Menu

Azot Döngüsü Nedir ? Nasıl Çalışır ?

azot-dongusu-nedir-nasil-calisir

Azot döngüsü nedir?

Doğadaki tüm canlıların, büyüyüp gelişebilmek için ihtiyaç duyduğu maddeler oksijen, karbondioksit ve azottur. Azot eksikliği durumunda proteinin var olması mümkün olmaz, protein olmazsa hücre var olamaz ve dolayısıyla hücre de var olmazsa canlı diye bir şey olamaz. Canlıları yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmesi için oksijen ve karbondioksitin yanında azota da ihtiyaç duymasının temel sebebi, azotun DNA ve proteinlerin temel yapı taşlarından birisi olmasından kaynaklanır. Azot; vitaminlerde ve proteinlerde %15’lik bir oranda bulunur. Bunun dışında atmosferin kendisinde de %78’lik bir miktarda azot bulunmaktadır. Atmosferde serbest şekilde dolaşan azotlar, mantar ve yosun gibi daha pek çok organizmayla örneklendirebileceğimiz şekilde emilerek protein sentezi işlemi için kullanılmaktadırlar. Ve bu bitkiler de hayvanlar tarafından tüketildikten sonra da sindirim aşamasında yine içerilerindeki azotla protein sentezi sağlayabilirler. Azot, canlılığın devamı ve yaşamına katkı açısından bu kadar önemli bir elementken yaşamın sürekliliğinin sağlaması adına yaşanan doğa olayına da azot döngüsü denir.

 

Azot döngüsü nasıl gerçekleşir?

Yaşamsal fonksiyonlarını yitiren azot bileşenleri toprakla bütünleşmeye bağlar. Aynı zamanda toprağa dışkılayan hayvanların dışkılarındaki azotlar da doğal olarak doğaya karışmaya başlar. Daha sonra doğada bu azotlar su ve toprak tarafından parçalanma işlemine maruz kalır.

Bu parçalanma işleminde azotun yanında amonyak da ortaya çıkan bir elementtir. Amonyak doğada bir takım kimyasal tepkimeler geçirerek amonyum tuzuna dönüşür. Bu amonyum tuzları da başka bileşenler tarafından nitrit ve nitratlara dönüştürülürler.

azot-dongusunun-asamalari

Bu nitrit ve nitratlara dönüştürme işlemine bitkiler de katılır. Örneğin; baklagiller kendi köklerindeki azot bağlayıcı bakterilerle bu işlemi yaparlar.

Yaşanan bir takım doğa olayları da (yıldırım ve şimşek gibi) azotu nitrata dönüştürür.

Maddelerle anlatmaya çalıştığımız gibi azot döngüsü, esasen atmosferin biyosfer tabakasında gerçekleşir. Azotun küçük elementleri sayılabilecek azot bileşikleri bu tabakadayken etkileşime girer. Bu işlem de azot döngüsünün ilk etabını oluşturur. Sürekli bir döngü olarak canlılardan toprağa ve topraktan da canlılara dönüşüm halindedir. Doğaya karışan ve canlılar tarafından kullanılması için bir takım tepkimelere girmesi gereken azot ise; bitkiler, bakteriler ve baklagiller tarafından tepkimeye sokulup insanların ve hayvanların yararlanabileceği bir forma sokulur. En çok merak edilen nokta ise, doğadaki azot miktarının nasıl hiç bir zaman tükenmediğidir. Burada da ölüm ve yaşam döngüsünün devreye girdiğini söylemek mümkündür. Çünkü her ölen canlıyla beraber topraklara karışan azot miktarı bitkilerle geri emilir, bitkilerden hayvanlara, hayvanlardan insanlara, bu üçlü koalisyondan da tekrardan doğaya karışır. Dünya üzerindeki yaşamsal fonksiyonlar devam ettikçe aynı şekilde bu döngü de devam edecektir.

 




Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.