerinizi Paylaşın!
Laboratuvarlarda kullanılan gaz lambasının buluşçusu kimyacı Bunsen, bir kimyasal maddenin içeriğini öğrenmeye yarayan bir teknik bulur. Kimyasal maddelere gaz alevi tutarak aldıkları renge bakmak yeterlidir. Bu tekniği fizikçi bir arkadaşına anlatır. Arkadaşı prizma kullanırsa tüm renk demetini (renk tayfı) görebileceğini söyler. Öneri geliştirilerek renk demetini bir ekran üzerinde gösteren aygıt yapılır ve bu aygıtla yıldızlarla ilgili yeni bilgiler elde edilir.
Problemlere Birden Fazla Çözüm Arayın!
Bir fizikçi elektron mikroskopunun nasıl bulunduğunu araştırır. Araştırmanın sonunda bu buluşun üç ayrı teknikle yapılabileceğini fark eder. Bu tekniklerden biriyle buluşun patentinin alındığını görür. Gerçekte kendi bulduğu teknik daha iyidir. Bu teknikle elektron mikroskopu yaparak yeni bir patent alır.
Basit Bir Düşünce Karmaşık Bir Buluşa Dönüşebilir. Cesaret!
Televizyon düşüncesi ABD’de yaÅŸayan Philo Farnsworth’ün aklına, bir tepeden kasabayı izlerken geliverir. Sürülmüş tarlalardaki çizgileri fark eder. Çukur yerler karanlık görünmektedir. Televizyonda da görüntü, cismin karanlık ve aydınlık noktalarını içeren bilginin fotoelektrik hücrelerinden geçmesiyle oluÅŸur. Bunu keÅŸfettiÄŸinde, Philo 14 yaşındadır. Bir yıl sonra buluÅŸunu okulundaki bilimsel proje yarışmasında sunar. 21 yaşındayken, çalışan ilk televizyonu yapar.
Çılgın Çözümleri de Deneyin!
Einstein görelilik kuramıyla ilgili olarak çalışmaya baÅŸlarken, cisimlerin ışık hızıyla hareket edebileceÄŸi gibi çılgın bir düşünceden yola çıkar. Kendisine, buluÅŸunu geliÅŸtirmesini saÄŸlayan en önemli ÅŸeyin ne olduÄŸunu sorduklarında şöyle der: “Problemi nasıl çözeceÄŸimi bulmak”. Kimi zaman çözüm çılgınca gelebilir ve her düşünceyi denemek gereklidir. Bir devlet baÅŸkanı bulunabilecek her ÅŸeyin bulunduÄŸunu, geriye baÅŸka ÅŸeyin kalmadığını söylemiÅŸ. Tekerlek, takvim, kaldıraç, baskı makineleri, teleskop, hesap makinesi, mikroskop, buharlı gemi, fotoÄŸraf makinesi, çengelli iÄŸne, telefon, ampul, televizyon, bilgisayar, lazer, roket, uydu, tükenmez kalem! Günümüzde verdiÄŸi rahatlığa alıştığımız basit ya da karmaşık daha birçok buluÅŸ. Genç buluşçular naneli dişçi eldivenleri, sırta masaj yapan sandalyeler, müzikli klozetler yapıyor. Daha baÅŸka hangi buluÅŸ yapılabilir ki diye düşünüyor insan. Ancak, hala kimsenin göremediÄŸini gören, kimsenin düşünemediÄŸini düşünen ve kimsenin cesaret edemediÄŸini cesaretle yapabilen insanlar var. Ä°ÅŸte bunlar gerçek buluşçular…
Biliminsanlarının, Buluşçuların Yaşam Öykülerini Okumak Yararlı Olabilir.
Bu öykülerde Newton gibi okul yaÅŸamında baÅŸarılı öğrencilerle karşılabileceÄŸiniz gibi, Einstein gibi okul yaÅŸamında baÅŸarısız ama büyük buluşçulara rastlayabilirsiniz. Okuldaki baÅŸarınız buluÅŸ yapmanızı etkilemez, ama buluÅŸ yapmaya karar verdiyseniz, o konuyu iyi öğrenmeniz gerekir. Öyküler dışında buluÅŸlar tarihini okumak, dünyadaki son buluÅŸları izlemek, aklınıza yeni bir düşünce getirebilir. Ä°nternet’ten buluÅŸ müzelerine de girebilirsiniz. Ä°lgilendiÄŸiniz belirli bir konu varsa o konuda araÅŸtırma yapmak da diÄŸer bir yöntem olabilir. Çünkü çoÄŸu zaman yeni düşünceler gökten elma gibi düşmez. Sizin de elma aÄŸaçlarını sallamanız gerekebilir. Bu nedenle buluÅŸunuzu ilgilendiÄŸiniz konuda seçmek, iÅŸleri kolaylaÅŸtırır. Gökbilimle ilgileniyorsanız yeni bir teleskop üzerinde düşünebilir, en sevdiÄŸiniz uÄŸraÅŸ müzikse yeni bir müzik aleti bulabilirsiniz. Yok ben spora meraklıyım diyorsanız, yeni bir spor bulun ya da yeni bir spor aleti. Mekanikle ilgiliyseniz basit makinelerden yola çıkarak neler neler yapabilirsiniz! DoÄŸayı seviyorsanız, doÄŸadaki canlıları koruyacak bir yöntem bulabilirsiniz. Unutmayın buluÅŸunuzun mutlaka bir alet olması gerekmez. En sevdiÄŸiniz ders resimse, belki de yeni bir boyama tekniÄŸi sizi bekliyor olabilir bir aÄŸaçta. Düşmesini beklemeyin. Bilgi toplayın, beyin fırtınası yapın ve çalışın. Yeni bir düşünce, yeni bir buluÅŸ!
Yeni Bir Düşünce İçin Düşlerin de Önemli Olduğunu Unutmayın!
Buluşların amacı yaşamı kolaylaştırmaktır, ama diğer yandan birçok buluş insanların düşlerinin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Yaratıcılığınızı kullanın. Nasıl mı? Kimi zaman yaratıcılık, düşlerin peşinden kendiliğinden gelir. O zaman gerçekten şanslısınız. Ama kimi zaman da düşleri çağırmak, bilgileri kullanmak, beyin fırtınası yapmak ve ortaya çıkanlarla yeni düşler kurmak gerekir. Bu durumda yine şanslısınız. Çünkü istediğiniz kadar düş kurabilirsiniz. Hatta yardım alıp, diğer insanların yaratıcı düşüncelerinden de yararlanabilirsiniz. Beyin fırtınası yapmak, bilgi toplamak, en önemlisi düş kurmak da kimi zaman zordur, denemeler yapmak gerekir.
Buluş Yapmaya Hazır Olun!
Pasteur, gözlem alanında, ÅŸansın ancak hazır beyinlere güldüğünü söyler. Bunun anlamı ÅŸudur: Merak ettiÄŸiniz bir konuyu öğreniyor, inceliyor ve sorular soruyorsanız, o konuda bir ÅŸeyler bulma ÅŸansınız yüksektir. Gerçekten de Newton yerçekimini, anlamaya hazır olduÄŸu, bu konuda bilgisi olduÄŸu için keÅŸfetti. O zaman tüm ilköğretim çağındaki çocuklar çok ÅŸanslı! Çünkü, onlar her türlü temel bilgiyi öğreniyorlar. Aile, okul ve toplum yaÅŸamını, ülkemizin ve dünyanın coÄŸrafyasını, tarihini, yeryüzünü oluÅŸturan su, hava, toprağı ve yapılarını, deprem ve yanardaÄŸları, bakterilerden memelilere canlıları, insan vücudunu, sistemleri, organları ve temel yapı hücreyi, DNA’yı ve evrimi, canlıların birbirleriyle ve çevreyle iliÅŸkilerini, atom, element ve bileÅŸikleri, enerjiyi, ses, ışık, ısı ve elektriÄŸi, kuvvet, güç ve diÄŸer mekanik konularını. Kısaca çevresinde neler olup bittiÄŸini merak eden bir çocuÄŸun sorularının birçok yanıtını! Newton da iÅŸe böyle baÅŸlamış. ÇocukluÄŸunda uçurtmalar uçurup güneÅŸ saatleri yaparken merakla ne, neden, nasıl, nerede, kim sorularını sormuÅŸ, yanıtlarını aramış, gözlemler ve incelemeler yapmış, çok çalışmış. Biliminsanlarının öykülerini okursanız, bir özelliklerinin de yılmadan çalışmak olduÄŸunu görürsünüz.
Nesneler Üzerinde Düşünün!
Örneğin bir elma! Elma yerken ne gibi zorluklarla karşılaşıyorsunuz? Elmanın kabuğu nasıl daha kolay soyulabilir? Ya da elmayı elma suyu olarak seviyorsanız, suyunu çıkarmak için ne gibi yeni yöntemler geliştirilebilir? Elmadan başka nasıl yararlanılabilir? Elmanın atıkları nasıl değerlendirilebilir? Elma deyip geçmeyin, elinize tek bir elma ya da herhangi bir nesne alarak bile birçok yeni buluş ortaya çıkarabilirsiniz. Bu hem bu kadar basit, hem de zor ve karışık. Ama zor ve karışık yanından korkmayın. Sizlerin elmaları buluşlara dönüştürecek güçte olduğunuzu biliyoruz. En iyisi tüm bunları yaparken işin zevkine varın ve olabildiğince eğlenin.
Kaynak: Tübitak
Tags: bilim adamı, bilim araştırmalaarı, bilim nedir, buluş nasıl yapılır, buluşlar, enteresan buluşlar, genç mucidler, icadlar, ilginç buluşlar, mucid nedir, yeni buluşlar, yeni icadlar
Bu konuyu okuyanlar bunlarıda okudu
Umarım konuyu beğenmişsindir istersen bu sayfaya abone olarak yapılan yorumlardan ve yeniliklerden RSS Feed, ile haberdar olabilirsin. Anasayfa dön.
Henüz yorum yapılmadı ilk yorumu sen yap. bu yazı için
Yorumlardan haberdar olun Yorumlar Rss ve Geriizleme URL