Kuzey
Amerika’nın Batı kıyılarındaki nehirlerde dünyanın en ilginç göçmenlerinden biri
yaşar. Bunlar, türlü zorluklara göğüs gererek nehirler ve vadiler aşan somon
balıklarıdır. Doğdukları yere ulaşmak için ters yöne, akıntıya karşı yüzerler
kimi zaman bulundukları su yüzeyinden 4 metre yukarı sıçrayarak çağlayanları
aşarlar. Sonunda hedeflerine ulaşırlar ve yumurtlamak için, doğdukları noktaya
tam olarak geri dönmeyi başarırlar.
Milyonlarca yıldır yaşayan tüm somon balıkları, yaklaşık 1300–1500 km ‘ lik bu
zorlu yolculuğu her yıl aynı beceriyle başarmaktadırlar. Peki ama nasıl?
Araştırmalar, somonların bu yolculuğu yerine getirebilmeleri için özel bir duyu
sistemiyle yaratıldıklarını göstermektedir. Somonlar okyanuslarda yönlerini
bulmak için, dünyanın manyetik alanını algılayan pusulalarla yaratılmışlardır.
Bu sayede Pasifiğin dev suları içinde yönlerini hata yapmadan bulurlar.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken asıl nokta, somon balıklarının 1500 km’lik
uzaklıktan yola çıkarak yüzlerce nehir yatağı arasında kendi doğdukları akarsu
yatağını nasıl bulduklarıdır. Bu başarı, doğal pusuladan çok daha farklı bir
sistem gerektirir.
Somon balıklarının bu müthiş yolculuğu nasıl gerçekleştirdiğini anlamak amacıyla
Amerika’daki Wisconsin Lake Laboratuvarlarında çeşitli araştırmalar yapılmıştır.
Bu araştırmalar sonucunda somonların yönlerini belirlerken koku alma duyularını
da kullandıkları ortaya çıkmıştır.

Somonlardaki Koku Alma Sistemleri
Somon balığının iki delikli bir burnu vardır. Su bir delikten girer, diğer
delikten çıkar. Bu delikler balığın soluk almasıyla eş zamanlı olarak açılıp
kapanacak şekilde tasarlanmıştır. Herhangi bir kokulu madde ihtiva eden su
girdiğinde, balığın burnundaki alıcılar kimyasal olarak uyarılır. Bu kimyasal
uyarı bir enzim reaksiyonuyla elektrik sinyallerine dönüştürülür ve merkezi
sinir sistemine ulaştırılır. Balık bu sayede kokuyu algılar.
Somonların Koku Alma Hissi
Karada yaşayan omurgalı bir canlıda ise koku alma, koku moleküllerinin burundaki
mukus tabakasında çözünmesiyle gerçekleşir. Buna karşın balıklarda çözünme gibi
bir durum söz konusu değildir. Çünkü koku zaten suyun içinde ve çözünür
haldedir. Bu, somon balıkları için büyük bir avantajdır. İşte bu sayede somonlar
koku alma hissi çok gelişmiş av köpekleri gibi koku kaynağını rahatlıkla takip
edebilirler.
Wisconsin Lake Laboratuvarlarında ilk olarak, balıkların çeşitli kokular
arasındaki farklılıkları ne düzeyde algılayabildikleri sorusuna cevap
aranmıştır. Bu amaçla özel kanalları olan bir akvaryum tasarlanmış ve her kanala
farklı bir bitkinin kokusu şırınga edilmiştir. Deneyde sadece belirli bir kanalı
kullanan balıklar ödüllendirilmiş, diğer kanalları kullanan balıklar ise
elektrik şokuyla cezalandırılmışlardır. İşlemler 14 ayrı koku kullanılarak
tekrarlanmıştır. Deney sonucunda balıkların kısa bir öğrenim sürecinin ardından,
her defasında ödüllü kokuyu diğerlerinden ayırabildikleri görülmüştür. Önemli
diğer bir bulgu da üzerinde deney yapılan yavru balıkların 3 yıl sonra bile
doğru kokuyu hatasız tespit etmeleri olmuştur.
Bilim adamları araştırmanın sonuçlarına dayanarak balıkların insanla
kıyaslanamayacak kadar güçlü bir koku alma duyusuna sahip oldukları kanaatine
varmışlar ve şu sonuca ulaşmışlardır:
“Her akıntının kendine has bir kokusu vardır. Genç somon denize doğru yaptığı
ilk yolculuğu sırasında kokuları tek tek hafızasına almaktadır. Dönüş
yolculuğunda da hafızasındaki kokuların yardımıyla doğduğu yeri bulmaktadır.”
(Animal Engineering, Readings from Scientific American with Introductions by
Donald Griffin, The Rockefeller University W. H. Freeman Com., sf.52-55.)
“Her akıntının kendine özgü bir kokusu var mıdır?” sorusunun cevabını verebilmek
için de yukarıdaki deney iki ayrı ırmağın suyuyla tekrarlanmıştır. Balıkların
bunları da ayırt edebildikleri görülmüştür.
Gerçekten de dünya üzerindeki her akarsuyun kendine özgü bir kimyasal bileşimi
vardır. Bu bileşimlerin arasındaki farklar çoğu zaman o kadar küçüktür ki, hemen
hiçbir canlı tarafından algılanmaz. Somonlar hariç…
Konuyla ilgili araştırmalar bir adım ileri götürülerek balıkların doğal
ortamlarında sürdürülmüştür. Washington’daki Issaquah Nehri’nde, özel olarak
burunları tıkanmış balıklar gözlem altına alınmıştır. Bu deneyde de koku alma
duyularından yoksun bırakılan somonların şaşırdıkları ve yollarını bulamadıkları
görülmüştür.
Bugüne kadar yapılan araştırmaların sonuçları bir gerçeğe işaret etmektedir:
Somon balıklarının koku duyusu insanı hayrete düşürecek bir hassasiyete
sahiptir. Sadece bu özellik bile evrimcilerin tesadüf iddiaları için büyük bir
darbedir.
Evrimciler için açıklanamayan bir diğer soru da bu canlıların neden denizlerdeki
zengin beslenme kaynaklarını terk ettikleridir. Yumurtalarını neden o anda
bulundukları yere ya da neden denize değil de mutlaka denizden binlerce
kilometre içerideki nehir kollarına bıraktıklarıdır. Bu canlılar, acaba neden
böylesine zorlu bir mücadelenin içine girmektedirler?
Evrimcilerin iddiaları düşünüldüğünde olması gereken somon balıklarının sadece
kendilerini yaşatmaya yetecek davranışlarda bulunmaları örneğin çevrelerinde bol
bulunan bir yiyecek kaynağı bulmaları, belli bir yerde üreyerek yaşamalarıdır.
Ancak somonlar tam tersine yumurtlamak için kendi hayatlarını tehlikeye atmakta
ve müthiş bir enerji harcamaktadırlar. Bunun tek sebebi vardır. Bu canlılar,
birçok insanın gözardı ettiği, kimisinin görmek istemediği, kimisinin ise
görerek heyecan duyduğu bir gerçeği insanlara hatırlatmak için vardırlar. Bu,
Allah’ın her yeri sarıp kuşattığı, tüm gücün Allah’a ait olduğu ve Allah’ın
dilediği anda dilediği yerde mucize ve mükemmellikler meydana getirdiğidir.
Tags: balık çeşitleri, balık tutmak, balıklar alemi, somon balıkları
Bu konuyu okuyanlar bunlarıda okudu
Umarım konuyu beğenmişsindir istersen bu sayfaya abone olarak yapılan yorumlardan ve yeniliklerden RSS Feed, ile haberdar olabilirsin. Anasayfa dön.


Kamera şakası biraz fazla abartılmış :) yuhh yani
Komik kamera şakası bu şakalar adamı katil eder..
Göz hastalığı için geliştirildi ama yan etkisi bayanlara daha cazip geldi
Uyanma veya uyandırma tekniği :)
Modern ninja inanılmaz performans muhteşem show
Yılanın kanguruyu yemesi inanılmaz
Konuşma etkileme ve sohbet etme sanatı
Eve dönüş zamanı / her iş yerine lazım
Türk erkekleri kadınlarını neden döver / araştırma / anket
Facebook paralı oluyor
Henüz yorum yapılmadı ilk yorumu sen yap. bu yazı için
Yorumlardan haberdar olun Yorumlar Rss ve Geriizleme URL