Zaman: İÖ yaklaşık 1335-1322
Mekân: Amama ve Thebes, Mısır
Tabutun sahibinin kimliğinin, sonunda bir sürpriz olacağına inanıyorum. GASTON MASPERO, 1907
Amerikalı Theodore M. Davis’in Thebes’deki Krallar Vadisi’nde yaptığı kazılarda 1907 Ocak ayında bir mezar bulundu. Burası Mısır’daki mezarların çoÄŸu gibi karışık ve hasarlıydı ama bu kere bunun nedeni mezar soyguncuları deÄŸil, anlaşıldığı kadarıyla eski çaÄŸlardaki resmi faaliyetlerin sonucuydu. Mezarı o hale neyin getirdiÄŸi sorusu Mısırbilimciler’i yaklaşık yüz yıldır meÅŸgul etmiÅŸtir ve günümüzde bile en az araÅŸtırmacı sayısı kadar da “çözüm” vardır.
Resmi numarası KV55 (Krallar Vadisi 55) olan mezar bir merdiven, bir koridor ve bir tek odadan oluÅŸmaktadır. Mezarın çevresinde dağınık duran pek çok eÅŸya vardır. Bunlardan en büyüğü, aslında III. Amenophis’in karılarından biri olan Kraliçe Tiy’in lahdinin çevresi için oÄŸlu Ahenaton (ÎÖ 1353-1335) tarafından yaptırılmış olan türbenin sökülmüş parçalarıdır.
Ahenaton, Mısır’ın geleneksel dinini kaldırıp yerine Aton olarak bilinen bir tek güneÅŸ tanrısına tapınmayı getirdiÄŸi için “sapkın firavun” olarak bilinir. Odanın çevresine dört koruyucu tılsım (”sihirli tuÄŸla”) yerleÅŸtirilmiÅŸtir ve bunların birinde de firavunun adı yazılıdır. Odanın kuzey duvarındaki bir niÅŸte, kapaklı dört küp Ahenaton’un küçük eÅŸi Kiya’nın iç organlarının saklanması için konulmuÅŸ ama üzerlerindeki yazılar silinmiÅŸtir. Mezarın döşemesi üzerinde bulunan kil mühür izlerinde Ahenaton’un halefi Tutankhamon’un (İÖ 1333-1323) adı yazılıdır.
(Solda) Yüz, Tutankhamon’un tabutlarından ikincisine çok benzemektedir. KartuÅŸların çıkartılıp yenilerinin takılmasından bunun Tutankhamon’dan baÅŸka bir kral için yapıldığı bilinmektedir. (SaÄŸda) Tabut özellikle tanınmaz hale getirilmiÅŸ, yüzü ve üzerindeki bütün adlar silinmiÅŸ.
ESRARENGÄ°Z MUMYA
Mezardaki en önemli ÅŸey Kiya için yapılmış ama bir kral için deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ olan tabuttur. Ancak bu kralın adı, her geçtiÄŸi yerde silinmiÅŸ ve tabutun altın yüz maskesi çıkartılmıştır. Tapınak da benzer biçimde hasar görmüş, Ahenaton’un resimleri ve adları çıkarılmıştır. Tabutun içinde rutubet yüzünden çok kötü hasar görmüş bir mumya vardı.
Tabutu ilk inceleyen bilim adamları, çökmüş kasıkları nedeniyle bunun bir kadın cesedi olduÄŸunu ilan ettiler, Davis de bunun üzerine mezarı “Kraliçe Tiy’in Mezarı” olarak adlandırdı. Ancak bu adı taşıyan kitabı çıktığında, daha ayrıntılı bir inceleme sonunda cesedin bir erkeÄŸe ait olduÄŸu anlaşılmıştı. Evrensel kanıya göre bu Ahenaton’un mumyasıydı. Ölümünden sonra anısı lanetlendiÄŸi için tabuttaki ve tapmaktaki adlan silinmiÅŸtir.
Ancak baÅŸka araÅŸtırmacılar ise, mumyanın Ahenaton’un son yıllarında kendisiyle birlikte hüküm süren ve ölümünden sonra “sapkın firavun” gibi hakarete uÄŸrayan Smenhkare olabileceÄŸini ileri sürmüşlerdir. Bu kiÅŸi ile, aynı dönemde ortaya çıkmış Neferneferuaten adlı bir diÄŸerinin kimlikleri konusunda büyük tartışmalar olmuÅŸtur. Kanıtlara getirilecek en iyi yorum, ikisinin de aynı kiÅŸi olduÄŸu ve üç yıllık ortak hükümdarlığı sırasında adını deÄŸiÅŸtirdiÄŸi olacaktır.
1922′de Tutankhamon’un mezarının bulunmasıyla çok önemli ek kanıtlar elde edilmiÅŸtir. Tutankhamon’un mumyası, onunla KV55′ in yakın akraba olduklarını -ya kardeÅŸ ya baba oÄŸul- ortaya çıkarmıştır, ikincisi, mezarda özgün olarak Smenhkare için yapılan ama hiç kullanılmamış çok sayıda nesne vardı: Özellikle Smenhkare’nin iç organları için dört minyatür tabut ve tam boy tabutlarından biri.
Hepsinin üzeri Tutankhamon için kullanılmak üzere yeniden yazılmışsa da, hem kral adlarının bulunduÄŸu yerde özgün sahibinin izleri vardı hem de tabutların üstündeki yüzler Tutankhamon’un yüzü deÄŸildi. Bütün bu nesnelerin Krallar Vadisi’nin 55 numaralı mezarında, bir zamanlar Kiya’ya ait olan malzeme ile temsil ediliyor olması, o mezarın içindekinin Smenhkare olduÄŸuna inanan bazı araÅŸtırmacılarca önemli bulunmuÅŸtur.
DiÄŸer araÅŸtırmacılarsa, mumyanın Ahenaton’a ait olduÄŸunu iddiaya devam etmiÅŸlerdir. ÇeÅŸitli anatomi uzmanları, 20′yle (Smenhkare’ye daha yakın) 30-40 (Ahenaton’a yakın) arası deÄŸiÅŸen rakamlar buldukları için mumyanın ölüm yaşına iliÅŸkin tahminler de pek yararlı olmamıştır.
Mezarın tarihine iliÅŸkin pek çok senaryo üretilmiÅŸtir. Ortak noktaları mumyanın, artık her kimse, Ahenaton’un inÅŸa ettirdiÄŸi Thebes’in 300 kilometre kuzeyindeki yeni baÅŸkent Tel el-Amarna’da gömülmüş, sonra kentin terk edilmesinin ardından çıkartılıp KV55′e taşınmış olduÄŸudur.
KV55′in bu krokisinde malzemelerin mezar içinde dağınık bir halde atıldığı ve çoÄŸunun aÅŸağı inen koridoru tıkayan molozların üzerinde yattığı görülüyor.
İKİ ÇÖZÜM
Tutankhamon’un hükümdarlığının yarısına doÄŸru Amarna baÅŸkentlikten çıkarılmış ve onun ölümünden sonra da terk edilmiÅŸti. Böylece KV55′in kuruluÅŸu Tutankhamon’un hükümdarlığının ortalarıyla mührünün geçerliÄŸini kaybetmiÅŸ olacağı gömülmesine kadar geçen zaman içinde bir noktada gerçekleÅŸmiÅŸ olmalıdır.
Bir görüşe göre Smenhkare ve/veya Ahenaton ve onunla birlikte Amarna’da gömülmüş annesi Tiy, hükümet kenti terk eder etmez KV55′e taşınmışlardır. Mezarın içindekileri böyle hasara uÄŸratanların ya 19. Hanedan’ın anti-Atoncu kralları ya da IX. Ramses’in memurları olduÄŸu sanılmaktadır. Belki de firavunun yandaki mezarının inÅŸası sırasında KV55, bir kere daha keÅŸfedilmiÅŸtir.
Bu senaryoya göre Tiy’in cesedi çıkartılıp baÅŸka bir yere gömülmüş ve türbesinin bir kısmı tek açık giriÅŸ koridoruna takılıp sıkışınca orada bırakılmıştır. Bir mumya daha çıkarılmış ve kalanının kimliÄŸini gösteren iÅŸaretler de silinmiÅŸ olabilir. Mezar kapatılmadan önce türbedeki Ahenaton resimleri silinmiÅŸ ve mezarın son sakini orada ebedi bir karanlığa terk edilmiÅŸtir.
Bir baÅŸka seçenek de, bu taşıma iÅŸinin Tutankhamon’un ölümünden sonra ama gömülmesinden önce yapılmış olmasıdır. Ahenaton’un anıtlarının daha Tutankhamon’un yaÅŸadığı sıralarda imhasına baÅŸlandığı artık açıkça anlaşılmaktadır. Tahtta Ahenaton’un oÄŸlunun bulunması gerici güçleri frenlemiÅŸ olmalıdır. Ancak Tutankhamon’un ölümüyle bu baskı yok olmuÅŸ olacaktır.
Bu senaryoya göre KV55′teki ceset daha ilk baÅŸtan adsız olarak bu yeni mezarına yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Sonra gerçekleÅŸen dağınıklık da IX. Ramses’in ekonomik sıkıntılarla geçen iktidarında mezarın yeniden keÅŸfedilmiÅŸ olmasının sonucudur. Altın peÅŸinde olan memurlar altın eÅŸyayı oradan çıkarmak istemiÅŸler, sonra türbenin bir kısmının giriÅŸ geçidini tıkamasıyla giriÅŸimleri yarıda kalmıştır.
(Solda) KV55 odasının, bulunduÄŸu zamanki durumu. Sol kısımda, türbenin bazı panoları duvara yaslanmış durumda görünüyor. Onların ilerisinde de tabut var. Duvardaki niÅŸte kapaklı küpler duruyor. (SaÄŸda) KV55′teki kapaklı küpler Kiya için yapılmıştı. Bunların yazıları iki aÅŸamada kaldırılmıştır. Önce Kiya’nın adı ve unvanları, sonra da Ahenaton ile Aton’unkiler silinmiÅŸtir.
BİR ÇÖZÜM MÜ?
Mumyanın Ahenaton’a ya da Smenhkare’ye ait olması durumunda her iki temel senaryo da uygulanabilir ama geriye iki temel soru kalmaktadır: Bir kral neden bir kadının gayet süslü bir biçimde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ tabutuna konulmuÅŸtur ve kendi tabutu ne olmuÅŸtur?
Yapılan deÄŸiÅŸiklikler tabutun yazılarının Atoncu metinlerini deÄŸiÅŸtirmemiÅŸtir, bu da tabutun bir firavunun gömülmesi için Ahenaton’un iktidarında hazırlandığını göstermektedir. Ahenaton ölümünden çok önce tamamlanmış bir dizi tabuta sahip olmalıydı ve tunlar da mutlaka kendisi için kullanılmıştır. Ancak daha önce de gördüğümüz gibi, Smenhkare kendisi için en azından bir tabut ha-zırlatmışsa da bunun içinde gömülmemiÅŸ, onun tabutu genç kral Tutankhamon için kullanılmıştır.
Smenhkare daha sonra Neferneferuaten adını almışsa da, koyu bir Atoncu deÄŸildi. Cenaze levazımatı tümüyle gelenekseldi ve tapınağında geleneksel tanrıların başı olan Amon’a tapılırdı. Ancak onun, Atoncu devrimin başı olan babası Ahenaton daha yaÅŸarken öldüğü anlaşılmaktadır.
Ahenaton’un Aton dışında tanrılara karşı hoÅŸgörüsüzlüğü -ki, çoktanrılı anıtları imha etmesinde görülmektedir- gözönüne alındığında Smenhkare’nin kendisi için hazırladığı geleneksel malzemeyle gömülmesine izin vermemiÅŸ olması mümkündür.
EÄŸer bu böyle olmuÅŸsa, o zaman mumya ve iç organları için farklı kaplar gerekecekti. O zaman da bir zamanlar Kiya’ya ait olan “dini açıdan doÄŸru” malzeme genç kral için deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ve cenazesinde kullanılmıştır. Cesedi Amarna’da Kraliçe Tiy’in türbesine yakın bir mezara konulmuÅŸtur. Mumya son olarak da buradan Krallar Vadisi’ne taşınmıştır.
Åžu anda Kahire Müzesi’nde yalnızca KV55 tabutunun kapağı bulunmaktadır. Alt kısmının çürümüş kalıntılarında olması gereken altınlarının, Birinci Dünya Savaşı sırasında müzeden çalındığı anlaşılmaktadır. Bu altınlar, daha sonra Almanya’da ortaya çıkmıştır. DoÄŸrulanmamış haberlere göre burada Smenhkare’nin saÄŸlam bir kartuÅŸu da bulunmaktadır. Sorunun bu yanının, tabutun altı sonunda gerçek sahibi olan Kahire Müzesi’ne iade edildiÄŸinde çözümlenmiÅŸ olacağı umulmaktadır.
Mısır deyince ilk akla gelen kadın adlarından olan Nefertiti de Ahenaton’un karısıydı. Ahenaton baÅŸÅŸehri Tel el-Amarna’ya taşıdığında, Nefertiti de altı kızıyla birlikte oraya taşınmış ve kocası gibi yalnızca yeni tanrı Aton’a tapınmaya baÅŸlamıştı.
KV55 mezar odası. Kapağı çıkarılmış tabut odanın bir ucunda, türbenin panoları sol duvara yaslanmış ve yere atılmış.
(Solda) KV55′teki kafatasının nemes baÅŸlığıyla tamamlanmış biçimi. (SaÄŸda) SaÄŸda KV55′in içindeki kimliÄŸi belirsiz kafatası.
Tags: aÅŸk
Bu konuyu okuyanlar bunlarıda okudu
Umarım konuyu beğenmişsindir istersen bu sayfaya abone olarak yapılan yorumlardan ve yeniliklerden RSS Feed, ile haberdar olabilirsin. Anasayfa dön.
Koşan karides koşu yapan karides gördünüz mü ?
Görünmez kaza ama ne kaza / video
İngiltereden muhteşem görüntüler sesli slayt gösterisi hemen yükle
Godfrey Hardy kimdir hayatı eserleri çalışmaları felsefesi yaşamı
Aradığınız kadın nasıl olmalı zevkli mi? bilgili mi? zeki mi?
Domain nasıl değerlendirilir domaini değerli yapan nedir 
Her gün kullandığımız sabun nasıl temizliyor hiç düşündünüz mü?
Amerikan futbolu ve yaşanan inanılmaz kazalar
Gerçekten aşıkmısınız değilmisiniz?
Gündüz vakti hırsızlık ama nasıl hırsızlık inanılır gibi degil...
1 Yorum var bu yazı için
Yorumlardan haberdar olun Yorumlar Rss ve Geriizleme URL